ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Το «κατηγορώ» ενός παθιασμένου

Γκρας – Κεμάλ. Οι αναφορές του πρώτου στον «λανθάνοντα ρατσισμό» των συμπατριωτών του τάραξαν το γερμανικό κατεστημένο

Ασυγχώρητο σφάλμα έκανε πράγματι ο Γκύντερ Γκρας. Δεν ζήτησε τη γνώμη της
κυβέρνησής του πριν απευθύνει λόγο στην τελετή βράβευσης του Γιασάρ Κεμάλ.

ΞΕΧΑΣΜΕΝΟΙ για λίγο καιρό, οι στρατευμένοι διανοούμενοι φαίνεται να
αναστήθηκαν. Ένας αναγνωρισμένος θεατρικός συγγραφέας σαν τον Χάρολντ Πίντερ
επιτίθεται εναντίον του τουρκικού καθεστώτος και εκείνων που το στηρίζουν.
Ένας συγγραφέας παγκοσμίου φήμης σαν τον Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες προωθεί ένα
ειρηνευτικό σχέδιο για την Κολομβία, παρακάμπτοντας και τον ίδιο τον πρόεδρο
της χώρας. Ένας εξίσου γνωστός λογοτέχνης από την Τουρκία, ο Γιασάρ Κεμάλ,
αψηφά τα δικαστήρια της χώρας του για να υπερασπιστεί με πάθος τους Κούρδους.
Πλειοδοτώντας και επεκτείνοντας την κριτική του, ο Γκύντερ Γκρας δηλώνει πως
ντρέπεται για τη χώρα του, «που κινείται αποκλειστικά με οικονομικά κριτήρια
και επιτρέπει ένα φονικό εμπόριο όπλων, αρνούμενη ταυτόχρονα το δικαίωμα του
ασύλου στους διωκόμενους Κούρδους».

Περισσότεροι από 4.000 φυγάδες από την Τουρκία, την Αλγερία και τη Νιγηρία
είναι κλεισμένοι σήμερα σε στρατόπεδα της Γερμανίας περιμένοντας να απελαθούν,
κατήγγειλε ο συγγραφέας του «Ταμπούρλου» μιλώντας προχθές στην Έκθεση Βιβλίου
της Φραγκφούρτης. Ο υπουργός Εσωτερικών ασκεί μια πολιτική απελάσεων που
δικαιώνει τις ακροδεξιές οργανώσεις και ικανοποιεί τον «λανθάνοντα ρατσισμό»
των Γερμανών. Και ολόκληρη η Γερμανία ­ πολιτικοί, διανοούμενοι και πολίτες ­
έχει γίνει παθητικός μάρτυρας αυτής της «δημοκρατικά οργανωμένης βαρβαρότητας».

Εξίσου μεγάλο ενδιαφέρον μ’ αυτές τις δηλώσεις παρουσιάζουν και οι αντιδράσεις
που προκάλεσαν. Ο υφυπουργός Εσωτερικών Έντουαρντ Λίντνερ μίλησε για
«ασυγχώρητο σφάλμα» του συγγραφέα, ενώ ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Πέτερ
Χάουσμαν τον κατηγόρησε ότι βούτηξε στον πάτο της διανόησης. Άλλα στελέχη των
Χριστιανοδημοκρατών, όπως ο αντιπρόεδρος της Μπούντεσταγκ Μπούρχαρντ Χιρς και
ο αντιπρόεδρος της κοινοβουλευτικής ομάδας Χάινερ Γκάισλερ, χαρακτήρισαν
αντίθετα δικαιολογημένη την οργή του Γκύντερ Γκρας και εξέφρασαν τη θλίψη τους
για την πώληση γερμανικών όπλων στην Τουρκία. Όσο για τον σοσιαλδημοκράτη
ηγέτη Όσκαρ Λαφονταίν, δεν δίστασε να συμφωνήσει πλήρως με το 70χρονο «τρομερό
παιδί» της γερμανικής διανόησης.

Οι πολιτικοί έχουν βεβαίως τις δικές τους σκοπιμότητες. Θεωρητικά πιο
αντικειμενικός, ο ιστορικός Γιοακίμ Φεστ αντιμετωπίζει το «Κατηγορώ» του Γκρας
με κάποια συγκατάβαση. «Είναι ένας Schwaermer, ένας παθιασμένος, δεν
καταλαβαίνει τίποτα από πολιτική», λέει στη «Ρεπούμπλικα». «Πιστεύει πως η
πολιτική πρέπει να έχει ανθρώπινο πρόσωπο. Αυτό είναι ασφαλώς σημαντικό, αλλά
δεν είναι το παν. Υπάρχουν περιορισμοί και ανάγκες. Το ξέσπασμα αυτό δεν θα
έχει πάντως καμιά επίπτωση, ύστερα από μερικές μέρες θα το έχουν όλοι ξεχάσει.
Σε ολόκληρη την Ευρώπη, αλλά κυρίως στη Γερμανία, οι διανοούμενοι έχουν χάσει
τη δύναμή τους μετά την ενοποίηση. Έχουν πει απίθανα πράγματα, δεν είναι πια αξιόπιστοι».

Δεν πειράζει, ας μιλούν οι διανοούμενοι, ας ακούγονται οι παθιασμένες φωνές
τους, κι ας μην καταλαβαίνουν από «περιορισμούς». Όπως είναι γνωστό, άλλωστε,
η πολιτική είναι ένα πολύ σοβαρό πράγμα για να αποτελεί αποκλειστική ευθύνη
των πολιτικών.