Οι επαναστάσεις περνάνε από τα σχολεία!

Η ΜΕΓΑΛΗ πόρτα του σχολείου, εκεί στην «πύλη» του Ανατολικού Λονδίνου, είναι
πάντα ανοικτή. Κανείς όμως δεν προχωράει αν δεν συμβουλευτεί την ευγενή κυρία
Πάουλα στο γραφείο υποδοχής, υπεύθυνη για όλα τα ραντεβού των καθηγητών και
τις, σπάνιες ομολογουμένως, επισκέψεις στο σχολείο.

Λίγα μέτρα πιο πέρα, καθηγητές και μαθητές βοηθούν να στηθεί ένας μεγάλος
πίνακας που θα γεμίσει με ζωγραφιές των μαθητών. Τα σκίτσα που είναι προσωρινά
απλωμένα στο πάτωμα, στην είσοδο του Σερ Τζον Κας, αντικατοπτρίζουν πολλά από
αυτά που σκέφτονται οι δημιουργοί τους κι αυτά που νιώθουν για την πόλη όπου
ζουν. Το μαύρο, το βαθύ μπλε, το κόκκινο, αυτό της βίας και του αίματος,
κυριαρχούν σε φιγούρες τρομακτικές και επικίνδυνες, αναπαριστώντας την αγωνία
των νεαρών, οι οποίοι ζουν στην καρδιά της πόλης με τα υψηλότερα ποσοστά εγκληματικότητας.

Το σχολείο είναι το καταφύγιό τους. Έτσι θέλει να είναι και ο διευθυντής του,
ο κ. Χέυντν Έβανς από την Ουαλία. Δεν είναι κανένα εντυπωσιακό κτίριο, με
τεράστιες αίθουσες. Συγκρινόμενο με κάποια δημόσια ελληνικά σχολεία, θα
μπορούσε εύκολα να χαρακτηρισθεί μικρό και στενάχωρο. Όλοι όμως προσπαθούν να
του δώσουν χρώμα και ζωή.

Στην αίθουσα των Μαθηματικών, όλοι είναι σκυμμένοι πάνω από τα χαρτιά και τις
ασκήσεις τους. Χωρισμένοι σε ομάδες, οι μαθητές συνεργάζονται άψογα. Φρόντισε
γι’ αυτό ο μαθηματικός τους, ο κ. Τζέιμς Ουίλσον, επιλέγοντας «δυναμικές»
συνθέσεις, όπου ο ανταγωνισμός και η πρόκληση μπερδεύονται με τις εξισώσεις
και την προσπάθεια.

«Καλώς ήλθατε στο Σερ Τζον Κας. Είμαι ο Σκοτ Ράσελ». Ο πληθωρικός 16αχρονος,
φιγούρα που μοιάζει να ξεπήδησε ξαφνικά από τον «Κύκλο των Χαμένων Ποιητών»,
έδωσε το σύνθημα για να στραφούν τα μάτια προς τους επισκέπτες. Το αυστηρό
βλέμμα του κ. Ουίλσον, όμως, δεν επιτρέπει μεγάλες διακοπές…

Ο Σκοτ είναι ο μόνος που τέλειωσε πρώτος τις ασκήσεις του, όπως πάντα. «Είναι
μεγάλο μυαλό», εξηγεί ο δάσκαλός του, ο οποίος για να τον ενθαρρύνει του έχει
παραχωρήσει καθήκοντα βοηθού: συμβουλεύει τους συμμαθητές του, τους εξηγεί τι
πρέπει να κάνουν. Δεν είναι ο μόνος. Την ίδια δουλειά κάνει και η μις
Έντουαρτς, μόνο που αυτή πληρώνεται γι’ αυτό.

Για κάποιον που έχει δει τάξεις Α’ Λυκείου μόνο στην Ελλάδα, η παρουσία της
28αχρονης μις Έντουαρτς ανάμεσα στους 16αρηδες μαθητές ξαφνιάζει. Η εξήγηση
πως ευθύνη της είναι να προσφέρει ενισχυτική διδασκαλία σ’ όσους μαθητές έχουν
δυσκολίες σε κάποια μαθήματα, ξαφνιάζει ακόμη περισσότερο.

