ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Ποιο κοινωνικό κράτος;

Στην κοινοβουλευτική μάχη του προϋπολογισμού που αρχίζει από την Τετάρτη,
τα μέτωπα αντιπαράθεσης με την κυβέρνηση για τις συγκεκριμένες επιλογές της θα
είναι ασφαλώς πολλά. Όμως το κυριότερο μέτωπο στο οποίο θα εκδηλωθεί και η
σφοδρότερη επίθεση θα είναι η κοινωνική πολιτική.

Το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, χωρίς φυσικά να ισχυρίζεται ότι έχει
λύσει τα κρίσιμα προβλήματα της φτώχειας, της ανεργίας και του κοινωνικού
αποκλεισμού, θα υποστηρίξει ότι μέσα στις δύσκολες γενικά συνθήκες της
δημοσιονομικής προσαρμογής, που επιβάλλει η πορεία σύγκλισης προς την ΟΝΕ,
κατεβλήθη κάθε δυνατή προσπάθεια να τονωθεί το κοινωνικό πρόσωπο της
οικονομικής πολιτικής.

Στη χώρα μας ­ υποστηρίζει το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας ­ οι δαπάνες του
κοινωνικού κράτους ως ποσοστού του ΑΕΠ παρουσιάζουν ανοδική πορεία, τα
τελευταία χρόνια, τόσο κατά κατηγορία όσο και στο σύνολο. Οι συνολικές δαπάνες
του κοινωνικού κράτους αυξάνουν από χρόνο σε χρόνο και έτσι από 23,3% του ΑΕΠ
που ήταν το 1993 φθάνουν το 25,6% το 1996, ενώ για εφέτος προβλέπεται να
ανέλθουν στο 25,8% και για το 1998, αν κρίνουμε από το γεγονός ότι οι δαπάνες
για υγεία, πρόνοια, παιδεία θα είναι αυξημένες περισσότερο από τον πληθωρισμό,
η βελτίωση θα συνεχισθεί.

Με τα ποσοστά αυτά η χώρα μας βρίσκεται περίπου στον αντίστοιχο μέσο όρο της
Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είναι βέβαια κάτω από τις Σουηδία, Γερμανία, Γαλλία και
άλλες ισχυρές οικονομίες, όπου το κοινωνικό κράτος ανδρώθηκε σε καλύτερες
εποχές, αλλά πάνω από την Ισπανία, την Πορτογαλία και πολύ κοντά στην Ιταλία.
Δεν μπορούμε να είμαστε υπερήφανοι, χωρίς όμως και να απελπιζόμαστε.

Ποια περιθώρια έχει να διευρυνθεί το κοινωνικό κράτος στα επόμενα λίγα χρόνια;
Θα λέγαμε πολύ ισχνά, αν ληφθούν υπ’ όψιν: πρώτον, τα εμπόδια που βάζει η
παγκοσμιοποίηση της διεθνούς οικονομίας, η οποία επιβάλλει στην κυβέρνηση να
προτάξει στις επιλογές της την ανταγωνιστικότητα και, δεύτερον, η σύγκλιση με
την ΟΝΕ που θα κριθεί στη διετία 1998-1999. Η σύγκλιση αυτή υποχρεώνει ως
γνωστόν σε μια αυστηρή περισυλλογή και συγκράτηση της δημόσιας δαπάνης, ώστε
το έλλειμμα του δημόσιου τομέα να πέσει κάτω από το όριο του 3% του ΑΕΠ και να
είναι υποψήφια η χώρα μας για ένταξη στην ΟΝΕ.

Μέσα στις συνθήκες αυτές, λοιπόν, θα ήταν αυταπάτη να αναμένεται ότι ο
προϋπολογισμός του 1998 ή και του 1999 μπορεί να αυξήσει θεαματικά τα κονδύλια
που αφορούν την κοινωνική πολιτική. Όχι μόνο είναι αδύνατο να γίνει τέτοια
επέκταση, αλλά θα ήταν και παρακινδυνευμένη, αφού θα οδηγούσε σε μεγαλύτερα
ελλείμματα και υψηλότερο πληθωρισμό με τελικά θύματα τα ασθενέστερα στρώματα
του πληθυσμού, υπέρ των οποίων δήθεν θα γινόταν η αύξηση των κοινωνικών κονδυλίων.

Αν όμως δεν αυξηθούν θεαματικά οι κοινωνικές δαπάνες, μπορούν να γίνουν
εσωτερικές αναδιαρθρώσεις που να οδηγήσουν σε πολύ καλύτερο αποτέλεσμα. «Οι
πόροι ποτέ δεν θα είναι επαρκείς όταν κατανέμονται ισοπεδωτικά, χωρίς
προγραμματισμό, χωρίς αξιολόγηση του αποτελέσματος που έχουν», λέει ο
υφυπουργός Οικονομικών Νικ. Χριστοδουλάκης, που είναι ο άνθρωπος ο οποίος
επεξεργάσθηκε και διαμόρφωσε ένα νέο πλαίσιο κοινωνικής πολιτικής, με άξονες
το Επίδομα Κοινωνικής Αλληλεγγύης και τον περιορισμό της σπατάλης στο σύστημα υγείας.

Το Επίδομα Κοινωνικής Αλληλεγγύης (ΕΚΑΣ) επέτρεψε να κατευθυνθούν κοινωνικά
κονδύλια σε στρώματα που πράγματι είχαν ανάγκη, αντί της ισοπεδωτικής
πολιτικής που θα έδιδε ασήμαντες ενισχύσεις αδιακρίτως των πραγματικών αναγκών
και δυνατοτήτων. Οι συνταξιούχοι άνω των 60 ετών, που δεν έχουν άλλα
εισοδήματα, βοηθούνται με μεγαλύτερες αυξήσεις από τους άλλους συνταξιούχους.

Ταυτόχρονα, ο κ. Ν. Χριστοδουλάκης, μετά τα μέτρα που ανακοίνωσε για την
καταπολέμηση της σπατάλης στις δαπάνες υγείας των υπαλλήλων, επιδιώκει τη
σύσταση ενός σύγχρονου μηχανισμού διαχείρισης των δαπανών υγείας, ώστε να
περιορισθεί σε μόνιμη βάση η σπατάλη και με την εξοικονόμηση αυτή να
χρηματοδοτηθούν νέες σύγχρονες μορφές περίθαλψης και ιατρικής φροντίδας.