ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Η αλληλεγγύη είναι ζωντανή

Ντάριο Φο. Θα δαπανήσει το 1 εκατομμύριο δολάρια του Νόμπελ για την απελευθέρωση του Σόφρι και των συντρόφων του

Υστερία έχει πιάσει ορισμένους κύκλους μετά την απονομή του φετινού Νόμπελ
λογοτεχνίας στον Ντάριο Φο. Ο Αντριάνο Σόφρι, πάντως, είναι ευχαριστημένος.

ΚΙ ΕΚΕΙ που κοντεύαμε ­ εμείς οι πολυάσχολοι ­ να τον ξεχάσουμε, να που ο
αρχηγός του ιταλικού Μάη του ’68 έρχεται ξανά στην επικαιρότητα. Ο ένας λόγος,
ο ήσσων, είναι ότι ο Αντριάνο Σόφρι και οι δύο σύντροφοί του που εκτίουν ποινή
κάθειρξης 22 ετών για τον φόνο του εισαγγελέα Καλαμπρέζι, που υποτίθεται ότι
σχεδίασαν το 1972, αποφάσισαν να αρχίσουν απεργία πείνας. Η μείζων αφορμή,
όμως, είναι το πάθος και το πείσμα των ανθρώπων που πιστεύουν ότι οι τρεις
κρατούμενοι είναι αθώοι ­ και εννοούν να το αποδείξουν. Παρά τη γενικευμένη
κρίση των αξιών, η ανθρώπινη αλληλεγγύη είναι πάντα ζωντανή.

Παθιασμένα είναι τα λόγια του ιταλού καθηγητή Κάρλο Γκίνσμπουργκ, που στο
τελευταίο του βιβλίο «Ο δικαστής και ο ιστορικός» αναλύει τον τρόπο με τον
οποίο (δεν) αποδόθηκε δικαιοσύνη στην περίπτωση του Σόφρι. Ο συγγραφέας κάνει
έναν παραλληλισμό ανάμεσα στη σημερινή δίκη και τις δίκες των μαγισσών, για να
συμπεράνει ότι οι σημερινοί δικαστές ενδιαφέρονται λιγότερο να βρουν
αδιάψευστα αποδεικτικά στοιχεία από τους συναδέλφους τους της Ιεράς Εξέτασης.
Οι δικαστές συμπεριφέρθηκαν σαν κακοί ιστορικοί, λέει ο Γκίνσμπουργκ σε
συνέντευξή του στη «Λιμπερασιόν», εκφράζοντας την ελπίδα ότι το βιβλίο του θα
συμβάλει στη διατήρηση μιας πανευρωπαϊκής έντασης γύρω από μια «σκανδαλώδη υπόθεση».

Ακόμη πιο αποφασιστική θα είναι η συμβολή αυτού του υπέροχου ανθρώπου που
τιμήθηκε φέτος με το Νόμπελ λογοτεχνίας. Στην πρώτη συνέντευξη Τύπου μετά τη
βράβευσή του, ο Ντάριο Φο δήλωσε ότι θα αφιερώσει τα χρήματα και όλες τις
προσπάθειές του στην εκστρατεία για την απελευθέρωση του Σόφρι και των
συντρόφων του. «Είναι θύματα μιας φασιστικής ιστορίας», τόνισε. «Η δίκη μπάζει
από παντού. Τα βασικά αποδεικτικά στοιχεία, οι σφαίρες και το αυτοκίνητο με το
οποίο διέφυγαν οι δολοφόνοι, καταστράφηκαν. Η μοναδική μαρτυρία στην οποία
στηρίχθηκαν οι δικαστές ανήκει σ’ έναν άνθρωπο που τον είχαν απομονώσει για
ένα μήνα σ’ ένα αστυνομικό τμήμα προτού μιλήσει».

Ο Φο ξέρει καλά γιατί μιλάει. Το θεατρικό του έργο «Ο τυχαίος θάνατος ενός
αναρχικού» αναφέρεται ακριβώς στην «αυτοκτονία» του αναρχικού Πίνο Πινέλι, το
1969, ενώ ανακρινόταν από τον Καλαμπρέζι για μια βομβιστική επίθεση. Η
συμπαράσταση στα θύματα του αυταρχισμού της εξουσίας ­ δικαστικής, νομοθετικής
ή εκτελεστικής ­ κατέχει από τότε κεντρικό ρόλο στη ζωή του και το έργο του.
Εξ ου και οι άγριες επιθέσεις που δέχεται. Χθεσινό άρθρο κάποιου συγγραφέα
Στήβεν Σβαρτς στην Ουώλ Στρητ Τζέρναλ τον χαρακτηρίζει «αμετανόητο
αντι-αμερικανό εξτρεμιστή, που μισεί τον καπιταλισμό, τη θρησκεία και τους
καλούς τρόπους και έχει αφιερωθεί σε ό,τι πιο αισχρό, ευτελές και κοινωνικά
καταστροφικό διαθέτει ο σύγχρονος πολιτισμός».

Κάτι τέτοια διαβάζει ο Ντάριο Φο και ανανεώνεται.