«Διευθετήσεις» χρόνου εργασίας ύστερα από «συμφωνία» εργοδοτών – εργαζομένων

Σε βιοτεχνίες ισχύει το …ό,τι πει ο εργοδότης

Σήμερα, νόμιμο ωράριο εργασίας είναι το 40ωρο την εβδομάδα. Ο νόμος επιτρέπει,
επίσης, ύστερα από «συμφωνία» του εργοδότη με τον εργαζόμενο, τη «διευθέτηση»
ή ελαστικοποίηση του χρόνου εργασίας σε εξαμηνιαία βάση. Δηλαδή για τρεις
μήνες να εφαρμόζεται 48ωρο την εβδομάδα και για τους υπόλοιπους τρεις μήνες να
μειώνεται, ώστε σε εξαμηνιαία βάση να μην υπερβαίνει κατά μέσο όρο τις 40 ώρες
την εβδομάδα. Όμως, η πραγματική κατάσταση βρίσκεται ακόμη πιο μπροστά.

ΒΙΟΤΕΧΝΙΕΣ

Αυτήν την κατάσταση τη ζει καθημερινά η κ. Μ.Π., η οποία εργάζεται σε μία
μεγάλη βιοτεχνία στο κέντρο της Αθήνας που ράβει ρούχα για μεγάλο επώνυμο
μαγαζί και έχει καταστήματα σε όλη τη χώρα. Η κ. Μ.Π. μας λέει ότι το
καλοκαίρι, όταν δεν έχει πολύ δουλειά καθώς «πέφτει» η αγορά των ρούχων, ο
εργοδότης της δίνει σε όλους τους εργαζομένους στην επιχείρηση άδεια μέχρι και
50 ημέρες. Τον χειμώνα, όμως, όταν υπάρχουν πολλές παραγγελίες δεν υπάρχει
οκτάωρο. «Εργαζόμαστε καθημερινά και για περισσότερο από τέσσερις μήνες
περίπου 12 ώρες την ημέρα, για να βγάλουμε τις παραγγελίες. Το ίδιο συμβαίνει
σε όλες σχεδόν τις βιοτεχνίες που ράβουν ρούχα. Αν δεν αποδεχθείς αυτό το
ωράριο, δεν θα σε κρατήσει το αφεντικό», καταλήγει με έμφαση. Αυτό και αν
είναι διευθέτηση του χρόνου εργασίας, σύμφωνα με τον κομψό αυτόν ορισμό που
χρησιμοποιείται για την απελευθέρωση του 8ωρου, στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου…

Υπάρχουν όμως και χειρότερα. Σε μία πιο μικρή βιοτεχνία, που δεν απέχει και
πολύ από την παραπάνω επιχείρηση, το ωράριο εργασίας είναι καθαρά υπόθεση
του… εργοδότη. Η βιοτεχνία αυτή φτιάχνει σχολικά και άλλα πλαστικοποιημένα
προϊόντα. Όπως μας είπε εργαζόμενη σε αυτήν ­ που δεν μας αποκάλυψε το όνομά
της γιατί φοβήθηκε ­ η βιοτεχνία έχει οικονομικά προβλήματα και χρέη προς το
ΙΚΑ, την Εφορία και αλλού. Έτσι, ουδείς από τους εργαζομένους τολμά να ζητήσει
τις υπερωρίες που αναγκάζονται να κάνουν για να βγει η παραγωγή σε περιόδους
που υπάρχουν αυξημένες παραγγελίες. Κανονικά, σχολάμε στις 3 μ.μ., λέει η
εργαζόμενη. Όμως όταν υπάρχει δουλειά καθόμαστε μέχρι και τις 8 μ.μ.! «Ούτε
λόγος βέβαια για υπερωρίες», σημειώνει χαρακτηριστικά…

ΕΜΠΟΡΙΚΑ

Στα εμπορικά καταστήματα η κατάσταση διαφοροποιείται. Εκεί που η παραβίαση του
νόμιμου ωραρίου τείνει να γίνει καθεστώς είναι στα μικρομεσαία εμπορικά.
«Εκτός από τη Δευτέρα και την Τετάρτη που το απόγευμα είμαστε κλειστά, τις
υπόλοιπες ημέρες εργάζομαι από τις 8 π.μ. μέχρι τις 8 μ.μ. και παίρνω 160.000
δρχ. τον μήνα. Κανονικά θα έπρεπε να εργάζομαι οκτώ ώρες, μέχρι το μεσημέρι».
Αυτό μας εκμυστηρεύεται κοπέλα που δουλεύει σε εμπορικό κατάστημα στο κέντρο
της Αθήνας. «Ο εργοδότης μου κανονικά θα έπρεπε να προσλάβει για το απόγευμα
άλλο άτομο, το οποίο θα δουλεύει με μερική απασχόληση», εξηγεί η υπάλληλος του
μαγαζιού. «Όμως αυτό δεν τον συμφέρει, γιατί θα αναγκαζόταν να πληρώνει εκτός
από εμένα και την άλλη υπάλληλο για τις 4 ώρες της απασχόλησής της, μαζί με τα
ένσημα κ.λπ. Έτσι χωρίς να πληρώνομαι υπερωρίες, κάθομαι εγώ. Αν αρνηθώ, τότε
θα βρει άλλον υπάλληλο καθώς η ζήτηση για δουλειά είναι μεγάλη».

