ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Περι-πλανώμενος

Οι διαδρομές «Γραφείο – σπίτι», «Συνδικάτο – Κόμμα», «Disco – Hotel»,
«Πανεπιστήμιο – Συμβούλιο» μπορεί ν’ αποτελούν την καθημερινή και συνήθη
πορεία πολλών ανθρώπων ή ομάδων, μπορεί να γίνονται με αυτοκίνητο Ι.Χ., με
κρατική Mercedes, με «παπάκι» ή με turbo-jet, είναι όμως βέβαιο ότι αποκλείουν
τους «προνομιούχους» από μια σειρά εικόνες «άλλων διαδρομών».

Στη σκακιέρα της ύπαρξης

κάνει ρουά ματ

μονήρης

εντελέχεια

Μαρία Μπούκουρα, Η Βασιλίη.

Ο κουρντισμένος, ατσαλάκωτος και συχνά τηλε-κατευθυνόμενος πολιτικός,
επιχειρηματίας, διανοούμενος, εμπορευματοποιημένος επιστήμονας, καθηγητής
Πανεπιστημίου, πλήρους ή μερικής απασχόλησης (αλλά ανύπαρκτης αγάπης προς τη
νέα γενιά), δεν βρίσκουν ­ ούτε ώρα ούτε ενδιαφέρον ­ για να περιπλανηθούν
έτσι, άσκοπα, χωρίς χρονόμετρο, ανθρωποπαραγωγικότητα και μοντέλα, στις
(υπέργειες ή υπόγειες) «διαδρομές των άλλων».

Ηλεκτρικός. Το τρένο «Αθήνα – Πειραιάς». Το θέμα δεν είναι από πού μπαίνεις,
αλλά σε ποια στάση κατεβαίνεις ή και γιατί κοιτάζεις απλανώς από το παράθυρο
τα σπίτια που τρέχουν πιο γρήγορα από τις σκέψεις σου. Και ο άλλος που
αποκαμωμένος κοιμάται έχοντας πιάσει τη λαβή σαν να ‘ναι η μόνη του κοινωνική
ασφάλεια. Και οι ανάπηροι που ικετεύουν.

Τα χαμίνια που πουλάνε «κατιτίς», για να μην τα δείρει ο αφέντης-πατέρας. Οι
χήρες, οι παλιννοστούντες, οι υπάλληλοι, οι (λαθρο)μετανάστες, οι άφραγκοι
νέοι, οι εργάτες.

Μεταγωγών. Η κλούβα «ελευθερία – φυλακή». Εδώ το παιχνίδι έχει τελειώσει.
Πολλές φορές στα 16 ή στα 17. Πριν, δηλαδή, αρχίσει η ζωή. Αυτοί που «πέρασαν
(ή βρέθηκαν) απέναντι» δύσκολα ξαναγυρνάνε. Κι αν γυρίσουν, δεν βρίσκουν
κανένα να τους περιμένει. Άνθρωποι φυσιολογικοί, που δεν μπόρεσαν να
χειριστούν μη φυσιολογικές καταστάσεις, υφίστανται τη χλεύη των οργάνων της
Τάξης, των δεσμοφυλάκων, του κάθε διαβάτη που κοιτάζοντας τις χειροπέδες, τ’
απεγνωσμένα πρόσωπα, τις κλειδαριές, κάνει τον σταυρό του «μην τον βρει κακό»
ή καλύτερα «μην έχει την ίδια μοίρα» (ξεχνώντας ότι δεν είναι μόνο το
«κάγκελο», ούτε ο σωφρονιστικός κώδικας, που κάνει το πεπρωμένο διαφορετικό).

Λιμάνι. Σταθμοί Λαρίσης και Πελοποννήσου. Αεροδρόμια. Εισιτήριο
«πραγματικότητα – όνειρο». Δεν ταξιδεύουν μόνον οι φαντάροι, οι τουρίστες, οι
πλασιέ. Μια ολόκληρη χώρα, ένας ολόκληρος λαός (ή έστω η κοινωνία των 2/3 ή το
1/3 των φτωχών) πηγαινοέρχεται στις αποβάθρες δίχως συγκεκριμένο σχέδιο ή
«καποδιστριακό» προορισμό, απλά διότι αυτή η κίνηση τους επιτρέπει να
διατηρούν ζωντανή την ελπίδα πως κάτι θ’ αλλάξει. Κινούμαι, άρα υπάρχω.

Ευτυχώς που τα ταξίδια χωρίς επιστροφή δεν έχουν θεσμοθετηθεί ακόμα από τους
διάσημους επιστήμονες-ερευνητές, οι οποίοι στην αλλοδαπή διδάχτηκαν (και ήρθαν
να μας διδάξουν) πώς ζεις μια στάσιμη ζωή που δεν αξίζει γιατί δεν κινείται.

Κέντρα Άμεσης Βοήθειας. Διανυκτερεύοντα Νοσοκομεία. Αερογέφυρα.
Δια(μετα)κομιδή «ζωντανός – πεθαμένος». Σειρήνες, φώτα, εφιάλτες από
μολυσμένες σύριγγες, από απόπειρες αυτοκτονίας, από αδιέξοδα, από προδομένους
έρωτες. Νυστέρια, γάζες, αναπηρικές πολυθρόνες και ανάπηρες συντάξεις, ένσημα,
ασθενείς Δ’ Κατηγορίας. Και όμως δεν πεθάναμε ακόμα, παρά τους τόσους
νεκροθάφτες οραμάτων ισότητας. Κι αυτοί που «φεύγουν» κι αυτοί που «μένουν»
δεν κινούνται ούτε στις ίδιες διαδρομές, ούτε τις ίδιες ώρες, ούτε με τον ίδιο
τρόπο, ούτε για τον ίδιο λόγο, με αυτούς που δια-κινούν (και δι-αφεντεύουν) τη
ζωή μας.

Οι φιλολογικές, ιδεολογικές και μακρο-μικρο-πολιτικές λεωφόροι της εξουσίας
δεν συναντώνται σχεδόν ποτέ (εξαιρουμένης ίσως της προεκλογικής περιόδου) με
τις μοναχικές περπατησιές των απλών ανθρώπων.

Δεν είναι μόνον ότι οι «σοσιαλ-σοφοί» προτιμούν τις αίθουσες Vip’s για να
μελετήσουν καλύτερα τα «φιλολαϊκά τους μέτρα».

Δεν είναι που οι προσκλήσεις στα μεγάλα happenings προβλέπουν επίσημο ένδυμα
(και προϋποθέτουν ωφελιμιστική σχέση). Δεν είναι που στις θερινές διακοπές,
στη σχόλη, στα Σαββατόβραδα, στα στέκια αναψυχής είναι εκ διαμέτρου αντίθετης
κοινωνικής φιλοσοφίας (ή ανάγκης). Είναι που δεν κοιτάζονται πια ­ οι μεν με
τους δε ­ στα μάτια. Δεν αναγνωρίζονται. Δεν έχουν πλέον τίποτα να πουν. Ούτε
καν συμβατικά ψέματα. Στην Ελλάδα αυτοί που περιπλανώνται (στον χώρο και στον
χρόνο) κι αυτοί που πλανώνται (στις προσδοκίες και στους ηγέτες) είναι οι ίδιοι.

Οι άλλοι απλώς προεδρεύουν, στοχάζονται, εκμεταλλεύονται ή θεώνται. Για το
θεαθήναι δηλαδή, για επίδειξη ή για παραπλάνηση.

Ο Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής Επικοινωνίας και ΜΜΕ στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.