Το «ποντίκι» «τρώει» την κιμωλία

Το Ίντερνετ, εκτός όλων των άλλων, θα… διδάσκει στο εξής και Ιστορία,
Μαθηματικά, Φυσική και άλλα μαθήματα σε ελληνικά δημόσια σχολεία! Πώς; Ο
καθηγητής Ιστορίας στο 2ο Γυμνάσιο της Ίου μπαίνει στην αίθουσα δικτύου και
βλέπει τους 24 μαθητές της Α’ Γυμνασίου να έχουν ήδη φέρει στις οθόνες τους τη
βάση δεδομένων της Ιστορίας.

«Σήμερα θα κάνουμε τεστ στον Μυκηναϊκό Πολιτισμό», λέει. «Παρακαλώ, οι μισοί
να στολίσουν έναν μυκηναϊκό τάφο με τα συνήθη κτερίσματα και οι υπόλοιποι να
ντύσουν μια Μυκηναία πριγκίπισσα με επίσημη ενδυμασία!» Σύντομα ένας μαθητής
λέει: «Ντύθηκε η πριγκίπισσα κύριε. Κρίμα που δεν ήταν εντελώς γυμνή. Να…
την τυπώσω;». Ταυτοχρόνως, η εικόνα της πριγκίπισσας μπαίνει στη βάση
δεδομένων και τη βλέπουν οι μαθητές άλλων 15 επαρχιακών σχολείων που είναι
συνδεδεμένοι την ίδια ώρα. Ο καθηγητής παρατηρεί ότι το περιδέραιο που είχε
επιλέξει από τη λίστα με φωτογραφίες δεκάδων αρχαίων κοσμημάτων ο μαθητής δεν
ήταν μυκηναϊκό αλλά μακεδονικό και τον διορθώνει. Αργότερα, οι μαθητές των 15
σχολείων ανταλλάσσουν e-mail, με σχόλια γύρω από τα σχέδιά τους.

Η σκηνή αυτή από τον προσεχή Ιανουάριο δεν θα είναι πλέον εκτός ελληνικής
πραγματικότητας. Από 16 επαρχιακά Γυμνάσια της χώρας ξεκινάει για πρώτη φορά η
διδασκαλία μαθημάτων με τη βοήθεια του Ίντερνετ και μέχρι το 1999 θα έχει
επεκταθεί σε 120 Γυμνάσια, ώστε με το ξεκίνημα της νέας χιλιετίας να ξεκινήσει
και η δικτύωση και εξάπλωση της ηλεκτρονικής διδασκαλίας σε όλη την
επικράτεια.

Ο τρόπος της διδασκαλίας που περιγράψαμε αντιστοιχεί σε πραγματικό σενάριο
διδασκαλίας του Μυκηναϊκού Πολιτισμού που εκπόνησε για το Παιδαγωγικό
Ινστιτούτο η εκπαιδευτικός κ. Ελένη Γκίκα και ξεκινά σε λίγους μήνες.

Σε πρώτη φάση, τα 16 σχολεία από τη Θράκη, το Αιγαίο και την Αχαΐα που έχουν
επιλεγεί πιλοτικά θα αποκτήσουν «αίθουσες δικτύου» εξοπλισμένες με 8-10
συνδεδεμένα τερματικά, εκτυπωτές λέιζερ, σκάνερ, σύγχρονο λογισμικό και έναν μαυροπίνακα!

Εκεί, οι μαθητές θα διδάσκονται με διπλό τρόπο (συμβατικά και παράλληλα μέσω
του Ίντερνετ) τα μαθήματα της Ιστορίας, των Μαθηματικών, της Φυσικής και
ορισμένα πολιτισμικά θέματα. Στη συνέχεια, αναφέρει ο υπεύθυνος Πληροφορικής
του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Γιώργος Παπαδόπουλος, ο σχεδιασμός του
Ινστιτούτου που εκπονεί αυτή την εποχή τα νέα αναλυτικά προγράμματα προβλέπει
ότι σχεδόν σε κάθε μάθημα θα υπάρχουν 3 βιβλία και κατάλληλο λογισμικό, ώστε
να γίνεται συμπληρωματική διδασκαλία μέσω του δικτύου. Ο καθηγητής
Θρησκευτικών, δηλαδή, θα μπορεί να παρουσιάζει γράφημα με τα συγκριτικά
στοιχεία των θρησκειών, ο γεωγράφος ενημερωμένους χάρτες, ο μουσικός κονσέρτα
σε βίντεο και ψηφιακές παρτιτούρες.

