ΘΑΝΑΣΗΣ ΒΑΛΤΙΝΟΣ Είναι δέσμευση και η ελευθερία

Ψηλά, από το δώμα της οδού Αστυδάμαντος, αντικρυστά με τον Λυκαβηττό, ο Θανάσης Βαλτινός μπορεί να οσμίζεται ολάκερη την Αθήνα

Δεν είναι άνθρωπος των προγραμμάτων, της ρουτίνας και των δεσμεύσεων ούτε
πιστεύει πως ζωή είναι «διαδοχικά 24ωρα». Δεν είναι αναγκασμένος κάθε πρωί να
γυρίζει ένα κλειδί σε κάποια πόρτα ή να χτυπά κάρτα σε δημόσια υπηρεσία, αλλά
μία ζωή γράφει κι αυτό δεν είναι μια «άκοπη δουλειά».ΟΧΙ, δεν έχει
τυποποιημένο 24ωρο πρόγραμμα ο Θανάσης Βαλτινός, αλλά αυτό αντιστοιχεί σε «ένα
άλλο, άτυπο, πρόγραμμα». Δεν έχει χρονικές δεσμεύσεις η ζωή του, αλλά κάθε
δράση έχει και αντίδραση «κι όταν αποφασίζεις να έχεις ελευθερία χρόνου,
αυτομάτως δημιουργείται μια άλλου είδους δέσμευση!».

Για να κερδίσεις κάτι, χάνεις κάτι άλλο. Για να απολαμβάνει την προσωπική του
ελευθερία θυσίασε ­ «έως τώρα, γιατί ποτέ δεν είναι αργά» ­ την ιδέα ή την
ανάγκη για οικογένεια. Μόνος με τον εαυτό του, τις επιλογές, τις αξίες ζωής,
τις σκέψεις και τη συγγραφή, αμετανόητος πάντα εργένης και συγγραφέας.
«Σίγουρα έχω κερδίσει. Και έχω χάσει. Όπως όλοι… Δεν υπάρχει επιλογή δίχως αντίτιμο…».

Απλώνει τις σκέψεις του κι απλώνεται ως άνθρωπος στα πέρατα του κόσμου, μέσα
από τα 31 τετραγωνικά του δώματός του, στο Παγκράτι. Δεν «φυλακίζεται» στα 31
τετραγωνικά της οδού Αστυδάμαντος ο Θανάσης Βαλτινός. Είναι ψηλά, αντικρυστά
με τον Λυκαβηττό και μπορεί να οσμίζεται ολάκερη την Αθήνα. Θα τον φυλάκιζαν
310 τετραγωνικά δίχως ορίζοντα! Θα τον φυλάκιζε η πολυτέλεια…

Επιλογή του είναι να μην έχει τηλεόραση και να μην ακούει ­ παρά σπανίως ­
ειδήσεις ραδιοφώνου. Και στάση της δικής του ζωής είναι να μη μετράει τον
χρόνο με τα… χρόνια, αλλά με τις εμπειρίες, τα βιώματα, τα ταξίδια, τους
ανθρώπους και τα μέρη που αγάπησε, τις σκέψεις που ζωντάνεψαν η μία δίπλα στην άλλη.

Καμία του μέρα δεν είναι ίδια με την άλλη και κανένα 24ωρο δεν θυμίζει το
προηγούμενο ή το επόμενο. Τίποτα, ποτέ, δεν είναι ίδιο για αυτόν τον απλό
άνθρωπο με τη βαθιά σκέψη που ‘χει πάντα ανάγκη να κοιτάζει τον συνομιλητή του
στα μάτια.

Η ζωή είναι για εκείνον στιγμές που ή τις ζεις ή τις χάνεις. Και το «ταξίδι,
έχει σκοπό όταν το βιώνεις»…

Οι μνήμες της καταγωγής του ­ από το ορεινό Καστρί Κυνουρίας, «μια από τις
πλουσιότερες κοινότητες της Ελλάδας» ­ έχουν να κάνουν με νεράιδες, ξωτικά και
φαντάσματα. Με αυτά γαλουχήθηκε κι αυτά μόνο φοβήθηκε στην πρώτη του
στρατιωτική σκοπιά 12-2 τα μεσάνυχτα! Αλλά τα «ξεφοβήθηκα, αργότερα, γιατί
χρειάστηκε να νυχτοπερπατήσω ολομόναχος, χιλιάδες ώρες…».

