ΠΡΟΣΩΠΑ Προκλητικός και αμετανόητος

Πολ Ποτ. Η φωτογραφία από τη δίκη του, τον Ιούλιο, στη ζούγκλα της Καμπότζης

«Είναι υπερβολικό να λέει κανείς ότι σκοτώθηκαν εκατομμύρια… Μοιάζω με
κτήνος; Η συνείδησή μου είναι καθαρή».

Ο ΠΟΛ ΠΟΤ είναι 72 ετών και «σαφώς πολύ άρρωστος, ίσως κοντά στον θάνατο»,
σύμφωνα με τον Νέιτ Θάγιερ, τον μοναδικό δημοσιογράφο που είχε παρακολουθήσει,
τον Ιούλιο, τη δίκη του και ο οποίος δημοσίευσε χθες μια αποκλειστική
συνέντευξη του ιδρυτή των Κόκκινων Χμερ στην «Οικονομική Επιθεώρηση της Άπω
Ανατολής». Ωστόσο ο Πολ Ποτ, που πιστεύεται πως ευθύνεται για τον θάνατο άνω
του ενός εκατομμυρίου ανθρώπων στα «Λιβάδια του Θανάτου» της Καμπότζης στην
περίοδο από το 1975 ως το 1979, επιμένει πως η συνείδησή του είναι καθαρή:
«Ήρθα για να κάνω έναν αγώνα, όχι για να σκοτώσω ανθρώπους… ακόμη και τώρα,
μπορείτε να με δείτε: μοιάζω με κτήνος; Η συνείδησή μου είναι καθαρή».
Άλλωστε, προσθέτει, «το να λέει κανείς ότι σκοτώθηκαν εκατομμύρια άνθρωποι
είναι υπερβολικό. Ξέρετε, τους άλλους, τα μωρά, τους νέους, δεν διέταξα να
τους σκοτώσουν».

Πριν από το 1975, ο Πολ Ποτ ήταν ένας ήρωας για πολλούς Καμποτζιανούς. Πήρε
μέρος στην αντίσταση κατά των Γάλλων αποικιοκρατών και το 1946 εντάχθηκε στο
μαοϊκό Κομμουνιστικό Κόμμα της Ινδοκίνας. Από το 1949 ως το 1953 σπούδασε στο
Παρίσι, όπου διατύπωσε τη θεωρία πως η Καμπότζη θα μπορούσε να επανακτήσει την
προαποικιακή ταυτότητά της μόνον εφόσον «καθαριζόταν» από κάθε δυτική επιρροή
και ξεκινούσε από το «σημείο μηδέν». Όταν επέστρεψε στην Καμπότζη οργάνωσε
τους Κόκκινους Χμερ ­ Χμερ είναι το αρχαίο όνομα της Καμπότζης ­ το 1976
ανέτρεψε την αμερικανοκίνητη χούντα του στρατηγού Λον Νολ και έβαλε αμέσως σε
εφαρμογή τη θεωρία του: τουλάχιστον ένα εκατομμύριο άνθρωποι είτε πέθαναν από
αρρώστιες, λιμό και σκληρή δουλειά είτε εκτελέστηκαν ως εχθροί της
επανάστασης. Όταν είχε ανακοινωθεί η σύλληψη και η δίκη του, πολλοί
Καμποτζιανοί είχαν εκφράσει αμφιβολίες ότι ο άνθρωπος που επί τόσα χρόνια τους
τρομοκρατούσε ήταν τελικά αιχμάλωτος και μάλιστα του στενότερου υπαρχηγού του,
του Χιέου Σαμφάν. Αυτοί που τον κρατούν σήμερα έχουν προσφερθεί να τον
παραδώσουν στους πολίτες της Πνομ Πεν, αλλά ζητούν σε αντάλλαγμα κάτι μάλλον
δύσκολο ­ να δικαστεί για τα εγκλήματα που κατηγορείται ότι έχει διαπράξει και
ο Χουν Σεν, πρώην Κόκκινος Χμερ που είναι σήμερα ο ένας από τους δύο
πρωθυπουργούς της Καμπότζης και υποστηρίζεται από τους Βιετναμέζους, τους
παραδοσιακούς εχθρούς των Καμποτζιανών.

Το πιθανότερο είναι πάντως ότι ο θάνατος θα λύσει όλα αυτά τα ζητήματα ­
άλλωστε βρίσκεται ήδη στο μυαλό του Πολ Ποτ: «Οι Χμερ έχουμε μια παροιμία»,
είπε στον Νέιτ Θάγιερ. «Όταν κάποιος είναι άρρωστος και γέρος, ένα μόνο πράγμα
του απομένει: να πεθάνει».