Ο πλανήτης των αντιθέσεων

Η καύση του άνθρακα θα εξακολουθήσει για πολλά χρόνια ακόμη να συμβάλλει στο φαινόμενο του θερμοκηπίου

ΦΟΝΙΚΟΙ ΤΥΦΩΝΕΣ, καταστροφικές ξηρασίες και πυρκαϊές: το 1997 έκανε σε όλους
γνωστό το «τρομερό παιδί» του κλίματος, το φαινόμενο Ελ Νίνιο, και τελείωσε με
μία παγκόσμια διάσκεψη για το κλίμα της Γης, η οποία έδειξε για μία ακόμη φορά
πως «αγορά» και «ανάπτυξη» δεν είναι έννοιες φιλικές προς το περιβάλλον. Το Ελ
Νίνιο εκτιμάται ότι είναι φέτος το εντονότερο που έχει παρατηρηθεί στον αιώνα
μας. Κάθε δύο ώς επτά χρόνια, μια τεράστια «δεξαμενή» ζεστού νερού, μεγαλύτερη
σε έκταση από την Ευρώπη, σχηματίζεται στον Ειρηνικό Ωκεανό και μετακινείται
3.000 έως 4.000 χλμ. προς Ανατολάς, ώς τις ακτές του Περού, προκαλώντας
αλλαγές στους ανέμους και τα θαλάσσια ρεύματα. Η ξηρασία μεταφέρεται δυτικά, η
υγρασία ανατολικά. Έτσι, η βροχερή Ινδονησία ξεράθηκε και κατακλυσμιαίες
βροχές έπνιξαν τις ερήμους στις ακτές της Νότιας Αμερικής. Καταστροφικοί
κυκλώνες και τυφώνες σάρωσαν την Πολυνησία, το Μεξικό, το Βιετνάμ και οι
μετεωρολόγοι λένε πως τα χειρότερα είναι ακόμη μπροστά μας. Το Ελ Νίνιο
συνέβαλε σημαντικά στη χειρότερη οικολογική καταστροφή που έπληξε την Ασία
μετά τον πόλεμο του Βιετνάμ ­ τις γιγάντιες πυρκαϊές που κατέστρεψαν
εκατοντάδες χιλιάδες εκτάρια δασών στην Ινδονησία, καλύπτοντας τη
Νοτιοανατολική Ασία μ’ ένα τοξικό νέφος. Η καταστροφή ­ η οποία ξεκίνησε όταν
οι φωτιές που έβαλαν πολυεθνικές εταιρείες για να αποψιλώσουν δασικές εκτάσεις
και να τις παραδώσουν στην καλλιέργεια επεκτάθηκαν ανεξέλεγκτα λόγω της
ξηρασίας ­ υπολογίζεται ότι έχει επηρεάσει την υγεία περίπου 70 εκατομμυρίων
ανθρώπων και εκφράζονται φόβοι για μεγάλη αύξηση των καρκίνων μέσα στα επόμενα
πέντε έως δέκα χρόνια. Ωστόσο οι ηγέτες των 159 χωρών, που πήραν μέρος στη
διάσκεψη του Κιότο με θέμα το φαινόμενο του θερμοκηπίου, δεν κατάφεραν να
αποφασίσουν τα δέοντα μέτρα για την προστασία του περιβάλλοντος ­ κυρίως
επειδή οι μεγάλες επιχειρήσεις δεν θέλουν την επιβολή περιορισμών στα λεγόμενα
«θερμοκηπιακά αέρια» που προκαλούν την αύξηση της θερμοκρασίας της Γης, γιατί
αυτό θα σήμαινε περιορισμό των βιομηχανιών και άρα της «ανάπτυξης» ­ με την
τρέχουσα έννοια του όρου. Έτσι η διάσκεψη έθεσε μεν κάποια (ανεπαρκή) όρια
στις εκπομπές των αερίων αυτών, αλλά αποδέχθηκε και την αρχή της… εξαγοράς
του δικαιώματος στη ρύπανση: αν μια αναπτυσσόμενη χώρα έχει δικαίωμα να
εκπέμπει μια ποσότητα θερμοκηπιακών αερίων, αλλά δεν την καλύπτει, μια άλλη
βιομηχανική που υπερβαίνει το όριο θα μπορεί να αγοράζει το δικαίωμα ρύπανσης
που δεν χρησιμοποιεί η πρώτη! Το Κιότο αποφάνθηκε ότι «ανάπτυξη» και «αγορά»
προηγούνται της σωτηρίας του πλανήτη…