ΑΥΤΟΙ

… για συμπεράσματα ή προβλέψεις μετά τον κυκλώνα στα Χρηματιστήρια της
Ανατολής. Τα αίτια επίσης είναι σκοτεινά, όπως ήταν και οι καπνοί από τις
πυρκαγιές που σαν κακός οιωνός κατέκαψαν πρόσφατα την ίδια αυτή ασιατική ζώνη.
Μια πρώτη εκτίμηση πάντως από πολλούς αναλυτές είναι ότι η κρίση, κανονικά,
δεν θα έπρεπε να αιφνιδιάσει. Υπήρχαν προμηνύματα. Δεύτερη εκτίμηση: Η κρίση
θα ξανάρθει. Οι «τίγρεις» της Ασίας δεν είναι άτρωτες, όπως ήθελαν να
πιστεύουν. Η έπαρση και η οικονομική βουλιμία φέρνουν κραχ ­ πράγμα που ισχύει
φυσικά και για τη Δύση.

… ανάλυση για τα αίτια αυτών των κρίσεων, γράφει ο Ντέηβιντ Σάνγκερ στους
«Τάιμς της Νέας Υόρκης», ήταν του Τζων Κέννεθ Γκαλμπραίηθ (φωτ.), όπως την
είχε διατυπώσει για το αμερικανικό κραχ του ’29. «Είναι το αποτέλεσμα ύβρεως».
Υπερφίαλης κερδοσκοπίας χωρίς βάσεις, χωρίς δομές. Κούτσουρα διάπυρα από πόθο
γοργού πλουτισμού καταρρέουν ξάφνου μέσα στο τζάκι γιατί δεν τα στηρίζει
τίποτε από κάτω. Την έλλειψη στήριξης περιγράφει και η Μπάρμπαρα Σπινέλλι, στη
«Στάμπα». Αυτές οι τίγρεις, λέει, λειτουργούν αυταρχικά. Τον πλουτισμό τον
περιβάλλουν και τον συντηρούν συνθήκες άκρας ανομίας. Ελλειψη κανόνων,
νεπωτικές σχέσεις και αυθαιρεσία. Οι ηγέτες των χωρών αυτών δεν διστάζουν να
διακηρύξουν (όπως πρόσφατα ο πρόεδρος Τζιάνγκ) ότι «η καπιταλιστική οικονομία
αποδίδει καλύτερα χωρίς δημοκρατία».

… να λησμονείται, κατά την αρθρογράφο, ότι πρόκειται για χώρες βαρειά
τραυματισμένες, όπως η Ινδονησία της μαζικής σφαγής των αριστερών σ’ όλη τη
δεκαετία του ’60 από τις υποτιθέμενες «αδέσμευτες» κυβερνήσεις της, η Καμπότζη
της χωρίς τέλος γενοκτονίας, η Ταϊλάνδη και η Σινγκαπούρη των δικτατόρων, η
Μαλαισία της διαφθοράς, η Κίνα της Μορφωτικής Επανάστασης που παραμένει Κίνα
των φυλακών και των εκτελέσεων ­ και της άλλης περίφημης ρήσης του Τζιάνγκ,
για την αιματηρή καταστολή στην Τιέν Ανμέν, ότι «ήταν αναγκαία ώστε να
προχωρήσει η χώρα στη θεαματική οικονομική ανάπτυξη της δεκαετίας του ’90». Ας
μην είμαστε λοιπόν τόσο σίγουροι, προτείνει η Σπινέλλι, ότι η αγορά δεν έχει
ανάγκη από δημοκρατία. Ο Σάνγκερ σημειώνει και αυτός την απογοήτευσή του
σχετικά με το ανακτημένο από την Κίνα Χονγκ Κονγκ ­ όπου ήδη ο Τύπος
λογοκρίνεται και οι ξένοι επιχειρηματίες άρχισαν να απομακρύνονται: «Ρίξτε μια
ματιά στα άδεια δωμάτια των ξενοδοχείων ­ γράφει ­ και θα καταλάβετε».

… της κρίσης ήταν, τον τελευταίο καιρό, η αυξανόμενη απροθυμία του ξένου
επενδυτικού κεφαλαίου και η έξοδος πολλών εταιριών. Ταυτόχρονα, η αναθέρμανση
της οικονομίας των ΗΠΑ έκανε τις αγορές του Ειρηνικού λιγότερο ελκυστικές για
τους Δυτικούς. Η μεγαλύτερη αναδίπλωση όμως σημειώθηκε στα ιαπωνικά κεφάλαια.
Το Τόκιο προτιμά τώρα να επενδύει στην Αγγλία, στη Γαλλία ή και στη Ρωσία παρά
σε χώρες όπου οι κοινωνικές συνθήκες φαίνονται πιο ρευστές. Άμεση συνέπεια:
και στις οκτώ Τίγρεις, ο κρίσιμος τομέας των οικοδομών έπεσε κάθετα, με
επιπτώσεις και σε άλλους τομείς. «Τόση δουλειά και να πηγαίνει χαμένη! ­ είπε
ο πρώην δικτάτορας της Σινγκαπούρης Λη Κουάν Γιού. – Φαίνεται πως είχαμε πάρει
πολύ αέρα. Νομίζαμε πως αυτά συμβαίνουν μόνο σε κάτι νυσταλέους
Λατινοαμερικάνους….». Νυσταλέοι ή ξύπνιοι, οι ιθύνοντες σε Ανατολή και Δύση
σκέφτονται τώρα πώς να προλάβουν, όσο είναι δυνατόν, την επόμενη θύελλα.