Η ηλεκτρονική διδασκαλία θα έχει και διερευνητικό – διαθεματικό χαρακτήρα,
δηλαδή θα ζητείται συχνά από τους μαθητές να ερευνήσουν για πληροφορίες σε
διάφορες βάσεις δεδομένων, ώστε να κατανοήσουν ότι οι επιστήμες συνδέονται
μεταξύ τους. Θα είναι επίσης «συνεργατική», που σημαίνει ότι τα σχολεία θα
μπορούν να επικοινωνούν, να συνεργάζονται σε κοινές ασκήσεις ή ακόμα και να
τροφοδοτούν τις βάσεις δεδομένων του κάθε μαθήματος με νέα στοιχεία,
δημιουργώντας λ.χ., τράπεζες προβλημάτων Φυσικής, ή τράπεζες ερωτήσεων
Ιστορίας, που θα εμπλουτίζονται διαρκώς.

Η εκπόνηση του προγράμματος ηλεκτρονικής διδασκαλίας αποτελεί καρπό της
συνεργασίας του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, του Ινστιτούτου Τεχνολογίας
Υπολογιστών, του ΕΜΠ και του Ινστιτούτου Επεξεργασίας Λόγου, που χειρίζονται
τα πιλοτικά προγράμματα «Τηλέμαχος» και «Οδυσσέας», τα οποία χρηματοδοτούνται
από το Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης με 18 δισ. δραχμές και έχουν στόχο τη
δικτύωση συνολικά 120 ακριτικών σχολείων κατ’ αρχάς (μάθημα) και επικοινωνία
μεταξύ σχολείων στη συνέχεια.

Η ΕΝΑΡΞΗ της ηλεκτρονικής-δικτυακής διδασκαλίας στην Ελλάδα στο Γυμνάσιο
συμπίπτει με την έναρξη της διδασκαλίας του μαθήματος της Πληροφορικής και στο Λύκειο.

Μέχρι πέρυσι, το μάθημα αυτό ­ όσο κι αν ακούγεται απίστευτο στην εποχή του
Ίντερνετ ­ δεν διδασκόταν στο Γενικό Λύκειο, παρά μόνο στη Β’ τάξη των
Πολυκλαδικών και Τεχνικών Λυκείων και στο Γυμνάσιο ως μάθημα μίας ώρας την
εβδομάδα και μάλιστα συχνά από καθηγητές άλλων ειδικοτήτων! Εφέτος, η
Πληροφορική εισάγεται αρχικά ως μάθημα στην Α’ τάξη του νέου Ενιαίου Λυκείου
και από του χρόνου ως σειρά μαθημάτων Κατεύθυνσης, στη Β’ και Γ’ τάξη. Το
Υπουργείο Παιδείας αναμένεται να ανακοινώσει τις σχετικές αποφάσεις για τον
νέο τρόπο και χρόνο διδασκαλίας της Πληροφορικής, τις επόμενες ημέρες.

Η εισαγωγή της Πληροφορικής ως μάθημα στο Γυμνάσιο ξεκίνησε σταδιακά την
περασμένη δεκαετία, αλλά μόλις το ’93-94 άρχισε να διδάσκεται και στις τρεις
τάξεις για μία ώρα την εβδομάδα. Σήμερα, περίπου 1.200 από τα 1.700 Γυμνάσια
της χώρας διαθέτουν κάποιον ηλεκτρονικό υπολογιστή, όμως αυτοί
χρησιμοποιούνται κατά κύριο λόγο για διοικητικές εργασίες του σχολείου και
ελάχιστα ως βοηθητικοί στο μάθημα. Οι μαθητές, όμως, λένε ότι αυτό δεν αρκεί
και η Πληροφορική είναι ίσως το μοναδικό μάθημα στα ελληνικά σχολεία για το
οποίο οι ίδιοι οι μαθητές ζητούν… αύξηση των διδακτικών ωρών!

