Η ζωή «φεύγει» από το σπέρμα

Νέφος, ρύπανση και στρες σκοτώνουν την αναπαραγωγική ικανότητα. Στην Ευρώπη,
οι ποσότητες σπέρματος μειώνονται με ανησυχητικό ρυθμό (κατά 3,1% τον χρόνο),
ενώ το 39% των γυναικών δηλώνει πως, για διάφορους λόγους, δεν μπορεί να κάνει
παιδί. Ούτε αυτό το μεσογειακό ταμπεραμέντο φαίνεται να βοηθά.

Έντονο είναι το πρόβλημα και στην Ελλάδα, όπου περίπου 8.000 ζευγάρια τον
χρόνο αντιμετωπίζουν προβλήματα τεκνοποίησης, ενώ το 49% των γυναικών απαντά
πως δεν μπορεί να κάνει παιδί.

Οι μύθοι καταρρίπτονται ο ένας μετά τον άλλον. Πρώτος «έπεσε» εκείνος που
ήθελε τις γυναίκες να ευθύνονται για την αδυναμία τεκνοποίησης του ζευγαριού.
Ακολούθησε εκείνος που έλεγε πως μόνο «λίγοι» και «άρρωστοι» δεν μπορούν να
κάνουν παιδιά. Ταλανίζεται τώρα το αξίωμα πως οι άνδρες παράγουν εκατοντάδες
εκατομμύρια σπερματοζωάρια. Κοινός παρονομαστής, η αδυναμία χιλιάδων ζευγαριών
να αντεπεξέλθουν με επιτυχία στη… διαδικασία αναπαραγωγής.

Στη δεκαετία του 1960, το κατώτατο φυσιολογικό όριο σπερματογένεσης ήταν 120
εκατομμύρια σπερματοζωάρια. Σήμερα, το νούμερο αυτό φαντάζει εξωπραγματικό. Η
συνεχής μείωση του σπέρματος ανάγκασε τους ειδικούς να κατεβάσουν το όριο στα
20 εκατομμύρια!

Σύμφωνα με έρευνα του Ενδοκρινολογικού Τμήματος του Νοσοκομείου «Έλενα
Βενιζέλου», σε δείγματα ανδρικού πληθυσμού της Αθήνας, τα τελευταία οκτώ
χρόνια το σπέρμα μειώνεται διαρκώς. «Ενοχοποιούνται η μόλυνση του
περιβάλλοντος, τα φυτοφάρμακα, το κάπνισμα, ο καφές, αλλά επίσης το άγχος και
η ακτινοβολία», τονίζει ο κ. Κώστας Κωνσταντινίδης από το Ανδρολογικό
Ινστιτούτο. «Όλες οι μέχρι στιγμής μελέτες και μετρήσεις, εκεί οδηγούν».

Ο χημικός περιβάλλοντος κ. Δημήτρης Παπαϊωάννου επισημαίνει τη στενή σχέση
μεταξύ ρύπανσης και ανδρικής ανικανότητας. «Δεν είναι σύμπτωση το γεγονός πως
στο δείγμα που εμφανίζει μείωση σπέρματος, είναι αυξημένη η συγκέντρωση
τοξικών αερίων στο αίμα». Άλλη έρευνα, από το Ανδρολογικό Ινστιτούτο,
αποδεικνύει πως σε περιοχές όπως το Θριάσιο Πεδίο (όπου οι συγκεντρώσεις ρύπων
είναι αυξημένες) και η Κρήτη (όπου η χρήση φυτοφαρμάκων είναι εντατική), το
ποσοστό ανδρών με ολιγοσπερμία φτάνει το 13% και 14%, αντίστοιχα.

Κι αυτό τη στιγμή που σε προάστιο της Αττικής, όπου το πρόβλημα της ρύπανσης
δεν είναι τόσο έντονο, το αντίστοιχο ποσοστό είναι μόλις 4%.

Και στις γυναίκες όμως, ο δείκτης γονιμότητας πέφτει συνεχώς. Το «γιατί»
αναζήτησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για να διαπιστώσει πως το 39% των γυναικών στην
Ευρώπη δεν μπορεί να κάνει παιδί, για διάφορους λόγους. Το θλιβερά πρωτεία
κρατούν οι Ελληνίδες, εκ των οποίων την ίδια απάντηση δίνει το 49%. «Το
πρόβλημα γίνεται ολοένα και μεγαλύτερο», επισημαίνει ο γυναικολόγος κ.
Κωνσταντίνος Πάντος, υπεύθυνος του Κέντρου Ανθρώπινης Αναπαραγωγής. «Γυναικεία
και ανδρική ανικανότητα αυξάνει χρόνο με το χρόνο τον αριθμό των ζευγαριών που
δεν μπορούν να κάνουν παιδιά.

Σ’ ό,τι αφορά τις γυναίκες οι αιτίες εντοπίζονται στον αυξημένο αριθμό
εκτρώσεων και στο γεγονός πως επιλέγουν να καθυστερήσουν τη μητρότητα».

Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός πως από το σύνολο των ζευγαριών που
αδυνατούν να τεκνοποιήσουν, μόνο το 30% παρουσιάζει οργανικά προβλήματα,
λόγους υγείας δηλαδή.

Όπως εξηγεί ο κ. Κωνσταντινίδης, για το υπόλοιπο 70% τα αίτια είναι εξωγενή:
αφορούν τον σύγχρονο τρόπο ζωής, την ψυχολογία, τη διατροφή, τις καθημερινές
ανθυγιεινές συνήθειες, τη μόλυνση του περιβάλλοντος.

ΚΑΝΕΙΣ δεν πίστεψε τον Άγγλο ιχθυοκαλλιεργητή, όταν, εκεί στα μέσα του 1980,
τηλεφώνησε έντρομος στο Πανεπιστήμιο Brunel του Λονδίνου, ζητώντας να μάθει
γιατί οι αρσενικές πέστροφές του… γεννούσαν αυγά. Στην άλλη άκρη της
γραμμής, ο καθηγητής John Sumpter έμεινε άφωνος. Ερευνώντας όμως το θέμα,
απέδειξε πως οι πέστροφες είχαν μολυνθεί από τοξικά, τα οποία υπήρχαν σε
υψηλές συγκεντρώσεις στο νερό, διαταράσσοντας τη γενετική λειτουργία των ψαριών.

Το ενδιαφέρον του καθηγητή για τη «θηλυκοποίηση» ζωντανών οργανισμών δεν ήταν
μόνο επιστημονικό, αλλά και… προσωπικό. Συνέχισε λοιπόν τις έρευνές του και
άρχισε πειράματα σε ποντίκια, δίνοντάς τους καθημερινά νερό πλούσιο στις
χημικές αυτές ουσίες, οι οποίες άπαξ και εισχωρήσουν στον οργανισμό
«συμπεριφέρονται» ως οιστρογόνα. Τα αποτελέσματα ήταν άκρως ανησυχητικά, καθώς
οι απόγονοι των ποντικιών είχαν πολύ μικρότερους όρχεις και παρήγαγαν πολύ
λιγότερο σπέρμα.

Αντίστοιχες μελέτες σε ζώα επιβεβαιώνουν τη στενή σχέση μεταξύ της στειρότητας
και της μόλυνσης του περιβάλλοντος και δεν αφήνουν πλέον περιθώρια αμφιβολίας.
Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα έρχεται από τη Φλόριντα των ΗΠΑ και τους
αλιγάτορες που ζουν εκεί. Τα αρσενικά αμφίβια αυτά ερπετά είδαν τα γεννητικά
τους όργανα να μικραίνουν σταδιακά μέχρι που τελικά εξαφανίστηκαν, έπειτα από
ένα χημικό ατύχημα που άφησε μεγάλες ποσότητες τοξικών στις λίμνες όπου
ζούσαν.

Οι επιστήμονες που παρατηρούσαν τους αλιγάτορες έμειναν έκθαμβοι ­ σχεδόν πάγωσαν.

Ο ανθρώπινος οργανισμός δεν αντιδρά διαφορετικά.

Η ερευνήτρια Σάνα Σον από το Τμήμα Αναπαραγωγικής Επιδημιολογίας της
Υγειονομικής Υπηρεσίας της Καλιφόρνια, όπως και πολλοί ακόμη συνάδελφοί της,
επικεντρώνει το πρόβλημα της μείωσης του ανδρικού σπέρματος στην έκθεση σε
φυτοφάρμακα, χημικά βιομηχανιών και άλλους οργανικούς ρυπαντές. Τα χημικά αυτά
δρουν ως ορμόνες, όπως ακριβώς τα οιστρογόνα, με αποτέλεσμα να προκαλούν είτε
ανάπτυξη θηλυκών χαρακτηριστικών είτε μείωση των ανδρικών ορμονών.

Μονόδρομος, δηλαδή, η ανδρική ανικανότητα. Και δεν είναι πια μόνο τα στενά
τζιν οι «κατηγορούμενοι». Στη λίστα προστέθηκαν οι χημικές ουσίες, εκείνες που
παράγονται κυρίως από τις βιομηχανίες και αποτελούν χημικές ενώσεις που
λειτουργούν ανταγωνιστικά με τις φυσικές ουσίες. «Κάθε χρόνο, χιλιάδες τόνοι
ψευτο-ορμονών εμφανίζονται στο περιβάλλον και φθάνουν στον ανθρώπινο οργανισμό
μέσω του αέρα, τα παρασιτοκτόνα, τα υλικά συσκευασίας, τα πλαστικά, τις
κονσέρβες, τη βενζίνη», εξηγεί ο χημικός περιβάλλοντος κ. Δημήτρης Παπαϊωάννου.

«Σιγά-σιγά, τα χημικά αυτά διαταράσσουν το σύνθετο ορμονικό σύστημα και όσο
περνά ο καιρός γίνεται όλο και πιο δύσκολο να εξουδετερωθούν».