Υπομονή, το… όπλο του νεοσύλλεκτου

Αρχικά, «εφιάλτης». Το «ψάρωμα» των πρώτων ημερών κάποια στιγμή τελειώνει και όταν φτάνει η ώρα της απόλυσης όλα μοιάζουν με ένα κακό όνειρο που τέλειωσε γρήγορα…

Παραήτανε ήσυχο εκείνο το βράδυ μέσα στον θάλαμο. Η σόμπα έκαιγε από νωρίς και
η κούραση της ημέρας είχε «υπνωτίσει» τους περισσότερους. Ο θαλαμοφύλακας
χάζευε ένα περιοδικό, προσπαθώντας να «σκοτώσει την ώρα» μέχρι να πάει δώδεκα
παρά τέταρτο, για να ξυπνήσει τον επόμενο.

Ο ΓΙΩΡΓΟΣ, όμως, στριφογύρναγε στο κρεβάτι του. Είκοσι έξι χρόνων,
αρραβωνιασμένος, γέννημα-θρέμμα Καβαλιώτης, είχε κλείσει δέκα μήνες στη Χίο
υπηρετώντας τη «μαμά-πατρίδα». Σηκώθηκε απότομα από το κρεβάτι και κάθησε
δίπλα στον θαλαμοφύλακα. «Δεν μπορώ άλλο. Τι κάνουμε εδώ, μπορείς να μου πεις;
Δεν είμαι άρρωστος για να μένω κλεισμένος στο νοσοκομείο, να πάρει ο διάολος…».

Σε λίγες μέρες ο Γιώργος θα σπάσει «κατοστάρα». Είναι από τους πιο «παλιούς»
πλέον στη μονάδα.

Οι περισσότεροι από τη σειρά του είναι ήδη σπίτι τους, σε κάποιο στρατόπεδο
στην πόλη τους. Αυτός, όμως, πάντα εκεί, στο 96 Τάγμα Υποστήριξης Εθνοφυλακής,
στα Αρμόλια ­ ένα μικρό χωριό καμιά 25αριά χιλιόμετρα από τη Χίο ­ περιμένει
να έρθει η στιγμή της «λύτρωσης»…

Ο Θόδωρος και η ταβέρνα του, ο Χρήστος «με το Φιλμνέτ», έχουν γίνει δεύτερο
σπίτι του. Τα άλλα παιδιά που υπηρετούν μαζί του, στον Λόχο Υλικού Πολέμου,
είναι όλους αυτούς τους μήνες φίλοι και αδελφοί μαζί. Όλα αυτά, όμως, σε λίγο
καιρό θα είναι παρελθόν.

Το κλάμα της μάνας στο πρώτο επισκεπτήριο… Ο εφιάλτης των τριών πρώτων
ημερών στο Κέντρο… Η πρώτη σκοπιά…

Το χάραμα που τον βρίσκει «με κράνος, όπλο, εξάρτυση» να σιγοτραγουδάει για να
σπάσει τη μοναξιά… Η αγωνία πριν από την επιθεώρηση της Παρασκευής… Η χαρά
μόλις παίρνει το πρώτο αδειόχαρτο στο χέρι… Η στενοχώρια που νιώθει όταν ­
απόγευμα Κυριακής ­ είναι αναγκασμένος να ετοιμάσει βιαστικά τα πράγματά του
για να μπει ξανά «μέσα»…

ΤΟ «ΑΛΛΟΘΙ»

Συναισθήματα μιας ολόκληρης θητείας. Γνωρίζει καλά ότι δεν είναι ούτε ο
πρώτος, ούτε βέβαια ο τελευταίος που αισθάνεται έτσι. Στο μυαλό του
στριφογυρνάει συνεχώς τις τελευταίες μέρες ο παλιός συνάδελφος στην δουλειά,
που στην άδεια για την ορκωμοσία του είχε πει: «Μη στενοχωριέσαι. Να θυμάσαι
ότι ο Στρατός είναι το τελευταίο σου άλλοθι, τόσο στα επαγγελματικά όσο και
στα προσωπικά σου».

Τελικά, άξιζαν δεκαοκτώ μήνες για ένα «άλλοθι»; Ενάμιση χρόνος από τη ζωή του
για την πατρίδα; Και μάλιστα στην πιο δημιουργική ηλικία; Τα ερωτήματα δεν τον
άφηναν σε ησυχία τώρα που η στιγμή της «ροζαλίας» ήταν πλέον κοντά.

