Βιοφάρμακα από φρούτα – λαχανικά και ζώα

Ντομάτες που καταπολεμούν τον καρκίνο, πρόβατα που παράγουν… αιμοφιλική
αντισφαιρίνη, αγελάδες που μαζί με το γάλα τους βγάζουν… ερυθροποιητίνη,
φυτά που χρησιμεύουν ως εργοστάσια με τη χρήση της ηλιακής ενέργειας…

ΤΟ 99% ΤΗΣ επιστήμης της βιοτεχνολογίας δεν ασχολείται με ανθρώπινους κλώνους,
«φωνάζουν» οι επιστήμονες του κλάδου, αλλά έχει ως στόχο τη βελτίωση της ζωής
του ανθρώπου, τόσο σε επίπεδο υγείας όσο και οικονομίας.

«Προσοχή», ανταπαντούν οι σκεπτικιστές και επισημαίνουν πως τα περισσότερα
προγράμματα των βιοτεχνολόγων βρίσκονται ακόμα σε πειραματικό στάδιο. Για να
εφαρμοσθούν ευρέως, θα πρέπει να περάσουν χρόνια δοκιμασίας και πιστοποίησης
των νέων προϊόντων και των συνεπειών της χρήσης τους στα εργαστήρια.

«Θέλει μεγάλη μελέτη και πολλή προσοχή πριν οποιοδήποτε από αυτά τα είδη, που
αναπτύσσονται στα εργαστήρια, περάσουν στη μαζική κατανάλωση», τονίζει ο κ.
Σταμάτης Αλαχιώτης, πρύτανης του Πανεπιστημίου Πατρών και καθηγητής Γενετικής.

Ο συνδυασμός της κλωνοποίησης με τη δυνατότητα του γενετικού μετασχηματισμού,
δηλαδή την τροποποίηση των εμφυτευμένων γονιδίων στον νέο οργανισμό για να του
προσδοθούν τα επιθυμητά χαρακτηριστικά, ανοίγει νέους ορίζοντες στην επιστήμη.
Πάρτε για παράδειγμα, την Πόλι, το «ξαδελφάκι» της Ντόλι, δημιούργημα του
Ινστιτούτου Ρόσλιν στη Σκωτία. «Στην Πόλι έχει εμφυτευτεί ένα ανθρώπινο
γονίδιο, χάρη στο οποίο παίρνουμε την ουσία αιμοφιλική αντισφαιρίνη, που
χρειάζονται οι αιμοφιλικοί», αναφέρει ο κ. Αλαχιώτης.

Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και στην περίπτωση πειραμάτων για την παραγωγή
ερυθροποιητίνης από αγελάδες. Η ουσία αυτή βοηθά στην ανάπλαση του αίματος
ασθενών που πάσχουν από λευχαιμία, είναι δυσεύρετη και πανάκριβη (800.000 δρχ.
κοστίζει το ένα εκατομμυριοστό του γραμμαρίου). Αν πετύχει το πείραμα, μία
αγελάδα θα παράγει 60 κιλά ερυθροποιητίνης τον χρόνο.

Εκτός από τα θηλαστικά, όμως, ακόμα περισσότερο διαδεδομένη είναι η μέθοδος
εισαγωγής γονιδίων σε φυτά, με στόχο την παραγωγή διαφόρων ουσιών (λιπιδίων,
πρωτεϊνών, υδρογονανθράκων κ.λπ.). Πρόκειται για ουσίες, τις οποίες είτε δεν
παράγουν καθόλου τα φυτά είτε παράγουν σε ελάχιστες ποσότητες. Πολλές από
αυτές μπορούν να χρησιμοποιηθούν στην κατασκευή εμβολίων και να πέσουν
αυτόματα οι τιμές τους στην αγορά.

Όπως λέει ο κ. Νίκος Πανόπουλος, ερευνητής στο Ινστιτούτο Μοριακής Βιολογίας
του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας, ένα παράδειγμα πειράματος, που ανήκει
σε αυτήν την κατηγορία, είναι η προσπάθεια μαζικής παραγωγής μίας δυσεύρετης
ουσίας, η οποία χρησιμοποιείται στην καταπολέμηση του καρκίνου και παράγεται
μόνο από ένα σπάνιο δένδρο στον Ειρηνικό. Μία από τις μεθόδους που εξετάζονται
είναι η καλλιέργεια των γονιδίων και η ανασύνθεσή της στο εργαστήριο.

