«Οι Τούρκοι στρατηγοί δεν δέχθηκαν πρόωρες αποστρατείες»

ΣΤΟΝ ΤΟΥΡΚΙΚΟ στρατό ­ στη δεκαετία του ’50 ­ υπήρχε αξιοκρατία. Δεν
παρατηρήθηκαν φαινόμενα σαν αυτά που γνώρισε η Ελλάδα με την οργάνωση «ΙΔΕΑ»
και τον παραγκωνισμό άξιων αξιωματικών. Ακόμη και η αμερικανική στρατιωτική
αποστολή, όταν πρωτοεγκαταστάθηκε στην Άγκυρα, δεν πέτυχε να αλλάξει τόσα όσα
πέτυχε στην Ελλάδα την ίδια εποχή. Και αυτό είχε την επίδρασή του στην
μετέπειτα πορεία ­ στις δεκαετίες που ακολούθησαν ­ στα στρατιωτικοπολιτικά
δεδομένα στην Ελλάδα και την Τουρκία.

Αυτή η εκτίμηση περιλαμβάνεται στο βιβλίο του αντιστασιακού στρατηγού Γιώργου
Ι. Ιορδανίδη, που κυκλοφορεί αύριο από τις εκδόσεις «Νεφέλη», είκοσι χρόνια
μετά το θάνατο του συγγραφέα του, ενός από τους κορυφαίους του
αντιδικτατορικού αγώνα και της «Δημοκρατικής Άμυνας».

«Οι Τούρκοι στρατηγοί, οι ναύαρχοι και οι πτέραρχοι, όλοι όσους γνώρισα, ήσαν
άξιοι των βαθμών και των θέσεών τους και ενωμένοι με πνεύμα αλληλοσεβασμού
μεταξύ τους», γράφει ο στρατηγός, παλιός συνεργάτης των «ΝΕΩΝ» και του
«ΒΗΜΑΤΟΣ», ο οποίος στις αρχές της δεκαετίας του ’50 ήταν ο στρατιωτικός μας
ακόλουθος στην Τουρκία.

«Η αμερικανική στρατιωτική αποστολή, μόλις εγκαταστάθηκε στην Άγκυρα, θέλησε
να αρχίσει το πρόγραμμά της από την “ανανέωση” των ανώτατων στελεχών. Αλλά οι
Τούρκοι στρατηγοί κράτησαν την ενότητά τους και δεν δέχθηκαν πρόωρες και
αθρόες αποστρατείες. Δεν αλληλοφαγώθηκαν».

Και προσθέτει ­ στο βιβλίο του, που προλογίζει ο Νίκος Κωνσταντόπουλος ­ ότι
«οι ανώτεροι και οι κατώτεροι αξιωματικοί του Γενικού Επιτελείου και των
Μονάδων, όσους γνώρισα σε διάφορες ευκαιρίες, ήσαν πολύ καλοί και άριστοι σε
μόρφωση, παράσταση και συμπεριφορά, ενώ οι οπλίτες είναι πολύ καλοί στις ασκήσεις».

Οι κρίσεις για την Τουρκία του στρατηγού Ιορδανίδη, τον οποίο η χούντα
φυλάκισε στην απομόνωση της Κ’ Ακτίνας των φυλακών της Κέρκυρας, είναι πριν
από τα γεγονότα εις βάρος των Ελλήνων (το ’55).

Έχουν, ωστόσο, την αξία τους. Άλλωστε, ο στρατηγός με ένα τζιπ γύρισε όλη την
Τουρκία κρατώντας ημερολόγιο και σημειώνοντας:

«Τα ιδιαίτερα προσόντα του τουρκικού λαού συντελούν στην ήρεμη ζωή του: Ο
σεβασμός μέσα στην οικογένεια προς τους γονείς και προς τον πρωτότοκο αδελφό
και στην κοινωνική ζωή προς τους γεροντότερους, τους τέως αξιωματούχους, τους
εκπροσώπους της εξουσίας. Η εντιμότης στις συναλλαγές και η ευγένεια στη
συμπεριφορά. Η φιλοξενία. Και η φιλοπατρία.

Το πρόβλημα που δυσχεραίνει τη δημόσια ζωή της Τουρκίας μού το απλούστευσε
ένας Τούρκος. Μου είπε: “Γεννιούνται πάρα πολλοί. Δεν προφθαίνουμε ούτε να
τους θρέψουμε, ούτε να τους στεγάσουμε, ούτε να τους εκπαιδεύσουμε”. Συνέπεια
αυτής της υπερπαραγωγής πληθυσμού είναι και η συγκέντρωση στις πόλεις, ιδίως
στην Πόλη, ανθρώπινων μαζών που δεν πρόφτασαν να αποκτήσουν ούτε τα βασικά
προσόντα του τουρκικού λαού. Αυτό το πρόβλημα θα το βρούμε μπροστά στο μέλλον».

Η εποχή της «σύγκρουσης» ΗΠΑ – Ρωσίας και του Ψυχρού Πολέμου ήταν σε «άνθηση».
Και οι πληροφορίες που έφθαναν στην Αθήνα αφορούσαν, κυρίως, σε δραστηριότητες
του Ανατολικού Συνασπισμού.

«Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίαζε η παρακολούθηση των ρωσικών αλιευτικών που
έβγαιναν στο Αιγαίο. Είχα τακτοποιήσει να μαθαίνει το Επιτελείο στην Αθήνα την
ταυτότητα κάθε αλιευτικού και την ώρα εξόδου του από τον Ελλήσποντο, πολλές
ώρες νωρίτερα. Είχα ενημερώσει σχετικά το τουρκικό επιτελείο».

Το βιβλίο παρουσιάζεται απόψε στο Σπίτι της Κύπρου, από τον πρόεδρο του ΣΥΝ,
Νίκο Κωνσταντόπουλο.