ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Οι «νέοι» δημοσιογράφοι

Μπορείτε να φανταστείτε την εφημερίδα σας να βγαίνει στο μέλλον από
δημοσιογράφους που θα είναι συντάκτες, φωτορεπόρτερ και σχεδιαστές σελίδων
ταυτόχρονα; Πιθανότατα, όχι. Κι όμως, δεν αποκλείεται σύντομα να υπάρχει
εφημερίδα, η οποία θα παράγεται με αυτόν ακριβώς τον τρόπο.

Η αναγγελία του εγχειρήματος έγινε από τον κ. Ντέιβιντ Μοντγκόμερι,
διευθύνοντα σύμβουλο του ομίλου Μίρορ – Ιντιπέντεντ κατά τη διάρκεια του 50ού
Κογκρέσου της Παγκόσμιας Ένωσης Εφημερίδων (World Association of Newspapers)
στο Άμστερνταμ τον περασμένο Ιούνιο. Η Ακαδημία Δημοσιογραφίας που ιδρύουμε,
είπε ο κ. Μοντγκόμερι, έχει ως σκοπό τη δημιουργία του δημοσιογράφου του
μέλλοντος, ο οποίος θα γράφει το ρεπορτάζ ­ έχοντας ήδη, με ψηφιακή μηχανή,
κάνει τον φωτορεπόρτερ ­ και μετά θα σχεδιάζει και τη σχετική σελίδα. Μια
παραλλαγή αυτού του τρόπου λειτουργίας, πάντα σύμφωνα με τον κ. Μοντγκόμερι,
είναι ο διαχωρισμός των δημοσιογράφων σε δημιουργούς περιεχομένου ­ οι οποίοι
θα γράφουν κομμάτια ή θα τα επιλέγουν από έτοιμες πηγές, όπως τα πρακτορεία ­
και σε αρχισυντάκτες σελίδας με ρόλο την ιεράρχηση των θεμάτων, την επιλογή
τίτλων και τον σχεδιασμό της σελίδας.

Οι υποστηρικτές αυτής της ιδέας ισχυρίζονται ότι αυτό το νέο είδος
δημοσιογράφου θα οδηγήσει σε βελτίωση του εκδοτικού προϊόντος, καθώς η
κατάργηση εσωτερικών στεγανών συνεπάγεται πληρέστερη ευθύνη για το τελικό
αποτέλεσμα. Επίσης, οι εφημερίδες θα επωφεληθούν από οικονομίες κλίμακος, αφού
η ίδια δουλειά θα μεταφέρεται και σε άλλα προϊόντα της επιχείρησης, όπως οι
ηλεκτρονικές σελίδες της εφημερίδας στο Ίντερνετ.

Οι επικριτές απαντούν ότι στην συγκεκριμένη περίπτωση οι οικονομίες κλίμακος
δεν σημαίνουν «ίδιος αριθμός ανθρώπων, περισσότερα προϊόντα», αλλά «το ίδιο
προϊόν με πολύ λιγότερους ανθρώπους» ­ απλώς, για κάθε τριάδα δημοσιογράφου –
φωτορεπόρτερ – συντάκτη ύλης, η εφημερίδα πλέον χρειάζεται μόνο έναν «νέο» δημοσιογράφο.

Αντιμέτωπος με την αντίδραση του δημοσιογραφικού κόσμου, ο διευθυντής
εκπαίδευσης της Ακαδημίας κ. Ρικ Παπινό δήλωσε ότι οι φωτορεπόρτερ δεν θα καταργηθούν.

Ωστόσο, οι αντιδράσεις των δημοσιογράφων είναι μια μόνο πτυχή του ζητήματος ­
αυτό που αναδεικνύεται καίριο θέμα είναι η συνεχής προσπάθεια των εφημερίδων
για έναν πιο αποτελεσματικό τρόπο λειτουργίας. Αντιμέτωπες με φθίνουσες
κυκλοφορίες, στάσιμα ή μειωμένα πραγματικά διαφημιστικά έσοδα και ακριβότερο
χαρτί, οι εφημερίδες ανά τον κόσμο έχουν δοκιμάσει διάφορες μεθόδους, όπως
εμπλουτισμό της ύλης (κυρίως με ένθετα ειδικού ενδιαφέροντος), καλύτερο
σχεδιασμό και διαφορετικό μάρκετινγκ.

Τα επιτυχημένα παραδείγματα όπως η «Μοντ» στην Γαλλία ή η «Γκάρντιαν» στην
Αγγλία συνήθως έχουν ως κοινό παρονομαστή τη συστηματική έρευνα των
προτιμήσεων των αναγνωστών (και, φυσικά, την προσαρμογή του εντύπου πάνω σε
αυτές τις προτιμήσεις), αλλά και την υποστήριξη του δημοσιογραφικού προσωπικού
­ όπως πρόσφατα έδειξε και η περίπτωση της «Λιμπερασιόν» στην Γαλλία η οποία
πιθανότατα έπειτα από αρκετά χρόνια δυσκολιών θα παρουσιάσει φέτος πλεόνασμα ­
στις προτεινόμενες αλλαγές.

Αλλά ίσως οι διαφωνίες των συντακτών να μην είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα του
εγχειρήματος. Πέραν του επιχειρήματος ότι λιγότερη εξειδίκευση σημαίνει
χαμηλότερη ποιότητα αποτελέσματος, συγχωνεύοντας τρία στάδια παραγωγής σε μία
δουλειά, δημιουργείται ένας δημοσιογράφος που έχει πολύ λιγότερο χρόνο να
διαθέσει στη διερεύνηση θεμάτων. Και αυτό είναι πολύ σοβαρό ­ μπορεί οι
εφημερίδες, αναπόφευκτα, να έχουν χάσει από την ραδιοτηλεόραση τα πρωτεία στην
μετάδοση της είδησης, αλλά εξακολουθούν να δικαιολογούν την ύπαρξή τους,
μεταξύ άλλων, και με την διαρκή έρευνα και τις αποκαλύψεις στις διάφορες
πτυχές της ζωής ενός τόπου. Πρόσφατα παραδείγματα αυτού αποτελούν οι
αποκαλύψεις της «Γκάρντιαν» για τους Συντηρητικούς βουλευτές που χρηματίζονταν
για να υποβάλουν συγκεκριμένες ερωτήσεις, αλλά και οι αποκαλύψεις της
σουηδικής «Ντάγκενς Νίχετερ» για οργανωμένες από το κράτος πρακτικές στείρωσης
επί τεσσαρακονταετία. Αυτός ο ρόλος έρευνας και ελέγχου είναι κρίσιμος και για
το μέσον αλλά και για την κάθε κοινωνία. Οι εφημερίδες δεν πρέπει επ’ ουδενί
λόγω να τον απεμπολήσουν ή να τον εγκαταλείψουν.

Πηγές: Visions of the Future ΙΙ, World Association of Newspapers. Observer
31/8/97. Press Gazette 25/7/97.

Ο Κωνσταντίνος Καμάρας είναι διευθυντής του γραφείου μάνατζμεντ και μάρκετινγκ
της Διεθνούς Ενώσεως Εφημερίδων.