Η θύμησή του γυρνάει στις πρώτες τρεις μέρες. Ξαφνικά, μέσα σε λίγες ώρες,
είχε μετατραπεί σε ένα «πράσινο ανθρωπάκι» που εκτελούσε παραγγέλματα, δεχόταν
αδιαμαρτύρητα ό,τι του έλεγαν, σκούπιζε, σφουγγάριζε, μάζευε γόπες και δεν
μπορούσε ούτε καν να αναγνωρίσει τον εαυτό του από τους υπολοίπους στον καθρέφτη!

Τέσσερις μήνες έμεινε στο Κέντρο, στη Λαμία. Βασική εκπαίδευση, ειδικότητα και
οκτώ εβδομάδες εκπαίδευση για να γίνει λοχίας. Και μετά ο δρόμος για τη
μονάδα, στη Χίο. «Να προσέχεις τους παλιούς εκεί. Μη το παίζεις ξεψάρωτος»,
πρόλαβε να του πει ένας αξιωματικός πριν να φύγει…

«ΑΛΛΟΣ» ΚΟΣΜΟΣ

«Άλλος» κόσμος εκεί, πραγματικός Στρατός. Οι Τούρκοι τόσο κοντά. Τα όπλα
γεμάτα. Όπως και οι αποθήκες οπλισμού.

Οι σκοπιές αποκτούν ξαφνικά λόγο ύπαρξης. Δεν περνάει μήνας που να μην κάνει
ασκήσεις, πορεία, βολές. Το «πράσινο ανθρωπάκι» έχει πλέον μετατραπεί σε ένα
στρατιώτη-μέλος μιας διμοιρίας ενός λόχου. Η δουλειά του, κάθε μέρα
συγκεκριμένη. Από αυτόν εξαρτάται πολλές φορές αν το σύνολο θα λειτουργήσει σωστά.

Εκεί είδε ­ για πρώτη φορά ­ αερομαχίες, μερικές εκατοντάδες μέτρα πάνω από το
κεφάλι του, ανάμεσα σε Έλληνες και Τούρκους πιλότους. Εκεί έμαθε ότι «αν σας
βομβαρδίσουν, πρώτο σας μέλημα είναι να προστατέψτε τους εαυτούς σας και μετά
να προφυλάξτε τα πράγματά σας και το στρατόπεδο» ­ το «πάνω απ’ όλα η πατρίδα»
έχει πλέον αντικατασταθεί με το πιο ρεαλιστικό «καμιά ανθρώπινη ζωή δεν πρέπει
να πάει χαμένη, γιατί έτσι ζημιώνεται η πατρίδα».

Εκεί έμαθε να συμβιώνει με ανθρώπους που είναι σχεδόν σίγουρο ότι η ζωή δεν θα
τους φέρει ποτέ μαζί. Να ανέχεται το… ροχαλητό του διπλανού ή του από πάνω.
Κατάλαβε ότι στον Στρατό τα πτυχία δεν παίζουν κανένα ρόλο, ότι όλοι είναι
παιδιά του ίδιου Θεού…

ΚΑΙ ΤΩΡΑ…

Και τώρα; Με τι θα παραπονιέται; Η πίεση, η κούραση, το άγχος, το κακό φαΐ, η
απομόνωση είναι σχεδόν παρελθόν. Η αντίστροφη μέτρηση πλησιάζει στο… σημείο
μηδέν. Ποτέ πια δίωρος ύπνος και μετά σκοπιά. Ποτέ πια αναφορά. Ποτέ πια
οπλασκήσεις, βολές, πορείες, αγγαρείες… Δεκαοκτώ μήνες πριν ούτε που
μπορούσε να το φανταστεί. Και όμως, ρε παιδιά, αντέξαμε…

ΤΙ ΝΑ ΠΑΡΩ μαζί μου; Το ερώτημα τίθεται τις παραμονές της κατάταξης και είναι
ζωτικής σημασίας για τις πρώτες μέρες της θητείας.

Πρόκειται για ορισμένα πράγματα που κάνουν τη… διαφορά τον πρώτο καιρό ­
τότε που όλα μοιάζουν με ένα κακό όνειρο.

Καταρχήν, ένας προνοητικός υποψήφιος στρατιώτης θα αποφύγει το κινητό τηλέφωνο
(τουλάχιστον για την ημέρα κατάταξης), γιατί υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να του
το κρατήσουν στην πύλη.

