ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Ποιος σκοτώνει την Ιστορία;

Το δίδαγμα. «Όσοι δεν μαθαίνουν από το μέλλον είναι καταδικασμένοι να κάνουν λάθη σ’ αυτό» (από τον «Νιου Γιόρκερ»)

Η Ιστορία μπορεί να μην πέθανε, όπως είχε διακηρύξει με στόμφο ο
Φουκουγιάμα, αλλά σίγουρα πνέει τα λοίσθια. Ένας ιταλός φιλόσοφος αναζητεί τον δολοφόνο.

ΤΟ βιβλίο λέγεται «Για τη χρησιμότητα της Ιστορίας» και κυκλοφόρησε προχθές
στην Ιταλία από τις εκδόσεις Donzelli. Συγγραφέας είναι ο Πιέρο Μπεβιλάκουα,
καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Μπάρι, που προειδοποιεί ότι η βιομηχανική
κοινωνία και οι αξίες της σκοτώνουν σιγά-σιγά την ατομική και συλλογική μνήμη.
Υποταγμένη στη λογική του κέρδους και του ανταγωνισμού, θύμα της λατρείας του
παρόντος και των υποσχέσεων της τεχνολογίας για το μέλλον, η ιστορική γνώση
φθίνει συνεχώς και περιθωριοποιείται. Τα σχολεία δεν ενδιαφέρονται πλέον να
βγάλουν ενεργούς και ενημερωμένους πολίτες, αλλά παραγωγούς και καταναλωτές αγαθών.

Το γεγονός ότι το παρελθόν μεταφέρει διδάγματα δεν έχει πια καμιά αξία,
υποστηρίζει ο συγγραφέας. Η Ιστορία ενδιαφέρει όλο και λιγότερο τους μαθητές
και τους φοιτητές, που την αντιμετωπίζουν ως ανώφελη λατρεία των νεκρών.
Προτιμούν να μορφώνονται από την τηλεόραση, ένα μέσον που ισοπεδώνει και
ακυρώνει κάθε τάξη και κάθε προτεραιότητα. Ένας μάνατζερ μιας μεγάλης
επιχείρησης θα προσέθετε: «Τι νόημα έχει η μελέτη των αρχείων όταν διαθέτουμε
πολύ ακριβέστερα μέσα για τη διδασκαλία και την κατανόηση των προβλημάτων της
εποχής και των προκλήσεων του μέλλοντος;».

Στο επίκεντρο του «Κατηγορώ» του Μπεβιλάκουα βρίσκεται η αντίληψη εκείνη περί
εκσυγχρονισμού που έχει στερήσει από το περιεχόμενό του τον χώρο που κάλυπταν
άλλοτε οι θεσμοί οι οποίοι διατηρούσαν και μεταβίβαζαν από γενιά σε γενιά τη
μνήμη. Κατά πρώτον, η οικογένεια. Κατά δεύτερον, το σχολείο. Το σύνθημα που
διαπερνά σήμερα ολόκληρη την ευρωπαϊκή αριστερά ­ ένας ηλεκτρονικός
υπολογιστής για κάθε μαθητή ­ είναι κατά τον συγγραφέα επικίνδυνο. «Η
εκπαίδευση ενός μηχανικού έχει διάρκεια ζωής πέντε, δέκα χρόνια. Έπειτα
ξεπερνιέται από την τεχνολογία. Σε τι χρησιμεύουν τα PC στις τάξεις; Το
σχολείο δεν μπορεί να παρακολουθεί την ανάπτυξη της τεχνολογίας. Η μαθηματική
ανάλυση και η φιλοσοφία πρέπει να έχουν ίδιο βάρος στο πρόγραμμα διδασκαλίας».

Και η ανεργία; Ένα από τα μεγάλα προβλήματα της εποχής δεν είναι η αποκοπή του
πανεπιστημίου από την κοινωνία; Κατά τον ιταλό συγγραφέα, τα ιδρύματα και οι
οργανισμοί που βοηθούν ένα νέο να βρει δουλειά πρέπει να είναι ξεχωριστοί από
το σχολείο. «Ο προοδευτικός πολιτικός κόσμος έχει κάνει ένα μεγάλο σφάλμα.
Ήθελε να μετατρέψει το σχολείο σε χώρο χειραφέτησης συνδέοντάς το με την
οικονομική ανάπτυξη. Η μαρξιστική παράδοση, άλλωστε, χαρακτηρίζεται από μια
απολογητική στάση απέναντι στην ανάπτυξη. Απ’ όλη αυτή τη μυθολογία όμως δεν
έχει μείνει σήμερα τίποτα: παράγουμε για να μπορούμε να καταναλώνουμε και
καταναλώνουμε για να μπορούμε να συνεχίσουμε να παράγουμε. Κάθε δημόσιο ίδρυμα
καλείται να υπακούσει στη λογική της αγοράς. Αυτό συμβαίνει με το σχολείο,
αυτό συμβαίνει ακόμη περισσότερο με την Ιστορία, εκείνη την αρχαία μούσα με το
κεφάλι στραμμένο προς τα πίσω»…