«Τα βιοφάρμακα», αναφέρει ο κ. Γιώργος Σακελάρης, κύριος ερευνητής στο
Ινστιτούτο Βιοτεχνολογίας του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, «μπορούν να δώσουν
λύση σε άλυτα μέχρι στιγμής προβλήματα. Χαρακτηριστική είναι η χρήση
μονοκλωνικών αντισωμάτων για την αντιμετώπιση του καρκίνου: τα αντισώματα αυτά
έχουν τη δυνατότητα να αναγνωρίσουν τα καρκινικά κύτταρα και να δεσμευτούν σε
αυτά. Έτσι, τα μονοκλωνικά αντισώματα εισάγονται στον οργανισμό, εναποθέτοντας
στα άρρωστα κύτταρα την ουσία που τα εξοντώνει».

Εδώ και λίγα χρόνια εφαρμόζεται η θεραπεία γονιδίων κατά την οποία γενετικές
ασθένειες θεραπεύονται όταν τα παθολογικά γονίδια αλλάζουν με φυσιολογικά.
«Όταν ολοκληρωθεί το Πρόγραμμα Χαρτογράφησης του Ανθρώπινου Γονιδιώματος,
προϋπολογισμού 3 δισ. δολαρίων, μέχρι το 2010 δηλαδή, θα έχουμε
αποκρυπτογραφήσει την πλήρη σύνθεση και λειτουργία των 100.000 γονιδίων από τα
οποία αποτελείται», σημειώνει ο κ. Τάσσος Κουράκης, αναπληρωτής καθηγητής στο
Εργαστήριο Γενετικής Μηχανικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
«Αυτό όμως σημαίνει πως θα μπορούμε να αλλάζουμε κατά το δοκούν, όχι μόνο τα
γονίδια που σχετίζονται με οργανικές ασθένειες, αλλά και με τις ψυχικές ή τα
γονίδια που σχετίζονται με τη συμπεριφορά, την ευφυΐα, κ.λπ.».

ΑΝΑΜΙΓΝΥΕΤΕ μισό κιλό Ελ Νίνιο, τρεις κουταλιές φαινόμενο του θερμοκηπίου, 300
γραμμάρια διοξείδιο του άνθρακα και ένα τέταρτο ΝΑΟ ή… Ελ Νίνιο τού
Ατλαντικού. Ψήνετε στα υψηλά στρώματα της ατμόσφαιρας επί δύο δεκαετίες και…
τρελαίνετε το κλίμα του πλανήτη.

Οι συνέπειες της πρωτότυπης αυτής μαγειρικής είναι εμφανείς τους τελευταίους
μήνες σε όλες τις γωνιές της γης.

Σύμφωνα με την έκθεση της Greenpeace «Ταραγμένα νερά: Το Ελ Νίνιο και οι
κλιματολογικές αλλαγές», μπορεί το Ελ Νίνιο να είναι ένα φυσικό φαινόμενο,
γνωστό εδώ και 120 χρόνια στον Ειρηνικό, από τα μέσα του ’70 όμως, τόσο η
συχνότητα όσο και η έντασή του, αυξάνονται σταθερά. Αποκορύφωμα το τωρινό
φαινόμενο, που θεωρείται το ισχυρότερο από όλα. Υπεύθυνος για αυτή την αλλαγή
στην συμπεριφορά του «Βρέφους» δεν αποκλείεται να είναι ο άνθρωπος,
υποστηρίζουν πολλοί επιστήμονες.

Το μεγαλύτερο σε διάρκεια Ελ Νίνιο, που έχει καταγραφεί στα επιστημονικά
αρχεία, εμφανίστηκε την περίοδο 1990-95 εντυπωσιάζοντας τους ερευνητές.
Μερικοί πιστεύουν πως αυτό συμβαίνει μία φορά κάθε 1.500-3.000 χρόνια. Άλλοι
όμως έχουν αντίθετη άποψη, λέγοντας πως συμβαίνει κάθε 150-200 χρόνια.

