ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Άνθρωποι-σκιές

Χωρίς πολλές φορές να το θέλουμε ή να το καταλαβαίνουμε, παρασυρόμαστε από
την επικαιρότητα, και μάλιστα από τη φωτεινή της πλευρά. Οι ήρωές μας ­ ακόμα
και όσοι προβάλλονται ως «αντι-stars» ­ κινούνται στον χώρο των χιλιάδων
κηρίων, στην απαστράπτουσα πρώτη σελίδα.

Πολιτικοί, καλλιτέχνες, αθλητές, άνθρωποι του πνεύματος, του χρήματος, της
εξουσίας, με τις πράξεις ή τις παραλείψεις τους, τη δήλωση ή τη σιωπή τους,
τραβούν πάνω τους τα φλας της δημοσιότητας.

Τις χριστουγεννιάτικες τούτες ημέρες θα ‘θελα να σκεφτούμε λίγο περισσότερο
τους ανθρώπους-σκιές. Ανθρώπους του Δημοσίου αλλά όχι της δημοσιότητας.
Φύλακες των δημόσιων σωφρονιστικών μας ιδρυμάτων. Νοσοκόμους των δημόσιων
νοσοκομείων μας. Καθαρίστριες των δημόσιων χώρων. Οδηγούς των δημόσιων προσώπων.

Οι άνθρωποι-σκιές. Η πίσω όψη του άστρου.

* Έχει άραγε φανταστεί κανείς από τους διανοούμενους, που τόσο εύκολα
ανατρέχουν στον Φουκό για ν’ αναλύσουν τον πανοπτισμό της φυλακής, πώς
αισθάνονται και βιώνουν το σπίτι αυτό των «πεθαμένων» οι άνθρωποι της θύρας,
του κλειδιού, της φρούρησης; Αρκεί ο γενικός αφορισμός ότι «αυτοί φταίνε για
την κατάντια του σωφρονιστικού μας συστήματος» ή μήπως πρέπει να εξετάσουμε τη
δική μας ευθύνη στο ότι σήμερα έχουμε εγκλωβίσει τους φύλακες σε μια «διπλή
φυλακή»; Εμείς τους υποψιαζόμαστε για «διαφθορά» και οι κρατούμενοι για
«χαφιεδισμό». Άντε μετά να πεις στα παιδιά σου τι δουλειά κάνεις και κυρίως να
τα πείσεις πως η δικιά σου σκιά δεν έχει τίποτα το κοινό με τη σκιά του μαντρότοιχου.

* Έχει άραγε κανείς από τους περισπούδαστους σχεδιαστές της κοινωνικής μας
πολιτικής, που τόσο απερίσκεπτα συγχέουν ανθρώπους και αριθμούς, αναρωτηθεί
πως ο πόνος δεν μειώνεται λόγω του λουξ δωματίου, αλλά μόνον όταν μοιράζεται
με άλλους; Οι συγγενείς και οι φίλοι (όταν και όποτε έρχονται) γρήγορα φεύγουν
και μένουν οι άρρωστοι, μόνοι και εγκαταλελειμμένοι, μ’ ένα κουδούνι κι ένα
πρόσωπο-ασφαλείας. Έτσι η νοσοκόμος γίνεται θεράπων ψυχής, ανακουφιστής πόνων
ζωής (και όχι απλώς της εγχείρησης), λευκή οπτασία που διώχνει τη σκιά του
θανάτου. Κι όμως σε κάθε απεργία, πρώτα οι ιθύνοντες και ύστερα οι
μεγαλογιατροί με τις κινητές μονάδες τους, τις κατηγορούν για «έλλειψη ευαισθησίας».

* Έχει άραγε κανείς από τους γιάπηδες και φλούφληδες των κολωνακιώτικων
αρωμάτων, που πιστεύουν ότι με τα χρήματα και τα φιλοδωρήματα μπορούν ν’
αγοράζουν συνειδήσεις ή να ξεπλένουν ενοχές, σκεφτεί τι σημαίνει να ‘σαι
συνεχώς σκυμμένη, με το πρόσωπο στο δάπεδο;

Δεν πρόκειται για «σκουπίδια της ζωής» που μαζεύουν τα σκουπίδια της
κατανάλωσης των πετυχημένων. Η ζεστασιά του ανθρώπου και το άρωμα της καρδιάς
δεν χάνεται ούτε μέσα στο κρύο ούτε μέσα στις αναθυμιάσεις των υπόγειων
διαδρομών. Το να ‘σαι φτωχός δεν είναι ντροπή. Το να βγάζεις το ψωμί σου
θυσιάζοντας την αναπνοή σου είναι μεγαλοσύνη. Οι ζαρωμένες σκιές των δημόσιων
χώρων γέννησαν τους νέους και τις νέες που οραματίστηκαν και αγωνίστηκαν για
τη δημοκρατία στην Ελλάδα.

* Έχει άραγε κανείς από τους προύχοντες, έχοντες και κατέχοντες κρατική μαύρη
λιμουζίνα, που πιστεύουν ότι ­ μέσω μιας (πρωθ)υπουργικής εύνοιας και ενός ΦΕΚ
­ απέκτησαν εξουσίες VIP’S, υποψιαστεί τι σημαίνει να περιμένει κάποιος επί
ώρες έξω από ένα κλειδαμπαρωμένο γραφείο, σ’ ένα προαύλιο, στον προθάλαμο ενός
ρεστοράν; Να μην ακούει, να μη βλέπει, να μη γεύεται, απλώς να φαντάζεται πως
υπάρχει κι ένας άλλος κόσμος όπου οι άνθρωποι κάθονται, γελούν και
ονειρεύονται, αντί να μετράνε τα δευτερόλεπτα και να τα βρίσκουν λιγότερα από
τις πίκρες και τις ταπεινώσεις.

* Φιγούρες ή καρικατούρες της ζωής, με ή δίχως επίθετο (αφού τις περισσότερες
φορές μόνο το μικρό τους όνομα συγκρατούμε), γύρω μας κυκλοφορούν άνθρωποι,
που δεν αποτελούν εξαρτήματα της εξουσίας μας ούτε σκιές των επιθυμιών μας.
Άνθρωποι που ζουν και δουλεύουν για να τους διατάζουν, αλλά που εξίσου ξέρουν
ν’ αγαπούν και ν’ αναγνωρίζουν. Και να μην ξεχνάμε: γι’ αυτούς γεννήθηκε ο
Χριστός και όχι για τον Ηρώδη, τους Μάγους ή τους αξιωματούχους (Ιουδαίους και Ρωμαίους).

Ο Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής Επικοινωνίας και ΜΜΕ στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.