Ο φόβος του ράντζου

Στον τομέα της υγείας, το λιγότερο κράτος δεν σημαίνει ουσιαστικά τίποτε.
Πολύ περισσότερο δεν σημαίνει περισσότερο ιδιωτικό τομέα.

ΚΑΤΙ Η (φημολογία για κακή ή μη ικανοποιητική) ποιότητα των παρεχομένων
υπηρεσιών στα δημόσια νοσοκομεία, κάτι ο υπερβολικά μεγάλος αριθμός γιατρών,
κάτι οι εγγενείς αδυναμίες του Εθνικού Συστήματος Υγείας, έχουν οδηγήσει στην
υπερδιόγκωση του ιδιωτικού τομέα της υγείας εδώ και πολλά χρόνια. Υπολογίζεται
εδώ ότι το 30% των υπηρεσιών υγείας στην Ελλάδα παρέχεται από τους ιδιώτες.

Και αυτό παρά το γεγονός ότι με 8% επί του ΑΕΠ για δαπάνες υγείας, η Ελλάδα
μπορεί σήμερα να θεωρείται αυτάρκης σε νοσοκομειακές κλίνες. Στοιχεία του 1992
αναφέρουν ότι η χώρα διαθέτει 140 νοσηλευτικά ιδρύματα, δυναμικότητας 36.780
κλινών κάθε κατηγορίας. Αντιστοιχεί δηλαδή περίπου μία κλίνη ανά 300 κατοίκους.

Παράλληλα όμως με τα 140 δημόσια νοσοκομεία, λειτουργούν 224 ιδιωτικές
κλινικές όλων των ειδικοτήτων συνολικής δυναμικότητας 15.094 κλινών ­ και
σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου Υγείας στη συντριπτική τους πλειοψηφία βιώσιμες.

ΘΕΜΑ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ

Τι κάνει λοιπόν τον Έλληνα να στρέφεται στην ιδιωτική περίθαλψη ­ τακτική που
κοστίζει ακριβά στα εν πολλοίς ελλειμματικά ασφαλιστικά ταμεία; «Ο φόβος του
“ράντζου” ­ αναφέρει ένα στέλεχος μεγάλου ιδιωτικού νοσοκομείου. Κι ακόμη η
έλλειψη φροντίδας, η εξάλειψη χρονοβόρων διαδικασιών για τις ιατρικές και
παραϊατρικές εξετάσεις, η πιστότητα των εξετάσεων και επίσης η εμπιστοσύνη
στις ικανότητες του ιατρικού προσωπικού που χρησιμοποιούμε».

«Τα δημόσια νοσοκομεία παρέχουν πρώτης κατηγορίας υπηρεσίες σε όλο το φάσμα
της περίθαλψης», είναι ο αντίλογος από τον σύμβουλο του υπουργού Υγείας Μ.
Θεοδώρου. Άλλο στέλεχος του υπουργείου υποστηρίζει ότι «αυτό που παρέχουν τα
ιδιωτικά νοσοκομεία είναι εξυπηρετήσεις ξενοδοχείων, και δείτε τι γίνεται με
τα μεγάλα μαιευτήρια. Σχετικά με τις παρεχόμενες υπηρεσίες, δεν υπάρχει
σύγκριση μεταξύ δημοσίου νοσοκομείου και ιδιωτικών κλινικών. Κι αυτό το έχει
αποδείξει η πείρα».

Οι ειδικοί θεωρούν ότι αυτό που σπρώχνει τους Έλληνες στην ιδιωτική περίθαλψη
είναι κυρίως οι παρεχόμενες ιατρικές και παραϊατρικές φροντίδες. Το καθαρό
δωμάτιο, η συμβίωση με λιγότερους ασθενείς στο δωμάτιο, η ποιότητα τροφής, το
τηλέφωνο, η τηλεόραση, η ταχύτητα στις εξετάσεις, είναι μερικά από τα στοιχεία
που προσελκύουν τους ασθενείς.

ΤΟ ΚΟΣΤΟΣ

Στον αντίποδα βέβαια υπάρχει το υψηλό κόστος των παρεχομένων υπηρεσιών.
Σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Υγείας το ημερήσιο κόστος νοσηλείας ενός
ασθενή σε δημόσιο νοσοκομείο της περιοχής της πρωτεύουσας κυμαίνεται κατά
προσέγγιση από 25-30.000 δραχμές, με ένα μέσο όρο που υπολογίζεται γύρω στις
27.000 δραχμές. Στα ιδιωτικά νοσηλευτικά ιδρύματα η κλιμάκωση είναι ανάλογη
αυτής των… ξενοδοχείων: σε μια μικρή κλινική το κόστος ημερήσιας νοσηλείας
ξεκινάει από 25.000 δραχμές, και ανάλογα με την ποιότητα των προσφερομένων
υπηρεσιών μπορεί να φτάσει και τις 80.000 δραχμές.

Πολλοί υποστηρίζουν ότι τα ιδιωτικά νοσηλευτικά ιδρύματα μπορεί να παρέχουν
καλύτερες υπηρεσίες στον τομέα της φροντίδας του ασθενούς, αλλά υστερούν στην
ποιότητα των ιατρικών υπηρεσιών.

Κι εδώ υπάρχει αντίλογος: είναι αυτός που αναφέρει ότι ένας μεγάλος αριθμός
γιατρών που υπηρετούν στο ΕΣΥ, και μάλιστα σε επιτελικές θέσεις, κάνουν χρήση
ορισμένων διατάξεων του νόμου και εργάζονται και σε ιδιωτικά νοσηλευτικά
ιδρύματα. Η σχέση εργασίας που έχουν ευνοεί κατ’ αρχήν την ανάπτυξη της
παραοικονομίας στο χώρο της υγείας, ένα ζήτημα που έχει αναδειχθεί σε γόρδιο
δεσμό για το σύνολο της ελληνικής οικονομίας.

