Νέα κρίση για Τίρανα – Φανάρι

Ο Αναστάσιος. Στόχος του Πατριαρχείου και στο επίκεντρο της διαμάχης Φαναρίου – Τιράνων

Η τοποθέτηση τριών μητροπολιτών στην Αλβανία εξελίσσεται σε μεγάλο πρόβλημα
για το Οικουμενικό Πατριαρχείο, ενώ παρατείνει την κρίση στις σχέσεις του με
τον Αρχιεπίσκοπο Αναστάσιο.

Η ΑΛΒΑΝΙΚΗ κυβέρνηση, πριν από λίγες ημέρες, αρνήθηκε στην ουσία να συζητήσει
με την πατριαρχική Εξαρχία και όρισε τον κ. Αναστάσιο να εξετάσει και να
προτείνει κοινά αποδεκτή λύση. Ο υπουργός Προεδρίας Καστριότ Ισλάμι κατέστησε
σαφές ότι δεν είναι δυνατόν να τοποθετηθούν μητροπολίτες ελληνικής καταγωγής.
Θέση, την οποία υποστήριζαν πάντα οι αλβανικές κυβερνήσεις, και αποτέλεσε το
σημείο τριβής μεταξύ Πατριαρχείου και Αναστασίου.

Ο Αρχιεπίσκοπος Τιράνων, Δυρραχίου και πάσης Αλβανίας Αναστάσιος, που
εγκαταστάθηκε στην Αλβανία το 1992, κατηγορήθηκε από το Πατριαρχείο ότι
αντιδρά στην τοποθέτηση των τριών μητροπολιτών. «Αυτός υπαγορεύει τη στάση της
αλβανικής κυβέρνησης», είχε ειπωθεί χαρακτηριστικά. Από την πλευρά του, ο
Αναστάσιος υποστήριζε και υποστηρίζει ότι όλα πρέπει να γίνουν με προσεκτικά
βήματα και να μη δημιουργηθούν και άλλα προβλήματα στην ήδη δοκιμαζόμενη
Αυτοκέφαλη Εκκλησία της Αλβανίας.

Η ΕΘΝΙΚΟΤΗΤΑ

Και ενώ το Πατριαρχείο επιμένει στην τοποθέτηση των τριών μητροπολιτών, η
κυβέρνηση Νάνο ξεκαθαρίζει ότι αυτοί πρέπει να είναι Αλβανοί.

Τέτοιοι δεν υπάρχουν και οι επιλογές τριών Ελλήνων αρχιμανδριτών από το
Οικουμενικό Πατριαρχείο δεν γίνονται αποδεκτές. Και όχι μόνον αυτό: υπάρχουν
Αλβανοί αξιωματούχοι, που υποστηρίζουν ότι οι τρεις κενές θέσεις στις επαρχίες
Κορυτσάς, Αργυροκάστρου και Μπερατίου – Αυλώνας να καλυφθούν από μητροπολίτες
άλλων εθνικοτήτων. Μάλιστα, ακούστηκε ότι «ένας Ρουμάνος, ένας Σέρβος και ένας
Σκοπιανός θα ήταν μια καλή λύση στη συγκεκριμένη περίοδο». Όμως, μια τέτοια
εξέλιξη θα ήταν σαφώς αντίθετη με τις επιδιώξεις του Οικουμενικού
Πατριαρχείου, το οποίο επιμένει στην τοποθέτηση των μητροπολίτών, που έσπευσε
να επιλέξει, τη στιγμή που ο κ. Αναστάσιος περνούσε δύσκολες ώρες.

Η τοποθέτηση Ελλήνων μητροπολιτών και επί Μπερίσα αλλά και σήμερα
αντιμετωπίστηκε ως παρέμβαση στα εσωτερικά της Αλβανίας. Η ελληνική κυβέρνηση
αρνήθηκε να προσθέσει μία ακόμη διαφορά στις σχέσεις της με την γειτονική
χώρα.

Ο Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος επιχείρησε να κερδίσει χρόνο χωρίς να προκαλεί
(είναι γνωστό ότι ο Σαλί Μπερίσα τού απαγόρευσε να έλθει στην Ελλάδα ακόμη και
για λόγους υγείας).

Το Πατριαρχείο, όμως, συνέχιζε και συνεχίζει να επιδιώκει να γίνουν αποδεκτές
οι επιλογές του, κάτι που αποδοκίμασε έμπρακτα η αλβανική κυβέρνηση.

Ο ίδιος ο Φάτος Νάνο αρνήθηκε να δεχθεί να συζητήσει με τους αντιπροσώπους του
Πατριάρχη για το θέμα, ενώ παράγοντες της αλβανικής κυβέρνησης θεώρησαν
παράλογο «να μπαίνουν τέτοια θέματα, σε μια περίοδο που οι ελληνοαλβανικές
σχέσεις είναι πολύ καλές».

ΑΝΤΙΘΕΤΟ

Αντίθετο με τους χειρισμούς του Πατριαρχείου στο θέμα των τριών μητροπολιτών
είναι και το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών, το οποίο αρνείται να θέσει το θέμα
επικαλούμενο πολιτικό κόστος, θέτοντας σε δεύτερη μοίρα την πλήρωση των κενών
θέσεων στις τρεις Μητροπόλεις. Η Εκκλησία της Ελλάδος αν και επιθυμεί να λυθεί
το θέμα, εν τούτοις δεν επιμένει. Άλλωστε, δεν έχει λόγο επί της ουσίας, αφού
η τποποθέτηση των τριών μητροπολιτών είναι στις αρμοδιότητες αποκλειστικά του Πατριαρχείου.