Πρόβλημα είναι, όμως, και η έλλειψη ειδικά καταρτισμένων εκπαιδευτικών.

Μέχρι πριν από μόλις 5 χρόνια το μάθημα αυτό το δίδασκαν κυρίως μαθηματικοί,
φυσικοί και μηχανικοί, εκ των οποίων ελάχιστοι είχαν μεταπτυχιακό .

Οι μπόμπιρες. Δάσκαλε, ρώτα με να μαθαίνεις. Τα μωρά του 2ου Δημοτικού Ν. Φαλήρου είναι… ψηφιακά. Τα γυμνασιόπαιδα του εγγύς μέλλοντος, αν το σύστημα μείνει ως έχει, μάλλον θα διδάσκουν τους καθηγητές τους!

ΤΗΝ ΙΔΙΑ ώρα που οι μαθητές στα Γυμνάσια ζητάνε «κι άλλη πληροφορική», και στα
Λύκεια η διδασκαλία της δεν έχει καλά-καλά ξεκινήσει, ο Αποστόλης, πεντέμισι
χρόνων, ζωγραφίζει στην οθόνη του ηλεκτρονικού υπολογιστή της οικογένειας!.

Στο σχολείο θα πάει του χρόνου, για να μάθει να συλλαβίζει, αλλά το
Ιν-τερ-νετ, ήδη το λέει καλά. Ο αδελφός του, ο Μάρκος, είναι 8 χρόνων. Αυτός
καταλαβαίνει κιόλας τι είναι ένα δίκτυο. Κάνει και «βόλτες» καμιά φορά εκεί με
τη βοήθεια του μπαμπά του, μιλάει με άλλα παιδιά σε άλλα σχολεία, βλέπει
μουσεία, παίζει, μαθαίνει. Η μεγαλύτερη αδελφή τους, η Μαρία, 10 χρόνων,
καταλαβαίνει ακόμα περισσότερα. Και στο σχολείο, τα παιδιά αυτά τυχαίνει καμιά
φορά να… απαντούν στις πιο απλές ψηφιακές απορίες των μη εξοικειωμένων
δασκάλων τους: «Και τι είναι το e-mail Μαράκι;». «Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο για
να μη χάνονται και να μην αργούν τα γράμματα, κυρία. Είναι και φτηνότερο!».
Γιατί ο Αποστόλης, ο Μάρκος και η Μαρία είναι τρία μόλις από τα χιλιάδες μικρά
παιδιά που εξοικειώνονται ήδη στη χρήση υπολογιστών, δικτύων, προγραμμάτων και
συστημάτων τελευταίας τεχνολογίας. Εργάζονται και παίζουν με Windows-95 σε
υπολογιστή Πέντιουμ, βολτάροντας στο δίκτυο και μαθαίνοντας διάφορα. Και είναι
παιδάκια. Τα γυμνασιόπαιδα κάνουν μια ώρα την εβδομάδα μάθημα, σε παλιούς
συνήθως υπολογιστές, με παρωχημένα προγράμματα και λειτουργικά. Χώρια που
συχνά οι καθηγητές τους γνωρίζουν λιγότερα από όσους μαθητές έχουν στο σπίτι κομπιούτερ…

Ο τραγέλαφος, όμως, δεν σταματά εδώ. Από τη μια πλευρά υπάρχουν καθηγητές
πληροφορικής που δεν ενδιαφέρονται για το αντικείμενό τους και είχαν άλλες
ειδικότητες, αλλά έκαναν σεμινάρια και εγγράφηκαν στην επετηρίδα πληροφορικής
ελπίζοντας να διοριστούν γρηγορότερα. Από την άλλη, όμως, υπάρχουν δάσκαλοι
αυτοδίδακτοι, που αποδεικνύουν καθημερινά εμπράκτως ότι και κέφι έχουν και
κατέχουν πολύ καλά το αντικείμενο, αλλά… εμποδίζονται να συμμετάσχουν σε
σεμινάρια, ώστε αυτή η γνώση τους να επιβεβαιωθεί και τυπικά ­ και, φυσικά, να
αποκτήσουν τη δυνατότητα να διδάξουν.