Υπολογίζεται, με βάση πάντα τα στοιχεία του υπουργείου Υγείας, ότι το 50% του
ιατρικού δυναμικού της χώρας (το 1995 ο αριθμός των γιατρών ήταν 19.178 άτομα)
ασκεί με τον ένα ή τον άλλο τρόπο ιδιωτική ιατρική ­ και εννοούν ότι είτε
εργάζεται σε ιδιωτική κλινική είτε ότι διαθέτει δικό του ιατρείο.

ΔΥΟ ΤΥΠΟΙ

Δύο είναι οι τύποι των ιδιωτικών επιχειρήσεων στον τομέα της υγείας που
αναπτύσσονται στην Ελλάδα. Ο ένας είναι ο καθαρά επιχειρηματικός. Κάποιος
επιχειρηματίας δημιουργεί μια κλινική, βάζοντας ίδια κεφάλαια (Γ.
Αποστολόπουλος-Ιατρικό Κέντρο), και από εκεί και πέρα τη στελεχώνει όπως
εκείνος επιθυμεί.

Ο δεύτερος τύπος είναι ο συνεταιριστικός. Μια ορισμένη κατηγορία γιατρών (λ.χ
γυναικολόγοι-μαιευτήρες) δημιουργούν ιδιωτικό νοσοκομείο, το οποίο τροφοδοτούν
με την προσωπική τους πελατεία. Ένας τέτοιος τύπος επιχείρησης είναι μεγάλα
μαιευτήρια (ΜΗΤΕΡΑ, ΛΗΤΩ κ.λπ.).

Ωστόσο τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα μετά το 1985, όταν με νόμο ­ συνακόλουθο
του νόμου για το ΕΣΥ ­ επιτράπηκε η λειτουργία διαγνωστικών κέντρων,
σημειώθηκε μια τρομακτική αύξηση στις παραϊατρικές δράσεις στο χώρο της
υγείας. Ήταν η εποχή που ξεφύτρωναν σαν μανιτάρια εκατοντάδες διαγνωστικά
κέντρα, πάλι υπό συνεταιριστική μορφή. Μια ομάδα γιατρών, διαφόρων κατηγοριών,
δανειοδοτούμενη με λίζινγκ από τράπεζες, αγόραζε μηχανήματα και έστηνε
«διαγνωστικό κέντρο». Ήταν μια μορφή αντιμετώπισης της ανεργίας στον κλάδο της υγείας…

Πρόσφατα στοιχεία δεν υπάρχουν. Αλλά ακόμη κι αυτά που υπάρχουν και είναι των
αρχών του 1992, είναι απολύτως ενδεικτικά: τότε λοιπόν υπήρχαν στην Ελλάδα 192
διαγνωστικά κέντρα, εκ των οποίων τα 136 στην περιοχή της Αττικής ­ κάτι
παραπάνω δηλαδή από το 70% ­ και τα 25 στην περιοχή της Θεσσαλονίκης, δηλαδή
το 12,5%. Τα διαγνωστικά κέντρα, που γρήγορα συμβλήθηκαν με τα ασφαλιστικά
ταμεία, είναι άλλη μια αιτία για την απελπιστική οικονομική κατάσταση των
Ταμείων. Το υπουργείο Υγείας υπολογίζει ότι πάνω από το 60% των εσόδων των
διαγνωστικών αυτών κέντρων καταβάλλεται από τους ασφαλισμένους του ΙΚΑ και του ΟΓΑ.

ΛΟΓΩ ΤΑΧΥΤΗΤΑΣ

Τι κάνει τους ασθενείς να απευθύνονται στα διαγνωστικά κέντρα; «Η ταχύτητα
στις εξετάσεις», λέει ο παθολόγος Ηρ. Αποστολίδης.

Και προσθέτει: «Όταν ο ασθενής παίρνει ραντεβού στο ΙΚΑ για δύο μήνες μετά,
προκειμένου να κάνει μια υπερηχοτομογραφία, φυσικό είναι να απευθυνθεί σε ένα
ιδιωτικό διαγνωστικό κέντρο».

Η ιστορία με τους αξονικούς τομογράφους είναι απολύτως ενδεικτική: σύμφωνα με
στοιχεία του 1993 η Ελλάδα διέθετε 12,5 αξονικούς τομογράφους ανά ένα
εκατομμύριο κατοίκους και 21,5 μηχανήματα υπερήχων. Το ίδιο διάστημα στην
Ευρωπαϊκή Ένωση ο μέσος όρος για ένα εκατομμύριο κατοίκους ήταν 5 αξονικοί
τομογράφοι και 13,5 μηχανήματα υπερήχων!..

Η πολυπλοκότητα των σχέσεων των ιδιωτικών νοσηλευτικών κέντρων με τα
ασφαλιστικά ταμεία έχει ανακόψει το τελευταίο διάστημα την δημιουργία νέων κέντρων.

Είναι χαρακτηριστικό ότι από το 1990 και μετά δημιουργήθηκε στην Αττική μόνο
ένα μεγάλο ιδιωτικό νοσοκομείο ­ το μαιευτήριο ΙΑΣΩ. Βεβαίως προγραμματίζονται
δύο-τρία άλλα, αλλά κανείς δεν μπορεί να μιλήσει για τάση. Το ΕΣΥ κερδίζει
συνεχώς νέους οπαδούς, λόγω της βελτίωσης των παρεχομένων υπηρεσιών στα
δημόσια νοσοκομεία, έχει όμως να διανύσει μακρύ δρόμο για να ανταγωνισθεί ως
ίσος προς ίσο τις ιδιωτικές κλινικές…