ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Η εποχή του ρίσκου

Άντονυ Γκίντενς. Θεωρείται «γκουρού» του Μπλαιρ, αλλά δεν διστάζει να επικρίνει τους Εργατικούς για τη στάση τους απέναντι στην κοινωνική δικαιοσύνη. (Το σκίτσο από την «Γκάρντιαν»)

Γκουρού του Τόνυ Μπλαιρ και αριστερός γίνεται; Ο Άντονυ Γκίντενς υποστηρίζει
ότι βρήκε τη χρυσή τομή.

ΑΠΟ το 1894 που ιδρύθηκε το London School of Economics (ή «Ελ-Ες-Ι», όπως
αποκαλεί όλος ο κόσμος την περίφημη σχολή στο κέντρο του Λονδίνου), έχουν
περάσει από τις τάξεις του διάσημοι θεωρητικοί του κράτους προνοίας, μεταξύ
των οποίων ο Χάρολντ Λάσκι, ο Ρίτσαρντ Τίτμες και ο λόρδος Ουίλιαμ Μπέβεριτζ,
αλλά και δεξιοί ακαδημαϊκοί σαν τον Φρίντριχ φον Χάγιεκ, που έθεσαν τα θεμέλια
για τη νεοφιλελεύθερη κριτική του ρόλου του κράτους, δυναμίτισαν το κοινωνικό
κράτος και οδήγησαν στη θατσερική «επανάσταση».

Διευθυντής της σχολής από τον περασμένο Ιανουάριο, ο Άντονυ Γκίντενς αποφάσισε
να παρέμβει δυναμικά στο ίδιο πεδίο και να επανακαθορίσει τον ρόλο του κράτους
προνοίας στη σημερινή εποχή. Στο τελευταίο του βιβλίο με τίτλο «Πέρα από τη
Δεξιά και την Αριστερά», που θεωρείται η Βίβλος του Μπλαιρισμού, ασκεί την
κριτική του από τη θέση του «ριζοσπαστικού κέντρου». Το παραδοσιακό κράτος
προνοίας πέθανε, γράφει. Κι αυτό όχι για οικονομικούς λόγους, αλλά απλούστατα
επειδή δεν λειτουργεί πλέον. Είχε επινοηθεί για μια στατική κοινωνία, απ’ όπου
οι γυναίκες ήταν αποκλεισμένες και ο εργαζόμενος γνώριζε από την ώρα που
γεννιόταν ότι αν αρρωστήσει θα τον καλύψει το κράτος, αν χάσει τη δουλειά του
θα τον βοηθήσει το κράτος, αν χωρίσει με τη γυναίκα του θα φροντίσει τα παιδιά
του το κράτος.

Και τώρα, τον ρωτάει η «Ρεπούμπλικα», τι έχει αλλάξει; Ότι δεν είναι πλέον
τίποτα δεδομένο, απαντά ο Γκίντενς. Ο καθένας από μας δεν έχει άλλη επιλογή
από το να κάνει επιλογές. Στη μετα-παραδοσιακή κοινωνία στην οποία ζούμε, κάθε
βήμα που κάνουμε εμπεριέχει κινδύνους. Κινδύνους που απορρέουν από τις πράξεις
μας. Μπορούμε να επιλέξουμε αν θα παντρευτούμε ή όχι, αν θα κάνουμε παιδιά ή
όχι, αν θα διακινδυνεύσουμε να πάθουμε καρκίνο καπνίζοντας ή όχι, αν θα
καταναλώνουμε τροφές με υψηλά ή χαμηλά λιπαρά. Για κάθε επιλογή μας γνωρίζουμε
τα υπέρ και τα κατά. Και η προστασία που ζητούμε από το κράτος αφορά τους
κινδύνους από τις επιλογές μας. Να γιατί το παλιό «παθητικό» κοινωνικό κράτος
πρέπει να αντικατασταθεί από ένα «ενεργητικό» κράτος, που θα επιτρέπει στον
φορολογούμενο να παίρνει τα ρίσκα του και να αναλαμβάνει τις ευθύνες του γι’
αυτά. Να μπορεί, για παράδειγμα, να πληρώνει φόρο κάθε τρία χρόνια κι όχι κάθε
χρόνο, ώστε να μπορεί να μείνει για ένα διάστημα έξω από την αγορά εργασίας ή
να δουλεύει λιγότερο για μια περίοδο αναζητώντας νέους δρόμους.

Οι προτάσεις αυτές δεν θα είχαν τόση αξία αν δεν προέρχονταν από έναν άνθρωπο
που επιμένει να τοποθετείται στην Αριστερά. Και να πιστεύει ότι η μάχη για τον
περιορισμό των ανισοτήτων είναι πάντα αναγκαία και ότι μια κυβέρνηση μπορεί να
συμβάλει αποφασιστικά σ’ αυτήν.