[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

ΚΑΘΩΣ την εβδομάδα αυτή το υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε νέο διαγωνισμό για
πρόσληψη στελεχών στη διπλωματική υπηρεσία, ένας φοιτητής ­ ενδιαφερόμενος για
μελλοντική διπλωματική καριέρα ­ μου έθεσε το ερώτημα: «Μα είναι αδιάβλητοι οι
διαγωνισμοί του υπουργείου Εξωτερικών ή απλά είναι στημένοι για να βάζουν μέσα
αυτούς που θέλουν από μια κλειστή κάστα;». Του απάντησα ότι από τα όσα γνωρίζω
οι διαγωνισμοί του υπουργείου Εξωτερικών των τελευταίων χρόνων είναι απόλυτα
αδιάβλητοι και αξιοκρατικοί. Απόδειξη ότι τα τελευταία χρόνια έχουν μπει στη
διπλωματική υπηρεσία νέα, ιδιαίτερα αξιόλογα, παιδιά που δεν είχαν απολύτως
κανέναν προηγούμενο δεσμό (ή μέσο) με το υπουργείο Εξωτερικών ή οποιαδήποτε
κλειστή κάστα. Το μικρό αλλά πραγματικό αυτό περιστατικό δείχνει το πόσο
δύσκολα πεθαίνουν ορισμένες αναχρονιστικές αντιλήψεις και στερεότυπα. Μια από
τις αντιλήψεις είναι π.χ. ότι η διπλωματική υπηρεσία συνιστά μια κλειστή ελίτ.
Η πραγματικότητα στην Ελλάδα είναι διαφορετική. Τα τελευταία χρόνια ­ μέσα από
αδιάβλητους διαγωνισμούς ­ έχουν μπει στη διπλωματική υπηρεσία παιδιά όλων των
κοινωνικών τάξεων. Στη Βρετανία ο υπουργός Εξωτερικών R. Cook ανέλαβε πρόσφατα
εκστρατεία για να ανοίξει τη διαδικασία στρατολόγησης στο Foreign Office σε
ενδιαφερόμενους έξω από τα ελιτίστικα Πανεπιστήμια Οξφόρδης και Καίμπριτζ
(Financial Times, 19.9.1997).

Στην Ελλάδα η διαδικασία «στρατολόγησης» είναι ήδη ανοιχτή στην κοινωνία.
Μπορεί συνεπώς να ενθαρρυνθεί η προσέλκυση υποψηφίων από κάθε κοινωνική ομάδα.
Μια δεύτερη αντίληψη είναι αυτή που λέει ότι η ύπαρξη «μέσων» (το πελατειακό
σύστημα δηλαδή) συνιστά τη μόνη προϋπόθεση για την επιδίωξη μιας πετυχημένης
καριέρας. Πρόκειται για αναχρονιστική αντίληψη.

Με τη βοήθεια και σχετικής νομοθεσίας και πρακτικών των τελευταίων χρόνων για
τις προσλήψεις στον δημόσιο τομέα, η λογική των «μέσων» τείνει βαθμιαία να
ακυρωθεί. Αυτό δεν σημαίνει βέβαια ότι ο κοινωνικός περίγυρος, καταγωγή,
διασυνδέσεις, σχέσεις δεν προσδιορίζουν πρότυπα επαγγελματικής και
επιστημονικής ανέλιξης. Προσδιορίζουν. Αλλά αυτό είναι καθολικό φαινόμενο που
μέσω του εκπαιδευτικού συστήματος ανατρέπεται «υπέρ των στερουμένων των
διασυνδέσεων αυτών». Αλλά και στο μέτωπο αυτό καταγράφονται ορισμένες θετικές
εξελίξεις τελευταία.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.