ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Η ώρα του ρεαλισμού;

Θα ήταν αδιανόητο πριν από κάποια χρόνια να βγουν μέλη του Ελληνικού
Κοινοβουλίου και να δηλώσουν δημόσια ότι έχουν δοκιμάσει, στα νιάτα τους,
«ναρκωτικά», χωρίς να παραδοθούν αμέσως βορά στα θηρία του μιντιακού μας Κολοσσαίου.

Το ότι η δήλωση έγινε και οι βουλευτές αυτοί κυκλοφορούν ακόμη ανάμεσά μας,
σώοι και αρτιμελείς, είναι από μόνο του σημάδι κάποιας προόδου στον δημόσιο
περί «ναρκωτικών» διάλογο. Έναν διάλογο που, ως τώρα, γινόταν με κραυγές,
κατάρες και από άμβωνος κηρύγματα.

Την πρόοδο αυτή ήρθε να επιβεβαιώσει μια έρευνα που δόθηκε αυτές τις ημέρες
στη δημοσιότητα: Η έρευνα που ένας ραδιοφωνικός σταθμός είχε την έμπνευση να
κάνει ανάμεσα στα μέλη του Ελληνικού Κοινοβουλίου καταγράφοντας τις απόψεις
τους για το πολυσυζητημένο πρόβλημα των «ναρκωτικών».

Από την έρευνα αυτή προκύπτει ότι η «αντιαπαγορευτική» άποψη συγκεντρώνει
απροσδόκητα υψηλά ποσοστά συναίνεσης στο Ελληνικό Κοινοβούλιο. Ισχυρές και
κάποτε πλειοψηφικές ομάδες βουλευτών (ιδίως στο μπλοκ ΠΑΣΟΚ – Συνασπισμός)
φαίνεται να τάσσονται τώρα υπέρ ιδεών ως πρόσφατα ταμπού, όπως ο διαχωρισμός
«σκληρών» – «μαλακών» ουσιών, ή η αποποινικοποίηση της χρήσης και η
αντιμετώπιση του χρήστη ως ασθενούς και όχι ως παραβάτη. Η μεγάλη πλειοψηφία
υποστηρίζει την επέκταση των προγραμμάτων μεθαδόνης. Και γενικά στο
Κοινοβούλιο μοιάζει να ωριμάζει η ιδέα ότι τα «ναρκωτικά» δεν είναι πρόβλημα
αρμοδιότητας χωροφύλακα ούτε εισαγγελέα.

Αλλά αυτό, όσο εντυπωσιακό κι αν είναι, δεν είναι ίσως το σημαντικότερο
πόρισμα της έρευνας αυτής. Το πιο σημαντικό είναι, νομίζω, ότι η καταγραφή των
απόψεων της πλειοψηφίας των βουλευτών, όχι μόνο των «αντιαπαγορευτικών» αλλά
και των «παραδοσιακών» αποπνέει μια ψυχραιμία κι έναν ρεαλισμό, μια ανοχή στην
άλλη άποψη και μια αγωνία γνήσια (αντί του τρέχοντος λαϊκισμού που γαργαλάει
τους φόβους των έντρομων νοικοκυραίων) ­ πράγματα που ως πρόσφατα απουσίαζαν
από τον περί «ναρκωτικών» διάλογο.

Ο διάλογος αυτός χαρακτηριζόταν, ως τώρα, συνήθως, από την αντιπαράθεση ηθικών
διακηρύξεων και φιλοσοφικών αναζητήσεων και από την περιφρόνηση των εμπειρικών
δεδομένων. Ήταν μια αντιπαράθεση των ιεροκηρύκων μιας ηθικής απαγόρευσης, με
τους ιεροκήρυκες μιας αντιαπαγορευτικής ηθικής, σ’ ένα κλίμα απόλυτης αδιαλλαξίας.

Από τη μια εκείνοι που απέναντι στη διάδοση των «ναρκωτικών» προτάσσουν την
αξίωση της ηθικής καταδίκης των «ουσιών» και όσων υποκύπτουν σ’ αυτές,
ονειρεύονται το «ξερίζωμά» τους από τη ζωή μας και προτείνουν την αντιμετώπιση
όχι των συνεπειών από τη χρήση τους αλλά των «αιτιών» της διάδοσής τους ­
κοινωνικών ή ψυχολογικών. Τουτέστιν, ζήσε Μάη μου να φας τριφύλλι κι εν τω
μεταξύ άσ’ τους να πεθαίνουν στους δρόμους αβοήθητοι.

Από την άλλη, στον κυρίαρχο αυτό λόγο, ο αντιαπαγορευτικός λόγος αντιπαρέθετε
κι αυτός συνήθως μια ηθικολογική και γενική καταδίκη της απαγόρευσης, στο
όνομα όχι τόσο της εμπειρίας ή της αποτελεσματικότητας, αλλά αρχών, ηθικών
αξιών και ατομικών δικαιωμάτων. Έτσι ώστε συνήθως, το αποτέλεσμα να είναι ένας
διάλογος κουφών. Ένας διάλογος που, συχνά, αντί να απομυθοποιεί και να
εκλογικεύει, έσπρωχνε στην αντίθετη κατεύθυνση.

Η πρόσφατη, λοιπόν, έρευνα είναι ­ και ελπίζω να μην υπερεκτιμώ τα ευρήματά
της ­ ένα σημάδι ότι ακόμη και σ’ ένα σώμα εξ ορισμού συντηρητικό και
δυσκίνητο, όπως το Κοινοβούλιο, ένα άλλο πνεύμα κερδίζει έδαφος. Ότι από τις
αλληλοαποκλειόμενες ιδεοληψίες και τον άγριο λαϊκισμό των σταυροφόρων της
σωτηρίας μας από τα ναρκωτικά, η Βουλή, όπως και η κοινή γνώμη πριν απ’ αυτήν,
κινείται προς την κατεύθυνση του ρεαλισμού.

Η άλλη άποψη δεν προορίζεται για την πυρά, η μεγάλη συζήτηση που έχει ανοίξει
από χρόνια σ’ όλη την Ευρώπη δεν μας είναι ξένη, και χωρίς τον τρόμο που
πολιτικού κόστους μπορούμε να θέσουμε σε προτεραιότητα την αντιμετώπιση κι όχι
τον εξορκισμό του προβλήματος, τη βοήθεια στους εξαρτημένους κι όχι την εξορία
τους στο περιθώριο, τον «περιορισμό της ζημιάς» κι όχι την ανέφικτη «ριζική λύση».