Δεν μπορεί να προσδιορίσει πότε ακριβώς άρχισε να γράφει. Γράφει περίπου τόσα
χρόνια όσα θυμάται τον εαυτό του. Και πάντα κουβαλά εκείνες τις νεράιδες κι
εκείνα τα φαντάσματα μέσα του, στήνοντας παιχνίδια μύθου και αλήθειας μαζί τους…

Το ξύπνημα της μέρας του. Είναι πολύ πρωινό… Και έχει μια ιεροτελεστία ­ τη
μόνη επιτρεπτή πολυτέλεια. Στις εφτά είναι στον δρόμο ­ για την πρωινή του
εφημερίδα. Βλέπει όλους εκείνους τους ανθρώπους που ξεχύνονται
αγουροξυπνημένοι στους δρόμους κι είναι στιγμές «που νιώθω λιγάκι άσχημα για
τή δική τους πίεση χρόνου, για τη δική μου πολυτέλεια χρόνου! Απαλύνω όμως τις
ενοχές μου όταν σκέφτομαι ότι αυτών των ανθρώπων, όταν κάποια στιγμή
ξαναβάζουν το κλειδί στην πόρτα τους, τους ανήκει το υπόλοιπο 24ωρο…».

Παραδόξως, η δική του δουλειά ποτέ δεν τελειώνει. Είναι δικό του το 24ωρο, μα
καμιά ώρα δεν του ανήκει αποκλειστικά. Ακόμη κι όταν δεν γράφει, ακόμη και
όταν κοιμάται, δουλεύει η σκέψη με τα τερτίπια και τις εναλλαγές της που τον
κρατά σε εγρήγορση. Τίποτα δεν τον υποχρεώνει, εκτός από εκείνη την εσωτερική
φωνή που επιβάλλει ρυθμούς, υποχρεώσεις και καθήκοντα…

Αλλά εφτά με εννέα το πρωί όλα κοπάζουν. Με ολάνοιχτη την πόρτα ­ στος φως της
μέρας και την Αθήνα που ξυπνά ­ θα αφεθεί στην απόλαυση που του δίνει το
προσωπικό του δίωρο. Είναι για εκείνον μια ιεροτελεστία το χαρμάνι του τσαγιού
που θα επιλέξει ­ σπανίως ο καφές ­ σε συνδυασμό με την πρωινή ενημέρωση.
Είναι η στιγμή της χαλάρωσης, της ανασυγκρότησης και της προθέρμανσης ­ για
μια μέρα που προβάλλει απαιτητική… Αυτό το δίωρο τού είναι τόσο απαραίτητο
όσο και ο αέρας που αναπνέει: «Ακόμη κι όταν πρόκειται να ταξιδέψω, θα ξυπνήσω
τόσο πρωί ώστε να έχω δύο ώρες δικές μου…».

«Μα καλά, και τι έκανες σήμερα;» αναρωτιούνται πολλοί. Αναρωτιέται και ο ίδιος
κάποιες φορές, γιατί από τη φύση του είναι επιεικής με τους άλλους και συχνά
πολύ σκληρός με τον εαυτό του. Είναι μια δουλειά «μη παραδεδεγμένης
χρησιμότητας», όπως έλεγε κάποτε και ο Παπαδιαμάντης. Είναι μια δουλειά που
δεν… φαίνεται. Η σελίδα που φτάνει στον αναγνώστη και διαβάζεται σε κάτι
δευτερόλεπτα, δεν γράφεται σε δευτερόλεπτα. «Δεν κάθεσαι σε μια καρέκλα και
σου ‘ρχεται ως επιφοίτηση μια ιδέα, την καταγράφεις κι αυτό είναι. Κοπιάζεις,
αγωνιάς, ξυπνάς όταν κοιμάσαι, γράφεις και ξαναγράφεις μια σελίδα και πάντα αμφιβάλλεις…».

Αφεντικό αλλά και υπάλληλος του εαυτού του, μετά το δίωρο της πρωινής
ανάπαυλας, μπορεί να καθίσει μπροστά στη γραφομηχανή του να γράψει κάτι
φρέσκο, να συνεχίσει κάτι παλιό ή να καθαρογράψει σκέψεις που ωρίμασαν για
προσωπικές εκδόσεις ή συνεργασίες με ελληνικά και ξένα έντυπα. «Αυτό μπορεί να
τραβήξει ώρες πολλές, έως το απόγευμα ή και το βράδυ. Αλλά μπορεί να είμαι
ελεύθερος και το μεσημέρι…». Τότε θα φορέσει το σακάκι του και παίρνει τους
δρόμους. Περπατάει πολύ… Επτά με δέκα χιλιόμετρα είναι ο καθημερινός του
περίπατος. Από το Παγκράτι, στο Σύνταγμα, στο Κολωνάκι κι από εκεί
Μοναστηράκι, Θησείο, Ομόνοια. Κάποιες φορές και Πλατεία Αμερικής. Επιστρέφει
πάντα με τα πόδια!

