[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

ΣΕ ΜΙΑ διάλεξή της την περασμένη εβδομάδα, που οργάνωσε ο όμιλος «Πολιτεία», η
καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Λ. Κατσέλη αναφέρθηκε στο περιεχόμενο
και στόχους των τελευταίων εκπαιδευτικών μεταρρυθμίσεων. Η παρουσίαση που
έκανε η κ. Κατσέλη έδειξε ότι πίσω από φαινομενικά αποσπασματικά μέτρα για την
παιδεία υπάρχει μια οριοθετημένη φιλοσοφία και στρατηγική, η οποία επιτρέπει
σοβαρή συζήτηση και προβληματισμό.

Το μείζον πρόβλημα έγκειται βεβαίως στην εφαρμογή των μέτρων και
μεταρρυθμίσεων. Στην Ελλάδα, σημαντικές μεταρρυθμίσεις συναντούν τα οξύτερα
προβλήματα συνήθως στη διαδικασία υλοποίησης. Μια κεντρική ιδέα, που φαίνεται
να διατρέχει την τρέχουσα απόπειρα εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης, είναι να
επιτρέψει την πρόσβαση στην παιδεία όλων, ανεξάρτητα από κοινωνική καταγωγή ή
οποιοδήποτε άλλο κριτήριο. Πρόκειται για μια σημαντική παράμετρο που
ενδιαφέρει κάθε δημοκρατικά οργανωμένη κοινωνία με στόχους κοινωνικής
δικαιοσύνης και ισότητας. Η παιδεία συνιστά μέσον, όχημα κοινωνικής
κινητικότητας (social mobility) και βελτίωσης της κοινωνικής θέσης.

Γι’ αυτό και η σημασία που αποδίδει στην παιδεία κάθε πολιτική δύναμη που
προσβλέπει στους στόχους αυτούς. Χαρακτηριστική από την άποψη αυτή είναι η
συζήτηση που διεξάγεται τελευταία στη Βρετανία γύρω από το θέμα και τον ρόλο
της παιδείας στην κοινωνική διαδικασία. (Βλέπε και τα σχετικά άρθρα στο βιβλίο
«Life after Politics», «New Thinking for the Twenty-first Century» ­ «Η Ζωή
Μετά την Πολιτική, Νέα σκέψη για τον Εικοστό – Πρώτο Αιώνα» ­ που εκδόθηκε από
το Κέντρο Demos, Λονδίνο, 1997).

Στα πλαίσια των μεταρρυθμιστικών προσπαθειών, αναγκαίο είναι να ληφθεί σοβαρά
υπόψη μια κάπως ειδικότερη πλευρά, αλλά όχι και τόσο ασήμαντη: η σημασία να
προσεχθεί η παιδεία που προσφέρεται από τα νυχτερινά Γυμνάσια και Λύκεια «ως
μέσα που επιτρέπουν την πρόσβαση στην εκπαίδευση» ­ ως δίαυλοι ειδικότερα που
ανοίγουν την εκπαιδευτική διαδικασία στις κοινωνικά ασθενέστερες τάξεις και
ομάδες. Ο γράφων, έχοντας προσωπική γνώση και εμπειρία, επισημαίνει τις
ιδιαίτερα αντίξοες συνθήκες κάτω από τις οποίες προσφέρεται η παιδεία από τα
νυχτερινά Γυμνάσια – Λύκεια. Οι οποιεσδήποτε εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις θα
πρέπει συνεπώς να καλύψουν και τον ειδικότερο αυτό χώρο…

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.