Πρόταση 9 σημείων για το Αρχείο του Ανδρέα

Πρόταση εννέα σημείων για «τα αρχεία Ανδρέα Παπανδρέου» έχει συζητήσει με
κορυφαία στελέχη του ΠΑΣΟΚ και της κυβέρνησης ο αναπληρωτής υπουργός
Εξωτερικών Γιώργος Παπανδρέου.

Όλοφ Πάλμε. Στη Σουηδία λειτουργούν το Διεθνές Κέντρο Olof Palme, το Ταμείο Αλληλεγγύης Olof Palme και το Αρχείο Olof Palme. Και τα τρία, που έχουν ιδρυθεί από την οικογένεια, το κράτος και εργατικές ομοσπονδίες, συνεργάζονται και προσφέρουν διαφορετικές υπηρεσίες, αξιοποιώντας τα πλούσια αρχεία του Σουηδού ηγέτη. (Στη φωτογραφία, από δεξιά, Όλοφ Πάλμε, Γιώργος Παπανδρέου και Άρης Ουζουνίδης, πριν από 15 χρόνια)

Η ΠΡΟΤΑΣΗ έχει στόχο αφενός μεν «να ξεπερασθούν τα όποια εσωκομματικά ή άλλου
είδους προβλήματα έχουν προκύψει για το θέμα αυτό», και αφετέρου «να ανοίξει
τις δυνατότητες της αξιοποίησης, από τον ελληνικό λαό, αλλά και Έλληνες ή
ξένους ειδικούς επιστήμονες και πολιτικούς, των πολύτιμων αυτών ντοκουμέντων».

Άλλωστε, όπως παρατηρεί παλιός φίλος του υπουργού, «παρά το ότι το Αρχείο αυτό
ανήκει σε όλο τον ελληνικό λαό και έχουν περάσει 18 μήνες από τον θάνατο του
Ανδρέα Παπανδρέου, το Ίδρυμα που θα συμπεριλάβει όλα αυτά τα ντοκουμέντα δεν
βρίσκεται σήμερα ούτε στα χαρτιά». Την πρότασή του ο Γιώργος Παπανδρέου την
εντάσσει σε μια γενικότερη προοπτική: «Την κατάρτιση ενός σύγχρονου νομικού
και διοικητικού πλαισίου και την ύπαρξη της αναγκαίας ανθρώπινης υλικοτεχνικής
υποδομής για τη σωστή αξιοποίηση ιστορικών αρχείων, είτε ανήκουν σε ιδιώτες
είτε στο Δημόσιο». Μάλιστα, ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών ­ και πρώην
υπουργός Παιδείας ­ έχει επισημάνει ότι το γενικότερο πρόβλημα των αρχείων στη
χώρα μας «χαρακτηρίζεται από τόσες ελλείψεις, που αγγίζουν το εθνικό έγκλημα».

Και γι’ αυτό προτείνει να δημιουργηθεί ­ πέραν του θέματος των αρχείων Ανδρέα
Παπανδρέου ­ μια επιτροπή υψηλού επιστημονικού επιπέδου, με τους πιο
αξιόλογους επιστήμονες που έχει η χώρα μας, με σκοπό τη συντήρηση και
αξιοποίηση των αρχείων.

Αυτή η επιτροπή ­ μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα ­ θα καταρτίσει μια
«Λευκή Βίβλο» για τα θέματα των ιστορικών αρχείων της χώρας μας. Και σ’ αυτήν
τη «Λευκή Βίβλο» θα συμπεριληφθεί πρόταση για ένα πρωτοποριακό – πιλοτικό
πρόγραμμα που θα ξεκινήσει με το Αρχείο Ανδρέα Παπανδρέου.

Για το ίδιο το Αρχείο Ανδρέα Παπανδρέου, επειδή έχει δημιουργηθεί «πολιτικό
ζήτημα», για το ποιος ελέγχει, ποιος συμμετέχει, ποιος αποτελεί τον
«κληρονόμο» του πολιτικού κεφαλαίου του Ανδρέα Παπανδρέου, ποιος θα
προεδρεύσει και ποιος θα είναι ο ρόλος των συγγενών, ο υπουργός έχει προτείνει:

1 Ο έλεγχος ενός φορέα για το Αρχείο Ανδρέα Παπανδρέου πρέπει να
ανατεθεί κατ’ αρχήν σε κατάλληλους και εξειδικευμένους επιστήμονες. Αυτοί
πρέπει να είναι άνθρωποι που θα συνδυάζουν γνώση και ήθος για να διαχειριστούν
το αντικείμενο.

2 Το ΠΑΣΟΚ θα πρέπει να έχει την πρωτοβουλία σε όλη αυτή την προσπάθεια
(εξάλλου αυτή ήταν και η γραπτή επιθυμία του Ανδρέα Παπανδρέου) χωρίς όμως το
Αρχείο να είναι «κομματικός» φορέας. Άλλωστε το Αρχείο ανήκει ευρύτερα στον
ελληνικό λαό και αυτό πρέπει να αποτυπωθεί στη συγκρότηση του φορέα.

3Κανείς δεν θα έφερε αντίρρηση ­ εάν ετίθετο ­ στη συμμετοχή σε έναν
τέτοιο φορέα των στενών συγγενών και συνεργατών του Ανδρέα Παπανδρέου. Ο
τρόπος συμμετοχής τους μπορεί να είναι είτε υπό τη μορφή κανονικών είτε υπό τη
μορφή επίτιμων μελών στη Διοίκηση. Αυτή η συμμετοχή ­ χωρίς να είναι το
κυρίαρχο ­ δεν θα πρέπει να αλλοιώνει τον χαρακτήρα του φορέα, ο οποίος θα
πρέπει να έχει στόχο την επιστημονική επεξεργασία όλων των ντοκουμέντων των αρχείων.