Δεν έχουν τακτές ώρες ή τακτά δρομολόγια οι περίπατοί του. Έχουν ομορφιά και
γρήγορο βάδισμα. Κι εκείνος έχει την ικανότητα να κάνει «υπέροχες διαδρομές σε
μια φοβερή πόλη, που έχει ελάχιστους πεζόδρομους να περπατήσεις αβίαστα και
δίπλα – δίπλα κουβεντιάζοντας με τον φίλο ή τη γυναίκα σου…».

ΣΠΑΝΙΩΣ τρώει κανονικά τα μεσημέρια ­ εκτός από φρούτα ή κάποια σαλάτα.
Λατρεύει τα παλιά μαγέρικα της Αθήνας και το φαγητό στον ήλιο, κάπου στο
Μοναστηράκι. Αφήνει συνήθως χώρο στο στομάχι του για να απολαύσει το βραδινό
φαγητό, πάντα με καλή παρέα. Η επιλογή ενός εργένη για το βράδυ «είναι μια
ταβέρνα, κινηματογράφος ή θέατρο. Θιάσους έχουμε πολλούς, καλές παραστάσεις
λίγες. Βλέπω συχνότερα ταινίες. Αποζητώ συχνά μη εμπορικές ταινίες, αγνώστων
ακόμη δημιουργών. Ορισμένες αφήνουν μια καταπληκτική αίσθηση». Όταν γράφει,
πάντα στο δώμα του, δεν αισθάνεται ποτέ μόνος. Και πρέπει να είναι μόνος. Δεν
αντέχει να δει κάποιος άλλος το χειρόγραφό του ­ πριν εκείνο είναι έτοιμο. Μια
ανθρώπινη ανάσα, την ώρα που γράφει, δεσμεύει την ελευθερία του. Η σχέση του
με τη γραφή, είναι σχέση ζωής: «Δεν θα είχα κανένα λόγο ύπαρξης αν δεν
έγραφα…». Η μοναξιά είναι συχνά αφόρητη αλλά… «είναι κάτι που όλοι
κουβαλάμε μέσα μας…». Ο έρωτας για τον Θανάση Βαλτινό δεν έχει τις
αποχρώσεις τής… φιλολογίας ­ ωρίμασε, λέει, αυτό το εφηβικό του κομμάτι:
«Δεν είναι πια για μένα ο έρωτας ασπασμός των αγγέλων προς τα άστρα. Είναι μια
αναπότρεπτη ανάγκη να μοιράζεις σκέψεις και σχέδια, τη ζωή, τα πράγματα αλλά
και τα νεύρα σου. Ο αληθινός έρωτας έρχεται όταν κατακτάς μια άμεση διαλεκτική
σχέση με τον άλλον. Και ένας τέτοιος έρωτας δεν πιστοποιείται με εξωτερικές
επισημάνσεις και επιβεβαιώσεις…». Λάτρης της ζωής, βιώνει κάθε της στάλα,
αλλά υπάρχουν στο 24ωρό του «οριακές στιγμές, φόβοι και τρόμοι. Δεν τα κρύβω
αυτά τα συναισθήματα, τα αναγνωρίζω, τα τακτοποιώ. Πρέπει να αντλήσεις και να
δώσεις ομορφιά στη ζωή ­ αυτό είναι σπουδαίο βάλσαμο και αντάλλαγμα…».
Απέναντι στον θάνατο δεν στέκεται με μετέωρο, αλλά με αποφασιστικό βήμα: «Θα
‘θελα να μπορέσω να τον αντιμετωπίσω με εξωτερική αξιοπρέπεια!». Ο ύπνος του
ένα πεντάωρο, αλλά δικές του είναι και οι αιφνίδιες αϋπνίες: «Καλλιεργούμε
φαίνεται την αϋπνία, ακκιζόμαστε μαζί της. Είναι ένα παιχνίδι με τον εαυτό μας».

Το 24ωρό του… Ενίοτε είναι συναρπαστικό και ενίοτε σκληρό. Κάποιες φορές
ανιαρό. Αλλά πάντα ωραίο. Πάντα ζωντανό.