ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Ίση, αλλά διαφορετική

Η απελευθέρωση. Η «τρίτη γυναίκα» κατακτά την ισότητα χωρίς να εγκαταλείπει τα παραδοσιακά της όπλα

Ούτε μάγισσα ούτε θεά. Ούτε νοικοκυρά ούτε σουφραζέτα. Η «τρίτη γυναίκα»
είναι κυρία του εαυτού της, ίση με τον άνδρα και ελεύθερη.

Η «ΠΡΩΤΗ γυναίκα», η γυναίκα της αρχαίας Ελλάδας και του ιουδαιο-χριστιανικού
πολιτισμού, εθεωρείτο ένα κατώτερο ον, σχεδόν επικίνδυνο για την ανθρωπότητα.
Η «δεύτερη γυναίκα», εκείνη της Αναγέννησης, δεν ήταν πια ύποπτη, αλλά
εξακολουθούσε να εξαρτάται από τον άνδρα. Η πρώτη ήταν αντικείμενο
εκμετάλλευσης, η δεύτερη αντικείμενο λατρείας. Και οι δύο, πάντως, ήταν αντικείμενα.

Εδώ και μερικές δεκαετίες έχει εμφανιστεί για πρώτη φορά στη Δύση η
«γυναίκα-υποκείμενο». Απελευθερωμένη ­ χάρις στο χάπι ­ από τον ρόλο της
συζύγου και της μάνας, απαλλαγμένη από τις παγίδες της ειδωλολατρίας μπορεί
επιτέλους να εκπληρώσει τις επιθυμίες της και να δημιουργήσει τη δική της,
αυτόνομη εικόνα. Μπορεί να εργάζεται και να είναι οικονομικά ανεξάρτητη. Έχει
πρόσβαση, θεωρητικά τουλάχιστον, σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης και της
επαγγελματικής ιεραρχίας. Είναι η «τρίτη γυναίκα», όπως την ορίζει ο Ζιλ
Λιποβιέτσκυ στο ομότιτλο βιβλίο του που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Gallimard.

Ο δρόμος που πρέπει να διανυθεί είναι βέβαια ακόμη μακρύς. Οι περισσότερες από
τις γυναίκες που εργάζονται είναι φορτωμένες και με τα οικιακά καθήκοντα, όσο
κι αν οι νέες γενιές των ανδρών συμμετέχουν περισσότερο σ’ αυτά. Μια γυναίκα
ανεβαίνει πιο δύσκολα την ιεραρχία από έναν άνδρα και κατά κανόνα πληρώνεται
λιγότερο για την ίδια θέση από αυτόν. Στα κόμματα και τα κοινοβούλια, οι
γυναίκες αποτελούν πάντα τη μειοψηφία.

Τα προβλήματα αυτά αργά ή γρήγορα θα λυθούν. Θα φτάσουμε τότε και στην πλήρη
ισότητα των δύο φύλων; Όχι, απαντά ο Λιποβιέτσκυ. Η θηλυκή ιδιαιτερότητα θα
παραμείνει. Η σύγχρονη γυναίκα ασχολείται περισσότερο από ποτέ με την ομορφιά
της. Διαβάζει τα γυναικεία περιοδικά και ακολουθεί τις συμβουλές τους.
Ασχολείται με τον αθλητισμό και προσέχει τη γραμμή της. Συνδέει περισσότερο
από τον άνδρα το σεξ με τον έρωτα. Και καλά κάνει. Οι διαφορές της από τον
άνδρα δεν υπαγορεύονται από κάποια έμφυτα ένστικτα ­ αποτελούν την αισθητική
έκφραση της επιθυμίας της να ελέγχει τον εαυτό της. Η «τρίτη γυναίκα» ούτε
φοβάται τον άνδρα ούτε τον αρνείται. Συνεργάζεται μαζί του. Επικρίνει την
ανδρική κυριαρχία στις επιχειρήσεις ή την πολιτική, αλλά προτιμά τον διάλογο
από τη σύγκρουση.

Μαζί με τον πόλεμο ανάμεσα στα δύο φύλα, σημειώνει ο γάλλος συγγραφέας,
παίρνει τέλος και η ιδεολογία του «γιούνισεξ». Οι γυναίκες θα εξακολουθήσουν
να ασχολούνται περισσότερο με τα παιδιά από τους άνδρες όχι γιατί είναι
υποχρεωμένες, αλλά γιατί το θέλουν. Επαγγελματικές φιλοδοξίες θα έχουν, αλλά
αντί να αφήνουν να τις απορροφά η δουλειά θα προσπαθούν να συμφιλιώσουν την
επαγγελματική με την οικογενειακή ζωή. Η μάχη για την ισότητα των δικαιωμάτων
θα συνεχιστεί, αλλά θα έχει λιγότερο ιδεολογικό και περισσότερο ατομικό
χαρακτήρα. Η «τρίτη γυναίκα» εξακολουθεί να ανήκει στο «ωραίο φύλο» ­ και
είναι υπερήφανη γι’ αυτό.