Καλό είναι να έχει μαζί του 5-6 λουκέτα, που θα του χρειαστούν για να
κλειδώσει τα πολιτικά και στρατιωτικά του πράγματα.

Χρήσιμο είναι το γουόκμαν. Παρ’ ότι απαγορεύεται, οι περισσότεροι κάνουν τα
«στραβά μάτια». Ειδικά για τις πρώτες μέρες, που η επαφή με τον έξω κόσμο
χάνεται ξαφνικά, το γουόκμαν μπορεί να αποδειχθεί υπερπολύτιμος σύντροφος τις
στιγμές της ξεκούρασης.

Εξίσου χρήσιμος είναι ο φακός. Ιδιαίτερα τον πρώτο καιρό, όταν ο φαντάρος δεν
έχει ιδέα πού βρίσκονται τα πράγματά του μέσα στο «λουκάνικο», ο φακός μπορεί
να λύσει πολλά προβλήματα και ­ το κυριότερο ­ να προσθέσει μερικά πολύτιμα
λεπτά ύπνου.

Αλλά και αργότερα, στη μονάδα, όσοι θα κάνουν «σκοινάκια» (δηλαδή, 6-7 μέρες
στο ύπαιθρο σε σκηνές), θα καταλάβουν πόσο χρήσιμος είναι ένας φακός στη
στρατιωτική ζωή.

Μην παίρνετε μαζί σας ξυπνητήρια, αφού υπάρχει θαλαμοφύλακας επιφορτισμένος με
την έγερση των στρατιωτών. Ιδιαίτερα χρήσιμες είναι οι τηλεκάρτες και οι
μπαταρίες.

Καλό είναι να έχετε μαζί, εξάλλου, τα δικά σας είδη υγιεινής (σαπούνι,
οδοντόβουρτσα, σαμπουάν, ένα δυο χαρτιά υγείας), αν και ο Στρατός συνήθως
χορηγεί μερικά από αυτά τα είδη.

Όσοι διαθέτουν ξυριστική μηχανή, δεν θα κάνουν άσχημα να την πάρουν μαζί τους.

Το πρωί συνήθως γίνεται… σκοτωμός μπροστά στους καθρέφτες και όσοι διαθέτουν
μηχανή μπορούν να διαθέσουν τον χρόνο που κερδίζουν στο στρώσιμο του
κρεβατιού, που τις πρώτες μέρες για κάποιους είναι ένας πραγματικός εφιάλτης.
Επειδή μεταξύ των 30 ατόμων, περίπου, που κοιμούνται μέσα στον ίδιο θάλαμο,
συνήθως υπάρχουν και μερικοί που έχουν λίγο πιο… ανήσυχο ύπνο, με αποτέλεσμα
να ροχαλίζουν ή να παραμιλάνε, καλό είναι να έχετε ωτασπίδες.

Σε καμιά περίπτωση μην πάρετε γλυκά και φαγητό μαζί σας. Επτά οκτώ χιλιάδες
δραχμές είναι υπεραρκετές μέχρι το πρώτο επισκεπτήριο, ενώ εξίσου απαραίτητο
εφόδιο είναι το χαρτί, το στιλό και οι φάκελοι, για να στείλετε τα πρώτα νέα
από το… μέτωπο.

Πάνω απ’ όλα, όμως, είναι η ηρεμία και η καλή διάθεση.

Άλλωστε, το πρώτο ξύπνημα στον Στρατό, είτε με τον ένα είτε με τον άλλο τρόπο,
δεν ξεχνιέται εύκολα…

Αναφορά φρουράς. Οι αξιωματικοί ζητούν πειθαρχία, όμως δεν χρειάζεται άγχος. Άλλωστε, Στρατός είναι, θα περάσει…

ΛΕΝΕ ότι «εκεί που τελειώνει η λογική, αρχίζει ο Στρατός». Είναι, όμως, έτσι;
Η αλήθεια είναι ότι ο σύγχρονος Στρατός έχει αλλάξει σε σχέση με το παρελθόν.
Οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές έχουν μπει στα στρατόπεδα, το κρέας δεν είναι
πλέον του… 1920 και οι αξιωματικοί φαίνεται να έχουν καταλάβει ότι ο
σημερινός φαντάρος μπορεί να κάνει και άλλα πράγματα ­ εκτός από το να
πυροβολεί. Το κλειδί, όμως, για μια ομαλή στρατιωτική θητεία παραμένει η γνώση
των δικαιωμάτων, αλλά και των υποχρεώσεων όλους αυτούς τους μήνες.