Οι περισσότεροι, πάντως, συμφωνούν πως η επιρροή του ανθρώπου στη φύση και οι
εκπομπές αερίων στην ατμόσφαιρα συμβάλλουν στην αλλαγή των ισορροπιών στο
παγκόσμιο κλίμα. Η μεγάλη αύξηση της μέσης θερμοκρασίας στην ατμόσφαιρα και
στην επιφάνεια των ωκεανών προκαλούν την εντατικοποίηση φαινομένων όπως το Ελ Νίνιο.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της ανωμαλίας στον καιρό, ο χειμώνας που
διανύουμε. Ήπιος και με μέσον όρο θερμοκρασίας μεγαλύτερο από το συνηθισμένο,
αλλά και με συχνότερες μεταβολές. «Τα σκαμπανεβάσματα αυτά στον καιρό, οι
απότομες δηλαδή και συχνές εναλλαγές, από το κρύο στην ζέστη και το
αντίστροφο, είναι χαρακτηριστικά γνωρίσματα που προκαλούνται από το φαινόμενο
του θερμοκηπίου σε συνδυασμό με το Ελ Νίνιο», λέει ο κ. Χρήστος Ζερεφός,
καθηγητής της Φυσικής της Ατμόσφαιρας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο
Θεσσαλονίκης. «Διαρκούν για περιόδους πολλών μηνών, αλλά κανείς δεν μπορεί να
προσδιορίσει για πόσο χρονικό διάστημα ακόμα».

Εκτός όμως από το γνωστό Ελ Νίνιο, που σχηματίζεται στον Τροπικό Ειρηνικό, οι
επιστήμονες μελετούν από κοντά το… ξαδελφάκι του, το Ελ Νίνιο του
Ατλαντικού. Η επιστημονική του ονομασία είναι Κύμανση του Βορείου Ατλαντικού ή
ΝΑΟ. Πρόκειται για τη διαφορά της ατμοσφαιρικής πίεσης ανάμεσα στις Αζόρες και
την Ισλανδία και εντείνεται το χειμώνα.

Σύμφωνα με το περιοδικό «New Scientist», οι εξαιρετικά ήπιοι ευρωπαϊκοί
χειμώνες στα τέλη της προηγούμενης δεκαετίας και τις αρχές του ’90, μπορούν να
αποδοθούν στα… κέφια του ΝΑΟ. Αντίστοιχα, το ίδιο φαινόμενο ευθύνεται για
την καθυστέρηση της επίθεσης του Χίτλερ στη Γαλλία και την ήττα των γερμανικών
στρατευμάτων στη Σοβιετική Ένωση, προκαλώντας βαρείς χειμώνες τα πρώτα χρόνια
του ’40. Τη δεκαετία του ’60, η ευρωπαϊκή ήπειρος γνώρισε επίσης πολύ κρύους χειμώνες.

Οι ειδικοί υποστηρίζουν πως το φαινόμενο του θερμοκηπίου μπορεί να επηρεάζει
την συμπεριφορά του ΝΑΟ και άλλων παρόμοιων φυσικών φαινομένων, εντείνοντας τα
συμπτώματά τους στο παγκόσμιο κλίμα.

Τα… τερτίπια του ΝΑΟ, που αλλάζουν όταν επηρεάζονται από το Ελ Νίνιο, είναι
δύσκολο να προβλεφθούν. Οι επιστήμονες, προς το παρόν, προσπαθούν να
κατανοήσουν τους μηχανισμούς λειτουργίας και συμπεριφοράς του, ελπίζοντας πως
θα τους βοηθήσουν στην πρόβλεψη ­ όχι του καιρού αλλά του κλίματος.

Όταν η ατμοσφαιρική πίεση είναι χαμηλή γύρω από την Ισλανδία και υψηλή στην
Πορτογαλία, δημιουργούνται ισχυροί δυτικοί άνεμοι. Τον χειμώνα, οι άνεμοι
αυτοί μεταφέρουν θερμότητα από την επιφάνεια του ωκεανού στην Ευρώπη, μαζί με
ισχυρές καταιγίδες, όπως οι φετινές στην Βρετανία, κάνοντας τους χειμώνες
ήπιους. Στην αντίθετη περίπτωση, οι δυτικοί άνεμοι είναι ασθενείς, αφήνοντας
το κρύο να έρθει ανεμπόδιστο από τον Βορρά και την Ανατολή.

ΣΤΟ ΠΡΩΤΟ εργοστάσιο, στη Μαλαισία, που παράγει κινητά τηλέφωνα με προορισμό
τη Νοτιοανατολική Ασία, μία εργάτρια τοποθετεί κωδικούς στις συσκευές τής
Έρικσον. Υπολογίζεται πως μέχρι το 2000, 500 εκατομμύρια άτομα θα έχουν στην
κατοχή τους κινητό τηλέφωνο, το 40% των οποίων θα είναι στην Ασία.

Η ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ του Τζορτζ Στάινμετζ με τα ρομπότ που παίζουν πινγκ-πονγκ,
δημοσιεύτηκε πέρυσι στο περιοδικό «National Geographic» και κέρδισε το βραβείο
της καλύτερης φωτογραφίας της χρονιάς στην κατηγορία επιστήμης και τεχνολογίας
από τον Οργανισμό World Press.