Χάρη στην ενισχυτική διδασκαλία και στη δυνατότητα των καθηγητών να ακολουθούν
διαφορετικές εκπαιδευτικές μεθόδους για τους «αδύνατους» μαθητές, η λέξη
«μετεξεταστέος» δεν υπάρχει στο αγγλικό λεξιλόγιο. Κανείς δεν μένει στην ίδια
τάξη.

«Σύμφωνα με τον νόμο, τα σχολεία έχουν υποχρέωση να αναγνωρίσουν γρήγορα τους
μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες, να τους βοηθήσουν και να τους παρέχουν
επιπρόσθετη διδασκαλία», εξηγεί ο κ. Άντριαν Οντέλ, βοηθός διευθυντή στα
θέματα εκπαίδευσης του Βρετανικού Συμβουλίου. «Οι γονείς συμμετέχουν ενεργά
στην προσπάθεια αυτή, βρίσκονται σε στενή συνεργασία με τους ειδικευμένους
στην ενισχυτική διδασκαλία καθηγητές των σχολείων».

Το σχολείο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης που πήρε το όνομά του από τον Σερ Τζον
Κας, τον πρώτο Επίτροπο του εκκλησιαστικού ιδρύματος που είχε για χρόνια την
εποπτεία, φιλοξενεί μαθητές από 11 έως 18 ετών. Τα παιδιά στα 16 τους χρόνια
μπορούν να σταματήσουν το σχολείο (τότε λήγει η υποχρεωτική εκπαίδευση),
δίνοντας εξετάσεις για το απολυτήριό τους (General Certificate of Secondary
Education ή GCSE).

Όσοι θέλουν να συνεχίσουν σε πανεπιστημιακές σπουδές, πρέπει να μείνουν δύο
ακόμη χρόνια, αν το σχολείο τους παρέχει αυτή τη δυνατότητα, ή ­ αν όχι ­ να
πάνε σε ειδικό κολέγιο για παιδιά από 16 έως 18 ετών. Στα δύο αυτά χρόνια θα
προετοιμασθούν στα μαθήματα της ειδικότητας που θέλουν να σπουδάσουν και θα
δώσουν εξετάσεις αντίστοιχες με τις δικές μας πανελλαδικές, τα λεγόμενα Α’
Levels (General Certificate of Secondary Education Α’ Levels).

Η Ελένα Μπέγκαν βρίσκεται σ’ αυτή τη φάση της προετοιμασίας. Έχει κάνει
αιτήσεις σε τέσσερα Πανεπιστήμια του Λονδίνου και έχει ήδη δώσει τις πρώτες
εξετάσεις. «Είναι μεγάλη πρόκληση», λέει και δεν ανησυχεί. Άλλωστε, η εισαγωγή
της στο Πανεπιστήμιο δεν θα κριθεί αποκλειστικά από την επίδοσή της στις
εξετάσεις. Τα Πανεπιστήμια θα αποφασίσουν με βάση τα δικά τους κριτήρια
εισαγωγής, συνυπολογίζοντας πολλούς ακόμη παράγοντες εκτός από τους βαθμούς της.

Κάθε στιγμή που περνάει στο σχολείο του Ανατολικού Λονδίνου κρύβει εκπλήξεις.
Οι περισσότερες είναι ευχάριστες, κάποιες άλλες προβληματίζουν. Η συνύπαρξη
παιδιών από κάθε γωνιά του πλανήτη, με εκείνα από το Μπαγκλαντές να
πλειοψηφούν (ζουν πολλοί πρόσφυγες στην περιοχή γύρω από το Στέπνεϊ Γουέι),
συγκαταλέγεται στα θετικά. Ο διαχωρισμός αγοριών και κοριτσιών, όμως, τα
ξεχωριστά προαύλια και η αυστηρότητα των καθηγητών στο θέμα αυτό, εύκολα
προκαλούν ενστάσεις.

