Ξαναδικάζονται «άδικα»

Βρέθηκαν κατηγορούμενοι στο εξωτερικό, καταδικάστηκαν, οδηγήθηκαν στη
φυλακή και ύστερα από χρόνια αποφυλακίστηκαν. Αλλά οι «ημέρες ελευθερίας»
τελείωσαν όταν επέστρεψαν στην Ελλάδα, όπου ξαναδικάζονται για το ίδιο
αδίκημα, έστω κι αν είχαν εκτίσει την ποινή τους στη χώρα που το διέπραξαν!

Νίκος Ζαγγελίδης. Αποφυλακίστηκε βαριά άρρωστος από τις φυλακές του Καΐρου, αλλά δικάζεται εκ νέου στην Ελλάδα για την υπόθεση του μότορσιπ «Θανάσης»…

ΕΝΑΣ από αυτούς, ο πιο γνωστός, είναι ο ναυτικός Νίκος Ζαγγελίδης, που
αποφυλακίστηκε πέρυσι, βαριά άρρωστος, από τις αιγυπτιακές φυλακές. Οι άλλοι
δύο φίλοι του ναυτικοί, ο Κώστας Καστανιάς και ο Τάσος Κοντογιάννης, έμειναν
πίσω στο κελί, συνεχίζοντας τον Γολγοθά τους, αλλά αυτός είχε έστω την
ευκαιρία να γυρίσει στην Ελλάδα, ελεύθερος και απαλλαγμένος από αυτή την
περιπέτεια, που ξεκίνησε το ’89 από τα αμπάρια του μότορσιπ «Θανάσης»…

Γελάστηκε, όμως. Με το που πάτησε το πόδι του στο αεροδρόμιο του Ελληνικού τον
περίμεναν ξανά οι χειροπέδες. Για την ίδια ακριβώς υπόθεση που τον καταδίκασαν
οι Αιγύπτιοι και για την οποία είχε ήδη «μετρήσει» επτά χρόνια σε υγρά κελιά,
οι ελληνικές δικαστικές αρχές τον ξανάστελναν στο εδώλιο. Και σήμερα ­
περιμένοντας τη δίκη του, στις 8 Μαΐου ­ αν δεν βρίσκεται στη φυλακή, το
οφείλει μόνο και μόνο στο γεγονός ότι η ζωή του περνά από το Αντικαρκινικό
Νοσοκομείο Μεταξά.

Ένα χρόνο μετά την επιστροφή του από την Αίγυπτο, ο Νίκος Ζαγγελίδης τελεί
ελεύθερος υπό όρους, αντιμετωπίζοντας κατηγορία που «σηκώνει» έως ισόβια. Και
η ίδια τύχη περιμένει και τους άλλους δύο ναυτικούς, που εξακολουθούν να
κρατούνται στα αιγυπτιακά κελιά, αν και όποτε επιστρέψουν στην πατρίδα…

Οι τρεις ναυτικοί βρίσκουν απέναντί τους διατάξεις του Ποινικού Κώδικα που,
ούτε λίγο ούτε πολύ, επιβάλλουν να δικάζεται εκ νέου από τα ελληνικά
δικαστήρια κάθε Έλληνας που κατηγορήθηκε στο εξωτερικό, καταδικάστηκε,
φυλακίστηκε, εξέτισε την ποινή του ή αποφυλακίστηκε νομίμως και γύρισε στην
Ελλάδα! Διατάξεις που θεσπίστηκαν το 1950 και νομιμοποιούν τον «παραλογισμό»
ένας άνθρωπος να δικάζεται δύο φορές σε δύο χώρες για το ίδιο αδίκημα, για το
οποίο εξέτισε την ποινή στη χώρα που το διέπραξε.

Η περίπτωση των τριών ναυτικών ­ για τους οποίους έχουν παρέμβει στις
αιγυπτιακές αρχές πρωθυπουργοί, υπουργοί και δεκάδες φορείς, προκειμένου να
αποφυλακιστούν ­ δεν είναι η μοναδική που κάποιοι καλούνται να πληρώσουν δύο
φορές τίμημα για ένα αδίκημα που διέπραξαν (ή κατηγορήθηκαν ότι διέπραξαν).
Τέτοιες υποθέσεις η αλήθεια είναι ότι σπανίζουν στις ελληνικές δικαστικές
αίθουσες, αλλά ο αριθμός τους, μέσα στις δεκαετίες που μεσολάβησαν από τη
θέσπιση των επίμαχων διατάξεων, δεν είναι ευκαταφρόνητος. Σε αρκετές
περιπτώσεις, μάλιστα, τα ελληνικά δικαστήρια επεφύλαξαν μεγαλύτερες ποινές
στους κατηγορουμένους, από αυτές που είχαν εκτίσει στο εξωτερικό.

Βάσει των επίμαχων διατάξεων (άρθρα 8, 9, 10 του Ποινικού Κώδικα) οι Έλληνες
πολίτες δικάζονται εκ νέου στην Ελλάδα για σειρά αδικημάτων που έκαναν στην
αλλοδαπή, ακόμη και αν εξέτισαν εκεί το σύνολο της ποινής τους (ναρκωτικά,
πειρατεία, εγκλήματα σχετικά με το νόμισμα, δουλεμπορία ή σωματεμπορία,
κυκλοφορία άσεμνων δημοσιευμάτων κ.ά.) Για αδικήματα κατά της ζωής ή της
περιουσίας (ανθρωποκτονία, κλοπή κ.λπ.), ο νόμος είναι πιο ελαστικός και
προβλέπει ότι δεν θα γίνει νέα δίκη εάν ο δράστης αθωώθηκε στο εξωτερικό ή
εξέτισε το σύνολο της ποινής ή αποφυλακίστηκε με χάρη. Διαφορετικά οδηγείται
στο εδώλιο και, αν καταδικαστεί, η ποινή που εξέτισε στο εξωτερικό θα
αφαιρεθεί από την ποινή που επέβαλαν τα ελληνικά δικαστήρια.

ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ

Με στόχο την κατάργηση ή τροποποίηση των επίμαχων άρθρων κινητοποιείται ήδη
ομάδα βουλευτών από όλους τους κομματικούς χώρους, ενώ σχετική ερώτηση έχει
υποβάλει στη Βουλή ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ κ. Γ. Αδαμόπουλος. Το ζήτημα
απασχολεί δε, και το υπουργείο Δικαιοσύνης και δεν αποκλείεται σύντομα να
ληφθούν σχετικές νομοθετικές πρωτοβουλίες.

Την ίδια στιγμή, από τον νομικό κόσμο γίνεται λόγος για «απολιθωμένες
διατάξεις», ενώ τίθεται ζήτημα παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του
γενικού κανόνα δικαίου, ότι «δεν μπορει κάποιος να δικάζεται δύο φορές για το
ίδιο αδίκημα».

Αθ. Βασδέκης. Δικάστηκε σε εξαετή φυλάκιση για φόνο από αμέλεια στον Καναδά, αποφυλακίστηκε, επέστρεψε στην Ελλάδα και αύριο δικάζεται για τον ίδιο φόνο και μάλιστα από πρόθεση…

ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ του 1992 επισκέφθηκε τον αδελφό του στον Καναδά. Και βρέθηκε σε
μία συμπλοκή σε νυχτερινό κέντρο και από κει σε ομοσπονδιακή φυλακή του
Οντάριο, με καταδίκη 6 ετών για ανθρωποκτονία από αμέλεια. Δύο χρόνια μετά
βγήκε με αναστολή, απελάθηκε στην Ελλάδα και αύριο κάθεται στο εδώλιο του
Μεικτού Ορκωτού Δικαστηρίου Αθήνας για την ίδια υπόθεση. Αλλά με κατηγορία για
ανθρωποκτονία από πρόθεση, που οδηγεί σε ισόβια…

Το «γράμμα του νόμου» επιτάσσει τα ελληνικά δικαστήρια να κρίνουν από την αρχή
εάν ο 37χρονος Θανάσης Βασδέκης είναι δράστης ενός εγκλήματος, που έγινε στην
άλλη άκρη του κόσμου και για το οποίο οι αρμόδιες καναδικές αρχές έχουν
αποφανθεί και βεβαιώνουν ότι έχει αποδοθεί δικαιοσύνη.

Ο Βασδέκης συνελήφθη στο σπίτι του, ένα χρόνο μετά την επιστροφή του στην
Ελλάδα, με βάση το ένταλμα που είχε εκδώσει η Αστυνομία του Τορόντο το 1992.
Και εδώ και 14 μήνες είναι προφυλακισμένος στον Κορυδαλλό, ενώ όλες οι
αιτήσεις του για αποφυλάκιση με όρους έπεσαν στο κενό. Το «ερώτημα» στην
υπόθεσή του είναι εάν με την αναστολή της ποινής του από τους Καναδούς
δικαστές μπορεί να θεωρηθεί ότι εξέτισε την ποινή. Σύμφωνα με το παραπεμπτικό
βούλευμα του Εφετείου Αθήνας, δεν την εξέτισε ολόκληρη, όπως ορίζει ο νόμος,
και έτσι πρέπει να δικαστεί εκ νέου.

Και εδώ αρχίζει ο «τραγέλαφος, το άδικο και το παράλογο», όπως λέει ο
συνήγορός του κ. Ανδρ. Αναγνωστάκης, καθώς οι επίμαχες διατάξεις και τα
ελληνικά δικαστήρια λένε ουσιαστικά στον κατηγορούμενο πως εάν είχε μείνει έξι
χρόνια στη φυλακή (ή είχε χαριστεί το υπόλοιπο της ποινής) σήμερα θα ήταν
ελεύθερος και δεν θα διώκετο στην Ελλάδα, ενώ τώρα που ζήτησε και έγινε δεκτή
από τους Καναδούς η αναστολή τής ποινής μετά την πάροδο διετίας, κινδυνεύει να
καταδικαστεί σε ισόβια κάθειρξη.

Ένα δεύτερο, σημαντικό ζήτημα στην υπόθεση ανακύπτει από τον βαρύτερο
χαρακτηρισμό της κατηγορίας που αποδίδεται στον Βασδέκη. Για τα δικαστήρια του
Καναδά τέλεσε ανθωποκτονία β’ βαθμού (εξ αμελείας) με θύμα τον Έλληνα ομογενή
Γ. Ζήνδρο, αλλά για τις ελληνικές αρχές οι συνθήκες του εγκλήματος
δικαιολογούν δίκη για ανθρωποκτονία από πρόθεση. Και έχουν αξία μόνον τα δύο
χρόνια, τα οποία και θα αφαιρεθούν από την ενδεχόμενη νέα ποινή που θα του επιβληθεί.