Ένας τέτοιος δάσκαλος είναι ο κ. Δημήτρης Ψώρας, πατέρας των τριών παιδιών, ο
οποίος τοποθετήθηκε εφέτος υπεύθυνος υπολογιστών του 1ου Γραφείου Πρωτοβάθμιας
Εκπαίδευσης Πειραιά, καθώς οι συνάδελφοί του αναγνώρισαν την εμπειρία του,
παρ’ ότι δεν έχει τα τυπικά προσόντα. Ο δάσκαλος αυτός, ολομόναχος, είχε
δημιουργήσει τη σελίδα «Παιδεία» στο Ίντερνετ, η οποία για πολλούς μήνες
υποκατέστησε στην πράξη την πολιτεία, όταν η σελίδα του υπουργείου Παιδείας
δεν λειτουργούσε, δικτύωσε το 2ο Δημοτικό και το… Νηπιαγωγείο Ν. Φαλήρου,
επελέγη από την Ένωση Ελλήνων Χρηστών Ίντερνετ να διανείμει 40 υπολογιστές με
δωρεάν συνδέσεις σε ισάριθμα σχολεία κ.ά. Αλλά, επισήμως, για χρόνια δεν του
δινόταν η άδεια να παρακολουθήσει σεμινάρια πληροφορικής, για να μη λείψει από
το σχολείο! Ώσπου τοποθετήθηκε υπεύθυνος υπολογιστών γιατί ήξερε καλύτερα από
όλους, και την πήρε δικαιωματικά. Ιστορίες πληροφορικής τρέλας…

ΠΩΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ οι εκπαιδευτικοί τον ηλεκτρονικό υπολογιστή; Η απάντηση στο
ερώτημα, σύμφωνα με έρευνα του καθηγητή Μαθηματικών Γιάννη Σταμέλου μεταξύ
δασκάλων και καθηγητών (μαθηματικών) σε σχολεία της Κρήτης, των Κυκλάδων και
των Δωδεκανήσων, δεν είναι από αυτές που περιμένει κανείς.

Κανείς τους δεν χρησιμοποιούσε εφαρμογές δικτύου! Ακόμα και όσοι είχαν
κομπιούτερ στο σπίτι δεν είχαν συνδεθεί στον κυβερνοχώρο. Τέσσερις στους πέντε
δασκάλους δεν γνώριζαν χειρισμό υπολογιστή και μόνο ένας είχε σπουδάσει αυτό
το αντικείμενο! Επίσης δύο στους πέντε καθηγητές δεν γνώριζαν, και από τους
υπόλοιπους περίπου οι μισοί είχαν μάθει κάτι από σεμινάρια, 7% ήταν
αυτοδίδακτοι και μόλις 13% ­ και μιλούμε για καθηγητές Μαθηματικών ­ γνώριζε
χειρισμό υπολογιστή κατόπιν ειδικών σπουδών, όπως φαίνεται στους σχετικούς
πίνακες που δημοσιεύει το τελευταίο τεύχος της «Σύγχρονης Εκπαίδευσης».

Όμως στο ερώτημα «χρησιμοποιείτε εκπαιδευτικά προγράμματα στη διδασκαλία των
μαθημάτων σας;» αποδείχθηκε ότι ακόμη και όσοι γνωρίζουν χρήση υπολογιστή και
έχουν στο σχολείο μηχάνημα, δεν το χρησιμοποιούν για τη διδασκαλία: μόλις
εννέα δάσκαλοι δήλωσαν ότι χρησιμοποιούν τον υπολογιστή .