Στην τάξη. Πρόκληση, ανταγωνισμό και κίνητρα για τους μαθητές είναι το τρίπτυχο της διδασκαλίας στα αγγλικά σχολεία

Ο ΟΡΟΣ «αξιολόγηση», όταν αναφέρεται στους καθηγητές, έχει πάντα θετική χροιά
στην Αγγλία.

Κάθε δύο χρόνια, οι διευθυντές, οι υποδιευθυντές ή οι υπεύθυνοι μαθήματος κάθε
σχολείου ετοιμάζουν μια έκθεση αξιολόγησης των καθηγητών. Κατά την
προετοιμασία της, ο καθηγητής έχει άμεση και ενεργό συμμετοχή. Όπως εξηγεί ο
κ. Άντριαν Οντέλ, υπεύθυνος για θέματα εκπαίδευσης στο Βρετανικό Συμβούλιο, η
έμφαση δίνεται στην αυτο-αξιολόγηση. «Ο αρμόδιος διευθυντής παρακολουθεί το
μάθημα, εν συνεχεία συζητά με τον καθηγητή για τους στόχους του και τον
προγραμματισμό του μαθήματος. Η έκθεση που συντάσσει συζητιέται σε μια επίσημη σύσκεψη».

Κάθε τέσσερα χρόνια, ομάδες ειδικευμένων επιθεωρητών από την Υπηρεσία
Προδιαγραφών της Εκπαίδευσης (Office for Standards in Education, OFSTED)
επισκέπτονται τα σχολεία. Η «επιθεώρηση» διαρκεί μία εβδομάδα.

Οι επιθεωρητές παρακολουθούν μαθήματα στις τάξεις, αλλά και τη λειτουργία του
σχολείου, προκειμένου να ελέγξουν την ποιότητα της εκπαίδευσης, τη σωστή και
επιδέξια διαχείριση των οικονομικών και την «πνευματική, ηθική, κοινωνική και
πολιτισμική μόρφωση των μαθητών», πριν συντάξουν την αναφορά τους.

Ολόκληρη η έκθεση για το κάθε σχολείο φθάνει στο ευρύ κοινό. Μπορεί να τη βρει
κανείς στις δημόσιες βιβλιοθήκες ή στο Internet (http: //www. open. gov.uk).

Η δημοσιοποίησή της έχει στόχο την ενημέρωση των γονιών, των καθηγητών (που
ενδεχομένως πριν απαντήσουν σε μια αγγελία θέλουν να μάθουν λίγα πράγματα για
το σχολείο), αλλά και κάθε ενδιαφερομένου.

ΤΙΣ ΙΔΙΕΣ διαδικασίες με τις σύγχρονες ιδιωτικές επιχειρήσεις ακολουθούν τα
αγγλικά σχολεία για την πρόσληψη των καθηγητών τους. Το κράτος ή το αρμόδιο
υπουργείο δεν έχει την παραμικρή ανάμειξη. Ο μισθός τους, επίσης, καθορίζεται
από το σχολείο, ανάλογα με τον ετήσιο προϋπολογισμό του.

Παραδοσιακός «σύμβουλος» για τους καθηγητές, οι οποίοι ψάχνουν για δουλειά,
είναι κάθε Παρασκευή το ειδικό ένθετο της εφημερίδας «The Times» που εδώ και
χρόνια δημοσιεύει σελίδες επί σελίδων με αγγελίες για την κάλυψη κενών θέσεων
στα σχολεία όλης της χώρας.

«Για την επιλογή των καθηγητών, υπάρχει πλήρης ελευθερία κινήσεων», εξηγεί ο
κ. Ντέιβιντ Σμιθ, Επίτροπος Εκπαίδευσης στο Σίτι του Λονδίνου.

Η επιλογή των καθηγητών γίνεται από το διοικητικό συμβούλιο κάθε σχολείου, στο
οποίο μετέχουν πολιτικά πρόσωπα από την τοπική αρχή, καθηγητές, ο διευθυντής
και ο υποδιευθυντής του σχολείου, γονείς και εκπρόσωπος της Εκκλησίας αν
πρόκειται για εκκλησιαστικό σχολείο (τα περισσότερα δημόσια σχολεία είναι).