Σε πολλά δισεκατομμύρια δολάρια μετριέται ο πλούτος των ωκεανών και μεγάλες
πολυεθνικές έχουν ήδη αρχίσει επενδύσεις για την εξόρυξη πολύτιμων μετάλλων,
χρυσού, αργύρου, χαλκού, ψευδαργύρου και σιδήρου, τα οποία εντοπίζονται κυρίως
στον βυθό του Ειρηνικού. Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις αντιδρούν και ζητούν να
ληφθούν μέτρα προστασίας του θαλάσσιου πλούτου ή ακόμη και να απαγορευθεί η
εξόρυξη στους ωκεανούς.

* Τον σχεδιασμό ενός «πράσινου» φορολογικού συστήματος, περισσότερο
«οικολογικού» και «φιλικού» προς το ανθρώπινο και φυσικό περιβάλλον, ζητεί η
περιβαλλοντική οργάνωση «Πράσινη Πολιτική». Η πρωτότυπη αυτή ιδέα περιλαμβάνει
προτάσεις για εξοικονόμηση ενέργειας, μείωση των απορριμμάτων και της σπατάλης.

ΜΙΑ ΒΑΦΗ που απορροφά δηλητηριώδεις ουσίες, όπως ο καπνός του τσιγάρου και τα
καυσαέρια των αυτοκινήτων, ανακάλυψαν οι μικροβιολόγοι του Πανεπιστημίου του
Μπαϊρόιτ στη Γερμανία. Η βαφή, που προορίζεται για τοίχους, περιέχει το
βακτηρίδιο «ολιγότροφο το ανθρακοβόρον», το οποίο κατατρώει το μονοξείδιο του
άνθρακα, όπως δήλωσε ο υπεύθυνος για την ανακάλυψη καθηγητής Ορτούιν Μέγιερ.
«Στη συνέχεια το μονοξείδιο του άνθρακα μετατρέπεται σε ακίνδυνο διοξείδιο του
άνθρακα». Μόλις το βακτήριο κορεσθεί με το μονοξείδιο του άνθρακα,
απελευθερώνονται ηλεκτρόνια τα οποία προσκολλώνται σε συγκεκριμένα στοιχεία
της βαφής. Έτσι, όταν υπάρχει πολύ μεγάλη συγκέντρωση καπνού, οι τοίχοι
αλλάζουν χρώμα, δίνοντας το μήνυμα πως οι χώροι πρέπει να αεριστούν. Η βαφή
έχει δοκιμασθεί με επιτυχία σε σήραγγες οδικών αρτηριών, ενώ θα είναι έτοιμη
για οικιακή χρήση το πολύ σε τρία χρόνια.

Η 4η ΔΙΕΘΝΗΣ Έκθεση Χημείας Περιβάλλοντος και Νερού διοργανώνεται από τις 5
έως τις 9 Μαρτίου, στο Εκθεσιακό Κέντρο του Οργανισμού Λιμένος Πειραιά. Θα
παρουσιαστούν οι τελευταίες τεχνολογικές εξελίξεις στους τομείς της χημείας,
του περιβάλλοντος και του νερού. Πληροφορίες στα τηλέφωνα: 6844.961-2,
6857.171 (e-mail: kee-expo@otenet.gr).

Με ΚΕΡΔΗ 47 εκατομμύρια δολάρια ξεκίνησε το 1998 η Apple. Το ίδιο διάστημα, ο
τζίρος της έφθασε σε 1,6 δισ. δολάρια, ποσό που αντιστοιχεί σε πωλήσεις
635.000 μηχανημάτων (οι μισές στις ΗΠΑ και οι μισές εκτός Αμερικής). Η αύξηση
των πωλήσεων αποδίδεται στο λανσάρισμα των υπολογιστών με τον ταχύτατο
επεξεργαστή G3, το πιο πετυχημένο μοντέλο στην ιστορία της εταιρείας.

ΚΑΙ Η INTEL, όμως, δεν πάει πίσω… Χάρη στους δύο νέους ταχύτατους
επεξεργαστές, που κυκλοφόρησαν τους περασμένους μήνες, τον Pentium ΙΙ και τον
Pentium ΜΜΧ, το 1997, οι εισπράξεις της ανήλθαν σε 25,1 δισ. δολάρια. Από
αυτά, τα καθαρά έσοδα έφθασαν τα 6,9 δισ. δολάρια.