Στα μεγάλα εμπορικά καταστήματα, η ελαστικοποίηση του οκταώρου είναι πιο
συγκαλυμμένη. Δεκάδες νέες εργαζόμενες σ’ αυτά, συνήθως αναγκάζονται να
κάθονται κάποιες ώρες παραπάνω έναντι κάποιου συμβολικού ποσού που δεν έχει
καμία σχέση με τα χρήματα, τα οποία θα έπαιρναν αν πληρώνονταν κανονικά τις
υπερωρίες. Στα μεγάλα σούπερ μάρκετ όπου το μεγαλύτερο ποσοστό των υπαλλήλων
εργάζεται με καθεστώς μερικής απασχόλησης ­ είτε 4ωρο είτε 6ωρο ­ η υπερωριακή
απασχόληση θεωρείται συνηθισμένο φαινόμενο. Όταν υπάρχει ανάγκη, οι μερικώς
απασχολούμενοι κάθονται ακόμη ένα 4ωρο ή 2ωρο. Αν και συνήθως πληρώνονται
κανονικά για τις παραπάνω αυτές ώρες, ποτέ δεν ερωτώνται αν επιθυμούν να
εργαστούν περισσότερο. Αυτό θεωρείται υποχρεωτικό…

ΤΡΑΠΕΖΕΣ

Στις τράπεζες υπάρχουν δύο μεγάλες κατηγορίες εργαζομένων. Τα στελέχη και οι
απλοί υπάλληλοι. Οι πρώτοι έχουν προσληφθεί με ατομικά πακέτα συμφωνίας με τον
εργοδότη. Λόγω των γνώσεών τους και των ικανοτήτων τους απολαμβάνουν σημαντικά
υψηλότερους μισθούς από αυτούς των απλών υπαλλήλων. «Στο πακέτο της συμφωνίας
για τον μισθό μου περιγράφονται οι όλες απολαβές μου με κάθε λεπτομέρεια»,
λέει υψηλό στέλεχος τράπεζας του ιδιωτικού τομέα, «από το ύψος του μισθού που
παίρνω κάθε μήνα μέχρι το ενοίκιο που μου πληρώνει η τράπεζα για το σπίτι που
μένω». Υπάρχουν και περιπτώσεις που στο πακέτο υπάρχει και ο όρος να πληρώνει
η τράπεζα τον φόρο εισοδήματος του υπαλλήλου, λέει ο ίδιος υπάλληλος, για να
προσθέσει αμέσως μετά με νόημα ότι: «Όμως σε όλες αυτές τις συμβάσεις δεν
υπάρχει ούτε λέξη για το ωράριο εργασίας. Δηλαδή ουσιαστικά για μας δεν
υπάρχει ωράριο. Εκτός από το αυτονόητο ότι είμαστε στη διάθεση του εργοδότη
ό,τι ώρα και ημέρα μας χρειασθεί, σε καθημερινή βάση δεν φεύγουμε από την
τράπεζα πριν από τις 5 το απόγευμα, ενώ κανονικά το ωράριο τελειώνει γύρω στις
15.30. Μετά αρχίζουν οι συσκέψεις οι επιτροπές και άλλες εργασίες…».

Σε ό,τι αφορά τους απλούς τραπεζικούς υπαλλήλους, τις περισσότερες φορές δεν
σχολάνε ούτε αυτοί στις 15.30 μ.μ. Μέχρι να κλείσουν τους λογαριασμούς περνάει
περίπου άλλη μία ώρα, την οποία φυσικά και δεν την πληρώνονται. Στις τράπεζες
του ιδιωτικού τομέα, εδώ και αρκετό καιρό, δεν πληρώνονται υπερωρίες. Οι
διοικήσεις έχουν διαμηνύσει στους υπαλλήλους ότι δεν πρόκειται να καταβάλουν
ούτε δραχμή για υπερωρίες. Άλλο πράγμα είναι βέβαια αν αυτές εκ των πραγμάτων γίνονται…

ΑΣΦΑΛΕΙΕΣ

Στις ασφαλιστικές εταιρείες πολύ δουλειά υπάρχει στο κλείσιμο του χρόνου.
Δηλαδή γύρω στον Νοέμβριο με Δεκέμβριο κάθε χρόνου, όταν καταμετρούνται και
κλείνουν όλες οι εκκρεμότητες με τα συμβόλαια των πελατών. Περίπου για ενάμιση
μήνα, την περίοδο αυτή «δεν φεύγουμε πριν από τις 8-9 μ.μ.», λέει υπάλληλος
ασφαλιστικής εταιρείας, «ενώ το κανονικό μας ωράριο είναι από τις 8 π.μ. έως
τις 3μ.μ.». «Παλαιότερα που δεν υπήρχαν τα κομπιούτερ», λέει η ίδια υπάλληλος,
«η κατάσταση ήταν απελπιστική. Τώρα γίνεται πιο γρήγορα η δουλειά, αλλά και
πάλι δεν γλιτώνουμε αυτόν τον ενάμιση μήνα. Φυσικά δεν σκεφτόμαστε καν να
ζητήσουμε υπερωρία. Απλά πέρυσι η εταιρεία έβγαλε την υποχρέωση με 30.000 δρχ.
που μας έδωσε σαν μπόνους στο τέλος του χρόνου για τις υπερωρίες που είχαμε
κάνει όλο το προηγούμενο διάστημα».