ΟΙ ΑΔΕΙΕΣ

Κατ’ αρχάς, η άδεια. Τυπικά, κάθε στρατιώτης δικαιούται τρεις ημέρες άδειας
για κάθε δίμηνο στρατιωτικής θητείας (π.χ. 27 μέρες για τη θητεία στον Στρατό
Ξηράς, που έχει διάρκεια 18 μήνες). Όμως, στην πράξη, η άδεια είναι πολύ
μεγαλύτερη, αφού υπάρχουν τιμητική και αιμοδοτική, αγροτική, φοιτητική και,
βέβαια, η αναρρωτική άδεια. Μια άλλη προσφιλής μέθοδος αύξησης της άδειας
είναι τα οδοιπορικά. Χορηγούνται κυρίως στις απομακρυσμένες μονάδες και
μπορούν να κολλήσουν στην κανονική άδεια. Η διάρκεια των οδοιπορικών εξαρτάται
από τον διοικητή της κάθε Μονάδας, αλλά και τις δημόσιες σχέσεις που έχει
αναπτύξει κάθε στρατιώτης.

ΟΙ… ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

Οι… δημόσιες σχέσεις είναι ένα κεφάλαιο που δύσκολα μπορεί κανείς να
παραγνωρίσει.

Πολλές φορές, οι καλές σχέσεις με τον επιλοχία (τον στρατεύσιμο δηλαδή, που
είναι επιφορτισμένος με την κατανομή των υπηρεσιών) μπορεί να βοηθήσουν τον
φαντάρο να γλιτώσει από δύσκολες σκοπιές και να βοηθήσει σε μια άδεια. Αλλά
και οι καλές σχέσεις με τους υπολοίπους θεωρούνται κλειδί για μια καλή
στρατιωτική θητεία, ιδιαίτερα όταν το πατρικό σπίτι είναι πολύ μακριά.

ΤΑ ΚΑΨΩΝΙΑ

Τα καψώνια στον Στρατό έχουν απαγορευτεί. Στην αναφορά, ο καθένας μπορεί να
βγει παραπονούμενος, όπως λέγεται στη στρατιωτική ορολογία και να αναφέρει αν
κάποιος του έκανε κάτι που απαγορεύεται. Στην πράξη, βέβαια, λίγοι έχουν το
θάρρος να φτάσουν μέχρις αυτού του σημείου, αλλά καλό είναι κάθε φαντάρος να
γνωρίζει αυτό το δικαίωμα.

ΟΙ ΠΟΙΝΕΣ

Μη φοβάστε τις κρατήσεις. Αυτές που ουσιαστικά μετράνε είναι οι ημέρες
φυλάκισης.

Στον Στρατό Ξηράς, αν κάποιος ξεπεράσει τις 35 ημέρες φυλάκισης, υπηρετεί
παραπάνω. Και μη νομίσει κανείς ότι κράτηση ή φυλακή σημαίνει… μπουντρούμι.
Το πολύ πολύ να χάσει κάποια έξοδο…

Μια σημαντική λεπτομέρεια: πριν από την ορκωμοσία δεν μετράει καμιά ποινή. Γι’
αυτό τον λόγο οι φωνές και οι «καμπάνες» τις ημέρες αυτές θεωρούνται ως μη
γενόμενες.

Όσο για τον μισθό, αφήστε τα καλύτερα: 980 δραχμές το μήνα για τον στρατιώτη
και περίπου 1.300 για τον υπαξιωματικό!

Δεν είναι το μόνο ξεπερασμένο πράγμα στον Στρατό. Η απειλή για «γράμμα στον
παπά του χωριού, αν το ξανακάνετε» ή «η απαγόρευση να λέτε άσχημα πράγματα για
τον Στρατό, όταν βγαίνετε έξω» μοιάζουν βγαλμένα από ελληνική ταινία της
δεκαετίας του ’60. Υπάρχουν, βέβαια, και αξιωματικοί-διαμάντια τόσο στο θέμα
της συμπεριφοράς όσο και της νοοτροπίας. Άλλωστε, ο Στρατός δεν είναι τίποτα
άλλο παρά ένα κομμάτι της κοινωνίας μας. Ίσως, μάλιστα, αυτό να είναι και το πρόβλημα…

