ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Το μείζον και το έλασσον

Στη Ζάκυνθο πρόσφατα η Νομαρχία απέρριψε το Σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος για
τη δημιουργία Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου που συνέταξε το ΥΠΕΧΩΔΕ. Για μία ακόμη
φορά ένας κοντόφθαλμος τοπικισμός προβάλλεται ως υπέρτερη αξία από το
γενικότερο συμφέρον.

ΓΙΑΤΙ στην ουσία περί αυτού πρόκειται. Οι μοναδικές παραλίες στον Κόλπο του
Λαγανά, όπου αναπαράγεται η απειλούμενη Caretta Caretta, μπορεί μεν να
βρίσκονται στη Ζάκυνθο, αλλά η σημασία τους ξεπερνά τα γεωγραφικά όρια του
νησιού. Η διατήρηση του είδους, που είναι ο δείκτης για τη διατήρηση της
βιοποικιλότητας στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου, έχει προ πολλού
αναγνωρισθεί ως επιταγή, όχι μόνο από το ελληνικό κράτος, αλλά και από την
ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η τελευταία μάλιστα έχει δεσμεύσει το ποσόν του 1,3 δισ. για τα έργα υποδομής
και τη διαχείριση των περιοχών που θα ενταχθούν στο υπό ίδρυση θαλάσσιο πάρκο.
Χρήματα τα οποία βέβαια θα χαθούν αν δεν προχωρήσουν με ταχύ ρυθμό οι
απαραίτητες νομοθετικές ρυθμίσεις, που θα ορίζουν τόσο τους περιορισμούς όσο
και τα δικαιώματα των κατοίκων που βρίσκονται στην επίμαχη ζώνη.

Προφανώς κάποιοι θα θιγούν από τα μέτρα προστασίας, αν και προβλέπονται
γενναίες αποζημιώσεις και αντισταθμιστικά οφέλη, κυρίως για την απώλεια αξίας
των οικοπέδων στα οποία θα ισχύσουν νέοι όροι δόμησης. Σύμφωνα με το προς
έγκριση σχέδιο, τόσο το ισχύον όριο κατάτμησης όσο και η αρτιότητα των
ιδιοκτησιών αλλάζουν και προσαρμόζονται στα επιστημονικά δεδομένα της μελέτης
η οποία έχει προηγηθεί και της οποίας την επιστημονική εγκυρότητα ουδείς μέχρι
σήμερα έχει αμφισβητήσει.

Εκείνοι που αντιδρούν δεν είναι άλλοι από μια μειοψηφία ιδιοκτητών γης και
μικροεπιχειρηματιών (παράνομες ταβέρνες, ταχύπλοα, ομπρέλες και ξαπλώστρες)
που βλέπουν να υπονομεύεται η οδός της ευκολίας και της αρπαχτής που ίσχυε
μέχρι σήμερα και να εγκαθιδρύεται ένα νέο καθεστώς, όπου οι αξίες του
περιβάλλοντος αναδεικνύονται σε υπέρτερο αγαθό από αυτό που σε άλλες
περιπτώσεις ο νόμος κατά προτεραιότητα προστατεύει. Ο λόγος βέβαια για το
«ιερό δικαίωμα της ιδιοκτησίας», το οποίο σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να
θιγεί, σύμφωνα με τον λαϊκιστικό λόγο της πρόσφατα εκλεγμένης Δευτεροβάθμιας
Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Όμως, πέρα από τα ατομικά, υπάρχουν και συλλογικά
δικαιώματα. Ας σκεφτούμε, για παράδειγμα, τι θα γινόταν αν το ζήτημα της
οπτικής προστασίας του χώρου της Ακροπόλεως ήταν μόνο υπόθεση των ιδιοκτητών
των οικοπέδων που την περιβάλλουν. Είναι πολύ πιθανόν να είχαμε τώρα
οκταώροφες πολυκατοικίες στην Πλάκα και στην οδό Αρεοπαγίτου. Και στην
περίπτωση αυτή, όπως και σε άλλες ανάλογες περιπτώσεις, το συλλογικό
πολιτιστικό αγαθό που λέγεται Ακρόπολις κρίθηκε από τον νομοθέτη ως υπέρτερο
του ατομικού που λέγεται ισονομία πάνω στην εκμετάλλευση του χώρου.

Συμπλέοντας όμως η Νομαρχία Ζακύνθου με τα μικροσυμφέροντα των εφήμερων
κερδοσκόπων και αρνούμενη να ενστερνισθεί τα μηνύματα των καιρών ­ όπου δηλαδή
η προστασία της φύσης και του περιβάλλοντος αποτελεί πλέον αίτημα της
πλειοψηφίας των πολιτών ­ δεν υποχωρεί μόνο απέναντι στις απαιτήσεις των
«νονών της εξουσίας».

Στην ουσία αρνείται να δει ότι ο ρόλος της ως ενδιάμεσου ανάμεσα στην τοπική
κοινωνία και το κεντρικό κράτος έχει διπλή φορά και κλείνει πονηρά το μάτι σ’
ένα νεόκοπο «κοτζαμπασισμό», ο οποίος σίγουρα δεν αποτελεί την πεμπτουσία της αποκέντρωσης.

Είναι όμως πράγματι απειλή για τα συμφέροντα της περιοχής η ίδρυση του
Θαλάσσιου Πάρκου; Δεν είναι οι ίδιοι οι κάτοικοι των «θιγόμενων» περιοχών οι
πρώτοι που θα ωφεληθούν από τις νέες θέσεις εργασίας, από τα έργα υποδομής,
από τη στροφή σ’ έναν ποιοτικότερο τουρισμό που έχει πια κορεσθεί από το δήθεν
λαϊκό, από το αισθητικό κιτς και το συρτάκι; Κι ας μην υποτιμούν οι προστάτες
των τοπικών συντεχνιών τη βούληση των ξένων.

Τα μεγάλα τουριστικά γραφεία της Ευρώπης απειλούν ανοικτά πλέον με μποϊκοτάζ
το νησί του Σολωμού, αν η προστασία του περιβάλλοντος δεν υπαχθεί στις υπ’
αριθμόν ένα τοπικές προτεραιότητες.