4Το «πολιτικό κεφάλαιο» του Ανδρέα Παπανδρέου ανήκει ευρύτερα στον
ελληνικό λαό. Ούτως ή άλλως κανένα «πολιτικό κεφάλαιο» δεν «διαχειρίζεται» ή
«κληρονομείται». Και οπωσδήποτε η καθημερινή πράξη μας κρίνει το κατά πόσο
είμαστε άξιοι μιας παράδοσης ή όχι.

5 Δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα με την ύπαρξη πολλών φορέων που να
αντλούν τον τίτλο τους από το όνομα Ανδρέας Παπανδρέου. Αυτό συνηθίζεται σε
πολλά κράτη για παρόμοιες προσωπικότητες (π.χ. Κέννεντυ).

6Πρέπει να υπάρχει ένας ξεχωριστός φορέας για την πολιτική δουλειά του
ΠΑΣΟΚ (ΙΣΤΑΜΕ – Ανδρέας Παπανδρέου), ο οποίος όμως δεν μπορεί να αναλάβει το
ζήτημα των αρχείων.

7Είναι επίσης αναγκαίο να υπάρξει ένας επιστημονικός (μη κομματικός)
φορέας που θα παράγει κοινωφελές έργο (υποτροφίες, διατριβές κ.λπ.) και ο
οποίος θα αναδείξει το επιστημονικό έργο του στην Ελλάδα και στο εξωτερικό
αξιοποιώντας τη διεθνή του πορεία προς όφελος της χώρας μας (το Ίδρυμα Ανδρέας Παπανδρέου).

8Όλα τα παραπάνω περιλαμβάνονται και στην κοινή απόφαση του προέδρου
του ΠΑΣΟΚ, του γραμματέα του και του προέδρου του ΙΣΤΑΜΕ τον Σεπτέμβριο του
1996. Η απόφαση αυτή ήταν σωστή. Ήδη το ΙΣΤΑΜΕ έχει να επιδείξει μια σοβαρή
δουλειά. Και σε ό,τι αφορά το Ίδρυμα Ανδρέα Παπανδρέου, έγινε δεκτό (ως μη
κομματικού και επιστημονικού χαρακτήρα) από προσωπικότητες διεθνούς κύρους, οι
οποίες και δέχθηκαν να συμμετάσχουν στο «επίτιμο διοικητικό συμβούλιό» του.
Πρόκειται για νομπελίστες, πρώην πολιτικούς, δημοσιογράφους, ανθρώπους της
τέχνης κ.λπ. Οι δραστηριότητες των φορέων αυτών αποδείχθηκαν απόλυτα
συμπληρωματικές και μη ανταγωνιστικές.

9Είναι απαραίτητο να υπάρξει συντονισμός για εκδηλώσεις που αφορούν τη
μνήμη του Ανδρέα Παπανδρέου. Αυτός ο συντονισμός υπήρξε για το θρησκευτικό και
πολιτικό μνημόσυνο, αλλά και την έκθεση για τον Ανδρέα Παπανδρέου. Και αυτός ο
συντονισμός χρειάζεται να συνεχίσει και να ενδυναμωθεί για την υπεύθυνη στάση
όλων απέναντι στη μνήμη του Ανδρέα Παπανδρέου.

ΣΥΜΦΩΝΑ με την πρόταση Παπανδρέου, η επιτροπή για τη «Λευκή Βίβλο», που θα
αφορά την αξιοποίηση όλων των ιστορικών αρχείων, πρέπει να δώσει απαντήσεις σε
ερωτήματα όπως:

* Τις βασικές κατευθύνσεις για τον εκσυγχρονισμό του νόμου για τα ιστορικά
αρχεία, εν όψει των νέων τεχνολογικών εξελίξεων.

* Τη θέσπιση κανόνων λειτουργίας των δημόσιων αλλά και των μη κρατικών
ιστορικών αρχείων.

* Την απαραίτητη υλικοτεχνική και ανθρώπινη υποδομή για τη σωστή συντήρηση
αλλά και λειτουργία των αρχείων αυτών στη χώρα μας.

* Την καλύτερη αξιοποίηση των ηλεκτρονικών μέσων ­ όχι μόνο για την οργάνωση
των αρχείων αυτών ­ αλλά και για την προβολή του ελληνικού πολιτισμού και της
σύγχρονης ιστορίας στη διεθνή επιστημονική κοινότητα.

* Τα δικαιώματα πρόσβασης, αξιοποίησης, δημοσιοποίησης των αρχείων αυτών.

* Τη διαφοροποίηση των δημόσιων και ιδιωτικών εγγράφων.

* Την πιλοτική εφαρμογή των παραπάνω προδιαγραφών στο Αρχείο Ανδρέα Παπανδρέου.

* Το είδος του φορέα (νομική και οργανωτική μορφή) που αρμόζει καλύτερα για
τις παραπάνω προδιαγραφές και ιδιαίτερα για το Αρχείο Ανδρέα Παπανδρέου, καθώς
και το κόστος λειτουργίας ενός παρόμοιου φορέα.

* Τέλος, η επιτροπή αυτή θα πρέπει να εξουσιοδοτηθεί να συνεργασθεί με τους
κατάλληλους οργανισμούς ή αντίστοιχους φορείς χωρών με πρωτοποριακή εμπειρία
στους τομείς αυτούς (π.χ. Library of Congress, Wash. D.C.).