ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Τα ρεύματα της ευαισθησίας

Ζιλ Μαρτινέ. Με τον καπιταλισμό μπορεί να τα βγάλει πέρα, αλλά τον φιλελευθερισμό τον σιχαίνεται

Το ερώτημα κατά πόσον η Αριστερά μπορεί να μας κάνει ακόμη να ονειρευόμαστε
έχει τεθεί επανειλημμένα. Ένας διανοητής δίνει επιτέλους μια συγκεκριμένη απάντηση.

Ο ΤΙΤΛΟΣ του βιβλίου είναι «Μια κάποια ιδέα της Αριστεράς» (εκδ. Odile Jacob)
και το τελευταίο κεφάλαιο γράφτηκε ­ κάπως βιαστικά ­ μετά την εκλογική νίκη
του Λιονέλ Ζοσπέν. Συγγραφέας είναι ο Ζιλ Μαρτινέ, που στα 81 χρόνια της ζωής
του έχει ζήσει πολλά. Το 1936-37 πολέμησε για δύο μήνες στο αντιφασιστικό
μέτωπο της Μαδρίτης. Τον επόμενο χρόνο εγκατέλειψε το Κομμουνιστικό Κόμμα σε
ένδειξη διαμαρτυρίας για τις στημένες δίκες της Μόσχας. Ιδρυτής της οργάνωσης
«France Observateur» το 1950, υπέρμαχος της ανεξαρτησίας της Αλγερίας και
πατέρας της «νέας Αριστεράς» μετά το 1954, ο Μαρτινέ κατηγορήθηκε μετά την
ήττα του 1978 από τον Μισέλ Ροκάρ για «αρχαϊσμό». Ο λόγος; Ότι διαφώνησε με
την άνευ όρων παράδοση του Σοσιαλιστικού Κόμματος στην αγορά. Πιστεύει άλλωστε
ότι αν το κόμμα είναι τόσο ευάλωτο στις οικονομικές δυνάμεις, αυτό οφείλεται
στην ανικανότητά του να συνθέσει τους επαναστατικούς στόχους με τη
διαχειριστική πρακτική.

Η εκτίμησή του για τους πρώτους μήνες του Ζοσπέν είναι θετική. Ο γάλλος
πρωθυπουργός έλαβε αμέσως φιλολαϊκά μέτρα φέρνοντας σε δύσκολη θέση τη Δεξιά,
λέει σε συνέντευξή του στην «Ουνιτά». Αυτό που ξεχωρίζει, όμως, είναι ο τρόπος
που δουλεύει, η αληθινή γλώσσα που χρησιμοποιεί, η ποιότητα των νέων ανθρώπων
που τον περιβάλλουν, από τους οποίους μεγάλο μέρος είναι γυναίκες. Στα δύο
βασικά ζητήματα που ενδιαφέρουν σήμερα τους Γάλλους, το άνοιγμα και νέων
κρατικών επιχειρήσεων σε ιδιωτικά κεφάλαια και τη μείωση του χρόνου εργασίας
χωρίς μείωση των μισθών, η κυβέρνηση κινείται με σύνεση και συνέπεια. Αντίθετα
με την Ιταλία, όπου ο κεντροαριστερός συνασπισμός ακολουθεί μια στρατηγική
συμβιβασμού μεταξύ των μισθωτών, της εργοδοσίας και του κράτους, οι γάλλοι
σοσιαλιστές ευνοούν την αντιπαράθεση και τη σύγκρουση. Το πρόγραμμά τους έχει
ρίζες στην Επανάσταση, τα οδοφράγματα δεν έχουν ακόμη αποσυρθεί.

Το βιβλίο του Ζιλ Μαρτινέ περιλαμβάνει έναν πλήρη χάρτη των νέων ιδεών, από
την επαναστατική κομμουνιστική Λίγκα του Αλαίν Κριβίν μέχρι τον Ροκάρ, από το
Ίδρυμα Σαιν-Σιμόν (όπου ανήκε ο Φρανσουά Φυρέ) μέχρι τη ριζοσπαστική γραμμή
της «Μοντ Ντιπλοματίκ» και από τις θέσεις των οικολόγων μέχρι το ρεύμα
«Partage» (Κατανομή) με κύριους εκφραστές τον Αντρέ Γκορζ και τον Τζέρεμυ
Ρίφκιν. Κάνοντας μια σύνθεση αυτών των ιδεών, ο συγγραφέας δίνει τη δική του
απάντηση στο ερώτημα τι έχει μείνει για να ονειρευόμαστε. Να προσκολληθούμε,
λέει, στα νέα ρεύματα της ευαισθησίας. Ρεύματα που συνδέονται με την
υπεράσπιση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, τη σωτηρία της φύσης, τη μείωση του
χρόνου εργασίας, το δικαίωμα στη στέγη. Ρεύματα που μπορεί να μη δέχονται
πλέον ότι η επανάσταση έχει οικουμενικό χαρακτήρα, μεταφέρουν όμως παρά ταύτα
«μια κάποια ιδέα της Επανάστασης»…