Η συμβουλή των επιθεωρητών – συμβούλων από την Τοπική Επιτροπή Εκπαίδευσης
ζητείται στις περισσότερες περιπτώσεις και λαμβάνεται σοβαρά υπ’ όψιν. Όπως
τονίζει ο κ. Άντριαν Οντέλ, βοηθός διευθυντή, υπεύθυνος για θέματα εκπαίδευσης
στο Βρετανικό Συμβούλιο, παρ’ όλο που οι καθηγητές πληρώνονται με χρήματα του
κράτους δεν θεωρούνται δημόσιοι υπάλληλοι.

Ντέιβιντ Σμιθ: «Επιχειρήσεις και σχολεία συνεργάζονται στενά»

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ και εκπαίδευση είναι άρρηκτα συνδεδεμένα στη Μ. Βρετανία. Από τα
βιβλία και τις εξετάσεις μέχρι την επιμόρφωση των καθηγητών, όλα σχετίζονται
με ιδιωτικές εμπορικές επιχειρήσεις. Άλλωστε, το σχολείο είναι το ίδιο μια
μικρή επιχείρηση.

Ο ετήσιος προϋπολογισμός για ένα μεγάλο Γυμνάσιο μπορεί να φθάνει τα δύο
εκατομμύρια λίρες (περίπου ένα δισ. δραχμές δηλαδή!). Το ακριβές ποσόν
ορίζεται από την Τοπική Επιτροπή Εκπαίδευσης, η διοίκηση του σχολείου όμως
αποφασίζει πώς θα το διαχειρισθεί ­ αν για παράδειγμα θα δώσει περισσότερα
χρήματα για μισθούς καθηγητών και λιγότερα στις επισκευές του κτιρίου, κ.ο.κ.
Όπως χαρακτηριστικά λέει ο κ. Ντέιβιντ Σμιθ, Επίτροπος Εκπαίδευσης στο Σίτι
του Λονδίνου, «για να διευθύνεις ένα σχολείο σήμερα δεν αρκεί να είσαι
δάσκαλος, πρέπει να είσαι άνθρωπος των επιχειρήσεων».

Τα συμβούλια εξετάσεων, που παρέχουν τα θέματα και την ύλη, δεν είναι παρά
ιδιωτικές επιχειρήσεις, τονίζει ο ίδιος. Οι εταιρείες αυτές, οι οποίες
συνεργάζονται με τα σχολεία της Αγγλίας, εποπτεύονται ως προς τη συνοχή και
την ομοιομορφία των εξετάσεων από την επιτροπή για το πρόγραμμα σπουδών και τα
κριτήρια βαθμολόγησης («The Schools’ Curriculum and Assesment Authority»).

Η ίδια επιτροπή θέτει και τις γενικές κατευθύνσεις για το πρόγραμμα σπουδών
και τα μαθήματα που θα διδάσκονται, όμως, τα σχολεία είναι αυτά τα οποία
αποφασίζουν πόσες ώρες διδασκαλίας θα έχουν για κάθε μάθημα και ποια βιβλία θα
διδαχθούν. «Τα βιβλία που διδάσκει το κάθε σχολείο εκδίδονται επίσης από
εμπορικές επιχειρήσεις», λέει ο Επίτροπος του Σίτι. «Πρόκειται για εταιρείες
που συχνά προσλαμβάνουν καθηγητές με πείρα για να γράψουν τα σχολικά βιβλία.
Έτσι, δημιουργούνται νέοι τομείς απασχόλησης και μια ακόμη πηγή εσόδων για
τους καθηγητές». Οι νόμοι της αγοράς καθορίζουν επίσης το θέμα της επιμόρφωσης
των καθηγητών. Κάθε χρόνο οι καθηγητές λαμβάνουν μέρος σε επιμορφωτικά
σεμινάρια που διαρκούν τουλάχιστον πέντε ημέρες.

«Τα σεμινάρια διοργανώνονται είτε από Πανεπιστήμια (επί πληρωμή) είτε από
ειδικευμένες εταιρείες», σημειώνει ο κ. Σμιθ.