ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Το πρόσωπο της χρονιάς

Όταν τα μίντια αναζητούσαν, πέρσι τέτοιο καιρό, τον «άνθρωπο της χρονιάς», η
απάντηση ήταν σχεδόν αυτονόητη: Ο «άνθρωπος της χρονιάς», για το 1996, ήταν,
προφανώς, ο Κώστας Σημίτης.

ΜΕΣΑ σε λιγότερο από δέκα μήνες είχε διανύσει όλη την απόσταση από τη μοναξιά
του «καταραμένου», του «εξωτικού», ως την πολιτική παντοδυναμία. Είχε κερδίσει
τρεις αλλεπάλληλες εκλογές ­ σε Κοινοβουλευτική Ομάδα, Συνέδριο και εθνικές
κάλπες. Είχε κατορθώσει να επιβληθεί στο ίδιο το κομματικό σύστημα και το
κύκλωμα εξουσίας, που τον είχε αποβάλει ως ανεπιθύμητο. Και κυρίως, είχε
δημιουργήσει, μέσα από την περιπέτεια της εκλογής του, ένα νέο, διστακτικό
έστω, ρεύμα εμπιστοσύνης και προσδοκίας γύρω από τον κακόφημο χώρο της πολιτικής.

Ένα χρόνο αργότερα, καθώς τα μίντια ψάχνουν και πάλι τον «άνθρωπο της
χρονιάς», η απάντηση δεν είναι πια το ίδιο προφανής.

Όχι πως έλειψαν, και το 1997, άνδρες και γυναίκες που ξεχώρισαν με τη δράση,
τη σκέψη, τη δημιουργικότητα, το θάρρος ή την αυτοθυσία τους. Όχι πως δεν
υπήρξαν μεγάλα γεγονότα ­ η ανάληψη της Ολυμπιάδας του 2004 ξεχωρίζει ως το
εντυπωσιακότερο και, ίσως, το σημαντικότερο από αυτά.

Όχι πως έχουν άδικο οι δημοσκοπήσεις που ξεχωρίζουν την κ. Αγγελοπούλου, την
πρωταγωνίστρια της Ολυμπιακής μας περιπέτειας, ως πρώτη στον κατάλογο των
σημαντικότερων ανθρώπων της χρονιάς.

Αλλά «πρόσωπο της χρονιάς», που να συμπυκνώνει και να συμβολίζει την κυρίαρχη
τάση, το «κλίμα» του χρόνου, με τον τρόπο που ο Κώστας Σημίτης συμβόλιζε το
1996 τη λυτρωτική ρήξη με τον υπό εκφυλιστική και νοσηρή παράταση «κύκλο της
μεταπολίτευσης», την προσδοκία μιας νέας εποχής, τέτοιο πρόσωπο δύσκολα
ξεχωρίζει για το 1997.

Αυτή η χρονιά δεν ήταν τόσο αισιόδοξη όσο η προηγούμενη. Και ίσως το «κλίμα»
της να έρεπε προς το μελοδραματικόν… Μια υπερχείλιση συναισθηματικών
αντιδράσεων, που στερεοποιείται κάθε βράδυ, καραμελωμένη, στα τηλεοπτικά παράθυρα.

Ψάχνοντας τα πρόσωπα που σημάδεψαν το ’97 σκοντάφτει κανείς στην Νταϊάνα,
πριγκίπισσα του παραμυθιού, και τον οικουμενικό θρήνο για τον θανατό της. Στον
Τσε και την ανάστασή του στα εξώφυλλα των περιοδικών όλου του κόσμου.

Στον Άρη Βελουχιώτη, που η ζωή του έγινε το «μπεστ σέλερ» της χρονιάς, ένα
«μπεστ σέλερ» ικανό να ερεθίζει ακόμη τα ακροδεξιά ανακλαστικά.

Σαν να αναβίωσε, έξαφνα, η νοσταλγία για τους μακρινούς ορίζοντες, τους
ακέραιους μύθους, τους ψηλότερους από τη ζωή ήρωες.

Σαν, έξαφνα, εκεί που πέρυσι η χώρα γοητευόταν από την υπόσχεση της συνετής
διαχείρισης και τον εκσυγχρονιστικό λόγο, να μαγεύτηκε εφέτος από τους
αειθαλείς Μεγάλους Μύθους, τους τόσο «ντεμοντέ» στα πρώτα χρόνια αυτής της
δεκαετίας. Για να επιβεβαιωθεί ο Χοπσμπάουμ, που έλεγε ότι ο άνθρωπος μπορεί
να στερηθεί πολλά, μα δεν μπορεί να ζήσει για καιρό σε κενό ελπίδας, σε «κενό
ουτοπίας», και ότι τις νεκρές ουτοπίες της η ανθρωπότητα μοιραία θα ψάξει να
τις αντικαταστήσει με άλλες, σκαλίζοντας στο παρελθόν, αν το μέλλον δεν προσφέρεται.

Όσο για τον «άνθρωπο του 1996», τον Κώστα Σημίτη, το ’97 δεν ήταν γι’ αυτόν
μια εύκολη χρονιά. Η περίοδος χάριτος έληξε. Η ασυλία ήρθη. Τα βέλη της
κριτικής είναι τώρα φαρμακωμένα. Οι κόμποι που κρατούν τη χώρα δεμένη, κόμποι
μικρών και μεγάλων συμφερόντων με την εκτεταμένη διαφθορά και τη διοικητική
παράλυση, φαίνονται άλυτοι ­ και κανείς δεν κρατεί μαχαίρι να τους κόψει.

Η Νέα Δημοκρατία δεν είναι πια ο εύκολος αντίπαλος που ήταν. Και εκείνοι,
εκτός του ΠΑΣΟΚ, που δεν συμβιβάστηκαν με τη νίκη Σημίτη, και τον κατηγορούν
τόσο πιο βίαια επί προδοσία του Παπανδρεϊσμού, όσο πιο μοιραία εκείνος
υποκύπτει στην γοητεία του, απέδειξαν ότι μπορούν να γίνονται οχληροί.

Το ’97 δεν ήταν εύκολη χρονιά για τον Κ. Σημίτη. Κι όμως, αυτός παραμένει
κυρίαρχος και ελάχιστα απειλούμενος στο λεγόμενο «πολιτικό παιχνίδι». Μόνο που
στο παιχνίδι αυτό, τη διαδικασία της πολιτικής, η εμπιστοσύνη και η προσδοκία
που έμοιαζε να αρχίζει να επενδύεται στα μισά του ’96, φαίνεται τώρα να έχει
εξατμισθεί. Ποιος και πώς μπορεί να την ξανακερδίσει;