ΑΥΤΟΙ

… δεν εξαλείφει την αθλιότητα, την παρατείνει. Μειώνει τον ελεούμενο,
μειώνει και τον ελεούντα. Τέτοια σκεφτόταν μπροστά στις απλωμένες παλάμες ένας
επισκέπτης της Τζόμπρα, ενός χωριού του Μπανγκλαντές ­ το 1974, στον μεγάλο
λιμό. Σ’ αυτή τη χώρα των 120.000.000 ανθρώπων, σ’ ένα Δέλτα που το σαρώνουν
τυφώνες και βιβλικές πλημμύρες, σχεδόν όλοι πεινούν. Η καρδιά του επισκέπτη
ράγισε μπροστά σε μιά κοπέλα 21 χρόνων, τη Σούλφια Μπεγκούμ, που πουλούσε
σκαμνάκια από μπαμπού κλαίγοντας βουβά. Κάθε πρωί, του είπε, αγόραζε τα
καλάμια από μεσάζοντες, έπλεκε ένα κάθισμα, το πουλούσε, πλήρωνε τον τοκογλύφο
(με τόκο 10% την ημέρα), και πάλι απ’ την αρχή. Εργαζόταν 14 ώρες, έτρωγε
σπάνια. Τα «κέρδη» της ήταν 6 δραχμές την ημέρα.

… ονόματι Μουχάμαντ Γιούνους, από τους λίγους «αστούς» της Ντάκκα, ένοιωσε
αγανάκτηση για την κατάντια των συμπατριωτών του. «Να ‘χα μια τράπεζα να τους
δάνειζα, να ξεφύγουν απ’ τη μιζέρια….». Τράπεζα; Γιατί όχι; Στρώθηκε σ’ ένα
απ’ τα καρεκλάκια της Σούλφια, σε μια αυλή, και κάλεσε τους χωρικούς να του
πουν πόσα χρειάζονταν για να πληρώσουν τα χρέη τους. «Μαζεύτηκαν 42
οικογένειες ­ γράφει στο βιβλίο του «Για ένα κόσμο χωρίς φτώχεια». ­ Κάναμε
τον λογαριασμό. Είναι απίστευτο, αλλά οι οφειλές όλων μαζί ήταν μόλις 27
δολλάρια!» Τόσα και μόνο τόσα τους ήταν αναγκαία για να ξεχρεώσουν και ν’
αγοράσουν κάποια σύνεργα δουλειάς ­ για να κολλούν σαμπρέλες, να κάνουν
σάντουϊτς, κεριά, παπούτσια, ομπρέλες, μουστάρδα…. (Μ. Yunus: «Vers un monde
sans pauvrete», Lattes, Παρίσι).

… μοίρασε στους κατάπληκτους χωρικούς διπλάσια. Τον επόμενο μήνα ξαναπήγε.
Πολλοι αγόραζαν κιόλας το μπαμπού μετρητοίς. Ένας είχε πάρει αγελάδα, άλλος
έγινε γαλατάς. Οι περισσότεροι του επέστρεψαν το δάνειο. Ο Γ. τους πρότεινε
νέα χρηματοδότηση. Δεν πίστευαν στην ευτυχία τους. Σήμερα, 1997, η Τράπεζα
Γκραμέεν, η απίθανη Grameen Bank, η πρώτη στον κόσμο «τράπεζα των φτωχών»,
είναι από τις μεγαλύτερες στη Νότια Ασία και τηρεί πάντα τις αρχές της. Ούτε
χαρτιά ούτε εγγυήσεις ούτε αστυνομία. Όποιος μπορεί εξοφλεί, όποιος όχι, όχι.
«Για τον φτωχό, η πίστωση είναι σωτηρία. Κατά κανόνα, μόλις την πάρει σώζεται.
Οι κακοπληρωτές είναι 10%, λιγότερο απ’ ό,τι στις συνηθισμένες τράπεζες. Δεν
πειράζει. Πρέπει να τελειώνουμε με τη φτώχεια».

… ή αφελής ­ συχνά προκαλούσε μειδιάματα, αλλά όχι τώρα πια ­ ο Γ. βλέπει
την ιδέα του να πιάνει τόπο. Στην Τζόμπρα, τώρα όλοι τρώνε τρεις φορές την
ημέρα. Κοιμούνται σε κρεβάτια, έχουν δουλειές. Σ’ όλο το Μπανγκλαντές,
12.000.000 άνθρωποι δανείζονται από την Τράπεζα των Φτωχών, που ήδη
απογειώνεται από τον Τρίτο Κόσμο και έχει ανοίξει καταστήματα στην Κίνα, στη
Γαλλία, στη Νορβηγία, στις ΗΠΑ ­ και σε άλλες 54 χώρες! Μερικές συμβουλές του
Γ. σε τυχόν μιμητές του: Δανείζετε άφοβα τις γυναίκες, είναι πιο «οικονόμες».
Ασφαλέστερος, επίσης, ο δανεισμός σε ομάδες, λ.χ. σε 5-6 γυναίκες μαζί ή σε
μικρεμπόρους που αναλαμβάνουν από κοινού την ευθύνη. Χρεώστε ελάχιστο τόκο,
δώστε μακρές προθεσμίες. Συνδεθείτε φιλικά με τον πελάτη. Εννοείται ότι
παραδοσιακές τράπεζες, τοκογλύφοι, ακόμη και σύζυγοι δανειοδοτημένων γυναικών,
έχουν ξεσπαθώσει κατά του Γ. Η «φτωχοτράπεζα» δεν πτοείται. «Έχω ανάγκη να
πιστεύω στους ανθρώπους. Και το κατάφερα», λέει ο Γ. στο «Νουβέλ Ομπσερβατέρ».
Και το περιοδικό συνιστά: «Διαβάστε το βιβλίο του κατεπειγόντως».