Από την πλευρά του, ο Αναστάσιος βρίσκεται σε ακόμη πιο δύσκολη θέση, αφού δεν
υπάρχει Ιερά Σύνοδος, με αποτέλεσμα τα συμφέροντα της Αυτοκέφαλης Εκκλησίας να
προασπίζει η αλβανική κυβέρνηση.

Από το 1992, οι Αλβανοί έχουν ξεκαθαρίσει ότι οι μητροπολίτες, αλλά και
γενικότερα οι κληρικοί, θα πρέπει να είναι Αλβανοί. Ένας επιπλέον λόγος
ανησυχίας για τον Αρχιεπίσκοπο είναι και η προσπάθεια άλλων ορθοδόξων
Εκκλησιών, όπως της Ρουμανίας, να ασκήσουν την δική τους επιρροή, κυρίως
κτίζοντας ναούς.

Όλα, πάντως, αναμένεται να ξεκαθαρίσουν με το νέο Σύνταγμα του αλβανικού
κράτους, στο οποίο θα ρυθμίζονται και τα θέματα της Αυτοκεφάλου Ορθοδόξου
Εκκλησίας. Σίγουρο, όμως, θεωρείται ότι θα τεθούν περιορισμοί για την
υπηκοότητα των κληρικών.

ΚΕΝΕΣ παραμένουν οι θέσεις των μητροπόλεων στην Κορυτσά, το Αργυρόκαστρο και
το Μπεράτι στην Αλβανία. Οι τρεις Έλληνες αρχιμανδρίτες που επελέγησαν από το
Οικουμενικό Πατριαρχέιο δεν έχουν γίνει αποδεκτοί από την αλβανική κυβέρνηση.

Το πατριαρχείο επιμένει διαφωνώντας τόσο με την επίσημη θέση της ελληνικής
κυβέρνησης «που δεν θέλει άλλα προβλήματα» αλλά και με τον αρχιεπίσκοπο
Αναστάσιο που επιθυμεί «ηρεμία για να μην έρθουν χειρότερα», τώρα μάλιστα που
όλοι περιμένουν το νέο σύνταγμα το οποίο θα ρυθμίζει και αυτά τα θέματα.

Πάντως η θέση της Ορθόδοξης Αυτοκέφαλης Εκκλησίας της Αλβανίας είναι ένα από
τα πλέον σύνθετα προβλήματα που καλείται να αντιμετωπίσει ο Οικουμενικός
Πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος, αφού μεταξύ Φαναρίου και Τιράνων υπάρχει… η
Αθήνα που επιδιώκει καλές σχέσεις μεταξύ Ελλάδας και Αλβανίας.

ΟΙ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΙΣ Μπερατίου και Αυλώνος, Κορυτσάς και Αργυροκάστρου είναι οι
τρεις περιοχές χωρίς αρχιερείς. Μετά την ενθρόνιση του Αναστασίου τον Αύγουστο
του 1992, για τις θέσεις αυτές επελέγησαν οι αρχιμανδρίτες: Αλέξανδρος (που
υπηρετεί στη Μητρόπολη Θεσσαλονίκης) για το Αργυρόκαστρο, Ιγνάτιος (υπηρετεί
στη Λιβαδειά) για το Μπεράτι και Χριστόδουλος για την Κορυτσά (υπηρετεί στα Τρίκαλα).

Οι τρεις επιλογές όμως δεν είχαν πρακτικό αποτέλεσμα, αφού η τότε κυβέρνηση
Μπερίσα όχι μόνο αρνήθηκε την τοποθέτησή τους, αλλά έθεσε και θέμα Αναστασίου
υποστηρίζοντας ότι πρέπει να είναι Αλβανός. Υποχώρησε όμως στο θέμα του
αρχιεπισκόπου, αφού το προηγούμενο καθεστώς είχε απαγορεύσει το 1969 «αυστηρώς
οποιαδήποτε έκφραση θρησκευτικής πίστεως και λατρείας».

Η Εκκλησία της Αλβανίας ανεκηρύχθη Αυτοκέφαλη το 1937 με τέσσερις επαρχίες και
19 αρχιερατικές περιφέρειες. Με την πτώση του προηγούμενου καθεστώτος γίνεται
με πολλές δυσκολίες η επανασύστασή της. Σιγά – σιγά ο αριθμός των ιερέων
αυξάνει, για να φτάσουμε σήμερα στους 64, οι οποίοι αποφοίτησαν από τη σχολή
που έχει ιδρυθεί από τον Αναστάσιο στο Δυρράχιο.

Όλοι αυτοί, με επικεφαλής των Αρχιεπίσκοπο Αλβανίας, τα τελευταία χρόνια
ανέλαβαν πρωτοβουλίες για τη σωστή διανομή ανθρωπιστικής βοήθειας, ενώ
προσπάθησαν να βοηθήσουν όσο μπορούσαν ανθρώπους που είχαν ανάγκη. Αλλά και σ’
αυτό υπήρχαν φωνές διαμαρτυρίας.

Ο Αναστάσιος διένειμε τα τρόφιμα σε όλους όσους είχαν ανάγκη και όχι μόνο
στους ορθοδόξους, προκαλώντας αντιδράσεις κυρίως σε Έλληνες μητροπολίτες που
είχαν αναλάβει να συγκεντρώσουν βοήθεια.