Άσβηστη η μνήμη για πενήντα χρόνια

Ένα λουλούδι. Αμέσως μετά τα αποκαλυπτήρια, χιλιάδες επιζήσαντες, με δάκρυα στα μάτια, άφησαν ένα λουλούδι για τους νεκρούς

Σύμβολο θυσίας αφιερωμένο από τον ελληνικό λαό στους χιλιάδες Εβραίους της
Θεσσαλονίκης που εξοντώθηκαν από τους ναζί στα στρατόπεδα του θανάτου αποτελεί
το μνημείο, τα αποκαλυπτήρια του οποίου έγιναν χθες στη συμπρωτεύουσα από τον
Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κ. Στεφανόπουλο.

ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Γραφείο Βόρειας Ελλάδας

ΜΕ καθυστέρηση πενήντα και πλέον χρόνων από την εξόντωση 50.000 Εβραίων της
Θεσσαλονίκης στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, υπουργοί από την Ελλάδα και το
εξωτερικό, εκπρόσωποι διπλωματικών αρχών και δεκάδες επίσημοι προσκεκλημένοι
από όλο τον κόσμο συγκεντρώθηκαν χθες το μεσημέρι στη συμβολή των οδών Αλ.
Παπαναστασίου και Νέα Εγνατία ­ στην παλιά ιστορική εργατική εβραϊκή συνοικία
«151» ­, για να θυμηθούν και να τιμήσουν όλους αυτούς που έπεσαν θύματα της
γερμανικής θηριωδίας.

Και όταν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κ. Στεφανόπουλος στην ομιλία του επισήμανε
ότι αν και πέρασαν πενήντα ολόκληρα χρόνια οι συμπολίτες χριστιανοί αυτής της
πόλης, ολόκληρος ο ελληνικός λαός, κρατούσαν στη μνήμη τους τους Έλληνες
Εβραίους που δεν επέστρεψαν από τα στρατόπεδα του θανάτου, οι συγκεντρωθέντες
­ ανάμεσά τους και καμιά δεκαριά ηλικιωμένα άτομα που κατάφεραν να επιζήσουν
από τα κρεματόρια ­ ξέσπασαν σε χειροκροτήματα.

Η τελετή των αποκαλυπτηρίων πραγματοποιήθηκε στις 12 το μεσημέρι κάτω από
δρακόντεια μέτρα ασφαλείας. Και αυτό γιατί λίγες μέρες νωρίτερα οι εκπρόσωποι
της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης έκαναν λόγο για τηλεφωνήματα αγνώστων
που απειλούσαν να αμαυρώσουν την τελετή. Το μνημείο ­ που απεικονίζει
ανθρώπινα σώματα που καίγονται από φλόγες ­ είναι έργο του επιφανούς γλύπτη
Nandor Gild, ενώ η επιλογή του χώρου προκάλεσε μικροαντιδράσεις στα μέλη της
κοινότητας που θεωρούν ως φυσικό χώρο για την ανέγερσή του την Πλατεία Ελευθερίας.

Μόλις ολοκληρώθηκε η τελετή των αποκαλυπτηρίων, εκατοντάδες άτομα κάθε
ηλικίας, μέλη εβραϊκών κοινοτήτων από όλο τον κόσμο πλησίασαν το μνημείο,
άρχισαν να το αγγίζουν, ενώ με βουρκωμένα μάτια άφηναν στη βάση του λίγα
λουλούδια στη μνήμη των αδικοχαμένων αδελφών τους.

Στο μήνυμά του ο Πρωθυπουργός Κ. Σημίτης ­ αναγνώστηκε από τον υφυπουργό
Εξωτερικών Γ. Παπανδρέου ­ αναφέρει μεταξύ άλλων ότι τα αποκαλυπτήρια γίνονται
λίγες μέρες πριν από την ιστορική συνάντηση που θα πραγματοποιηθεί στα μέσα
Δεκεμβρίου για την ενοποίηση της Ευρώπης. «Σε λίγες μέρες καλούμαστε να
πάρουμε μια ιστορική απόφαση για τη συνένωση της Ευρώπης. Μια Ευρώπη χωρίς
φαινόμενα βαρβαρότητας και ρατσισμού. Και η Θεσσαλονίκη καλείται να
διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο», αναφέρει μεταξύ άλλων στο μήνυμά του ο Πρωθυπουργός.

ΗΤΑΝ ΧΡΕΟΣ

Εξάλλου, ο υπουργός Εξωτερικών Θεόδωρος Πάγκαλος στην ομιλία του επισήμανε ότι
η ανέγερση του μνημείου ήταν ένα χρέος της ελληνικής πολιτείας, ενώ δεν
παρέλειψε να αναφερθεί έμμεσα και στις γενοκτονίες που έγιναν στη γειτονική
Τουρκία στη διάρκεια του αιώνα. «Γενοκτονίες συντελούνται και σήμερα. Και
μάλιστα πολύ κοντά στην Ελλάδα. Και ο πολιτισμένος κόσμος κάνει ότι δεν τις
βλέπει και ότι δεν τις ακούει. Η σιωπή πολλές φορές είναι συνενοχή», είπε ο
υπουργός Εξωτερικών.