Ο ΧΡΟΝΟΣ στον στρατό μετριέται διαφορετικά. Οι μέρες αντίστροφα (εκατό και
σήμερα, κ.ο.κ.) και οι μήνες ­ σύμβολο της «παλαιότητας» – κανονικά («μπήκα
στον δέκατο», «σε δέκα μέρες κλείνω ενδέκατο»). Γενικά, στον στρατό, και
ειδικότερα στον Στρατό Ξηράς, έχει αναπτυχθεί ένα ολόκληρο λεξιλόγιο, που σε
κάποιον που είναι «απέξω» δεν λέει τίποτε. Είναι η… αργκό των φαντάρων:

* Άλφα Άλφα (ΑΑ): Αδικαιολογήτως Απών.

* Ασιμί: προέρχεται από το Α.Σ.Μ. (Αριθμός Στρατολογικού Μητρώου). Προσφώνηση
που αποδίδεται σε αυτόν που έχει κοινό τόπο καταγωγής.

* Βύσμα: η λέξη-κλειδί στον στρατό. Από την ημέρα κατάταξης ώς την ημέρα
απόλυσης, όλοι ακούν και μιλούν για τα «βύσματα», δηλαδή τους γνωστούς που θα
κάνουν τις μεταθέσεις, θα «καθαρίσουν» για ένα Σαββατοκύριακο παραπάνω άδεια
και που θα τους βοηθήσουν να περάσουν καλύτερα τη θητεία τους.

* Γερμανικό νούμερο: συνήθως χρησιμοποιείται για να χαρακτηρίσει τον βαθμό
δυσκολίας της σκοπιάς. Πρόκειται για το 2 – 4 το πρωί ή το 4 – 6, νούμερα που
συνήθως «χτυπάνε» οι νεώτεροι ή όσοι δεν έχουν «βύσμα».

* Γόπινγκ: το μάζεμα των αποτσίγαρων. Από τις πιο γνωστές αγγαρείες, θεωρείται
«κόκκινο πανί» για έναν φαντάρο.

* Δοκίμια: πρόκειται για τους Δόκιμους Έφεδρους Αξιωματικούς, που είναι
στρατεύσιμοι που υπηρετούν πέντε μήνες παραπάνω από την κανονική θητεία (επί
πληρωμή). Συχνά οι σχέσεις τους με τους «απλούς φαντάρους» δεν είναι οι καλύτερες.

* Καραβανάς: ο «κακός» αξιωματικός. Χρησιμοποιείται με την αρνητική έννοια για
να χαρακτηρίσει έναν αξιωματικό που είναι ιδιαίτερα τυπικός και δεν χαρίζει «κάστανα».

* Λουκάνικο: ο στρατιωτικός σάκος.

* Μπάζο: λέξη που χρησιμοποιείται συχνά στον στρατό για να χαρακτηρίσει
κάποιον που δεν πιάνουν τα χέρια του ή είναι πολύ ντροπαλός και σιωπηλός.

* Πίκρα: μια από τις πιο διαδεδομένες λέξεις εντός στρατοπέδου, δείχνει
αποδοκιμασία για πρόσωπα και καταστάσεις.

* Πουσουκού (ΠΣΚ): το τριήμερο της Παρασκευής, του Σαββάτου και της Κυριακής.

* Σειρά: λέξη που συνδέει δύο ή και παραπάνω φαντάρους. Είναι όσοι μπήκαν την
ίδια μέρα στον στρατό. Στη διάρκεια της θητείας συχνά αναπτύσσεται βαθιά φιλία
και σεβασμός μεταξύ των στρατιωτών που είναι «σειρές».

* Τα είδα όλα κωλυόμενα: έκφραση που δείχνει τα όρια του φαντάρου. Συνήθως
χρησιμοποιείται όταν κάποιος έχει καιρό να πάρει άδεια ή να βγει έξω.

* Τσάπινγκ: συναντάται συνήθως τους καλοκαιρινούς μήνες. Ο φόβος των πυρκαγιών
αναγκάζει τους αξιωματικούς να διατάζουν αποψίλωση και τους στρατιώτες να σκάβουν.

* Ψαράς: χρησιμοποιείται για να χαρακτηρίσει όχι μόνο τον νέο στρατιώτη, αλλά
και αυτόν που, παρά την παλαιότητά του, είναι τυπικός και συμπεριφέρεται όπως
τους πρώτες μήνες.