Στο μήνυμα που απηύθυνε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Μπιλ Κλίντον, με την ευκαιρία των
αποκαλυπτηρίων επισημαίνει ότι το μνημείο αυτό θα πρέπει να συμβολίζει τη
θυσία των ανθρώπων αυτών ενάντια στο φασισμό, ενώ ανάλογα μηνύματα απηύθυναν ο
υπουργός Μακεδονίας – Θράκης Φ. Πετσάλνικος, ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης Κ.
Κοσμόπουλος, πρόεδροι ισραηλιτικών κοινοτήτων στην Ελλάδα και το εξωτερικό, κ.ά.

Στο μεταξύ, ο ευρωβουλευτής Νίκος Παπακυριαζής (που εισηγήθηκε πριν από
μερικούς μήνες στο Ευρωκοινοβούλιο την έκδοση ψηφίσματος για την έκδοση από τη
Συρία του επονομαζόμενου «σφαγέα των Εβραίων της Θεσσαλονίκης», πρώην
αξιωματικού των Ες Ες, Αλόις Μπρίνερ) με την ευκαιρία των αποκαλυπτηρίων
δήλωσε στα «ΝΕΑ» τα εξής: «Η Θεσσαλονίκη, πόλη της ευρωπαϊκής ιστορίας και του
πολιτισμού, εκπληρώνει σήμερα συμβολικά το χρέος της στη μνήμη του
Ολοκαυτώματος. Η θυσία των συμπολιτών μας Εβραίων, βαρύς φόρος αίματος της
Θεσσαλονίκης στη θηριωδία της γενοκτονίας, ουλή στο σώμα της Ευρώπης. Η μνήμη
για πάντα σημαίνει: Ποτέ πια».

Ανάμεσα σε αυτούς που παρευρέθησαν στην τελετή ήταν ο υφυπουργός Εξωτερικών
της Γερμανίας κ. Χόγκεν, ο Αμερικανός κ. Τόμας Μίλερ, ο συμπατριώτης του,
αρμόδιος για Εξωτερικές Υποθέσεις στο Κογκρέσο, Μπένζαμιν Γκίλμαν, κ.ά.
Συγκινητική ήταν η στιγμή της κατάθεσης στεφάνου από τον εκπρόσωπο της
γερμανικής κυβέρνησης, καθώς το συγκεντρωμένο πλήθος άρχισε να χειροκροτεί.

15-3-1943

Στις 15 Μαρτίου 1943 οργανώθηκε από το σταθμό της Θεσσαλονίκης η πρώτη
σιδηροδρομική αποστολή για τα στρατόπεδα συγκέντρωσης με 2.800 άτομα.
Ακολούθησαν 19 διαδοχικές αποστολές και μέσα σε λίγους μήνες εξοντώθηκε η
μεγαλύτερη εβραϊκή κοινότητα της Ανατολικής Μεσογείου.

Στο μεταξύ στη διάρκεια δεξίωσης που παρέθεσε το βράδυ του Σαββάτου το
υπουργείο Μακεδονίας – Θράκης προς τιμήν των ξένων υπουργών και των άλλων
επισήμων προσκεκλημένων που βρέθηκαν στη Θεσσαλονίκη για τα αποκαλυπτήρια του
μνημείου, ο υπουργός κ. Φ. Πετσάλνικος απένειμε το βραβείο «Μέγας Αλέξανδρος»
στον πρόεδρο της αρμόδιας για τις Εξωτερικές Υποθέσεις Επιτροπής του
αμερικανικού Κογκρέσου, Μπένζαμιν Γκίλμαν.

Όπως είπε ο Έλληνας υπουργός, το βραβείο απονέμεται στον Αμερικανό αξιωματούχο
για τους αγώνες του στις αξίες της ελευθερίας και της δημοκρατίας που
αποτελούν διαχρονικές αξίες του Ελληνισμού και ολόκληρης της ανθρωπότητας.

Η απονομή των βραβείων «Μέγας Αλέξανδρος» και «Αριστοτέλης» καθιερώθηκε από
φέτος μέσω ειδικής επιτροπής του ΥΜΑ-Θ ­ που επεξεργάζεται προτάσεις
οργανώσεων της Ομογένειας ­ και τα βραβεία δίδονται το μεν πρώτο σε αλλοδαπούς
που εκτιμούν ιδιαίτερα τις ελληνικές θέσεις και το δεύτερο σε επιστήμονες της
αλλοδαπής που προβάλλουν τον ελληνικό πολιτισμό.

Η Ν.Δ.

Εν τω μεταξύ την έντονη αντίδραση της Ν.Δ. προκάλεσε το γεγονός ότι το όνομα
του κ. Κ. Καραμανλή δεν υπήρχε στη λίστα των ομιλητών.

Σε ανακοίνωσή της η αξιωματική αντιπολίτευση έκανε λόγο για «κυβερνητικές
φοβίες και απρέπειες που ξεπέρασαν κάθε προηγούμενο και προκάλεσαν αλγεινή
εντύπωση και σχόλια».