Το Ίντερνετ παίζεται αλλά δεν παίζει…

Δύο σοβαρές αλλαγές έχουν αρχίσει να σημειώνονται στις ανεπτυγμένες χώρες σε
σχέση με τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες. Και όλα δείχνουν ότι θα συνεχιστούν
και θα επεκταθούν. Πρόκειται για αλλαγές στην καθημερινή ζωή, στην καθημερινή
σκέψη, στη διάθεση του προσωπικού χρόνου.

ΗΠΡΩΤΗ θα μπορούσε να ονομασθεί απώλεια (λίγης ακόμη) αθωότητας. Ο χρήστης
ενός κομπιούτερ με σύνδεση Ίντερνετ εισχωρεί βαθμιαία, και συνήθως τυχαία, σε
όλο και ευρύτερες περιοχές όπου προσφέρεται γνώση ­ ή απλό χασομέρι ­ και όπου
διαφορετικά δεν θα προσέγγιζε ποτέ. Τα νέα «ενδιαφέροντά» του απαιτούν δαπάνη
χρόνου, ο οποίος αφαιρείται από άλλες ασχολίες και οδηγεί σε νέους δρόμους ως
προς τη διαμόρφωση της προσωπικότητάς του (ή, αν είναι άτυχος, τη διάλυσή της).

Η δεύτερη αλλαγή είναι πεζότερη και πιο ανησυχητική: μετά την απώλεια
παραδοσιακών θέσεων εργασίας από τη διάδοση των υπολογιστών, ένα νέο κύμα
ανεργίας αρχίζει να φουσκώνει μέσα στους «δικτυακούς», πλέον, υπολογιστές. Το
Ίντερνετ, με άλλα λόγια, υποσκάπτει την απασχόληση ­ και εδώ αρχίζει η απώλεια
και της δικής του αθωότητας.

Στον διεθνή Τύπο, σαν από συνεννόηση, διάφοροι αρθρογράφοι έθιξαν τον
τελευταίο καιρό πλευρές αυτής της εξέλιξης, η οποία μάλιστα δεν είναι
αναστρέψιμη. Τίποτα δηλαδή δεν μπορεί πια να σταματήσει το Ίντερνετ. Θα
χρειαστεί επομένως να παλεύουμε πλέον και με αυτό.

Σε αμερικανικές εφημερίδες εμφανίστηκαν, λόγου χάρη, άρθρα για την ανεργία που
απειλεί τους ταχυδρομικούς. Δεν υπάρχει μείωση του όγκου των επιστολών. Ούτε
όμως αξιόλογη αύξηση. Μέσω Ίντερνετ, ωστόσο, ανταλλάσσονται ήδη κάθε χρόνο 100
δισεκατομμύρια (!) επιστολές και ποικίλα μηνύματα. Το e-mail, το ηλεκτρονικό
ταχυδρομείο, απλώνεται ραγδαία και προτιμάται από τους πιο μανιώδεις
αλληλογράφους και, χαρακτηριστικά, από τη νεολαία ­ αυτήν που θα διασφάλιζε
υποτίθεται το μέλλον των ταχυδρομικών υπαλλήλων.

Στη Γερμανία γίνεται λόγος για τον κίνδυνο αφανισμού των μουσείων εξαιτίας του
Ίντερνετ.

Εικόνες λαμπερές, που ο χρήστης μπορεί να περιεργάζεται στο σπίτι του, να τις
κινεί πάνω στην οθόνη και να τις μελετά ­ με ποικίλα ηλεκτρονικά βοηθήματα ­
διοχετεύονται στο δίκτυο από κάθε γωνιά τής γης. Γιατί να επισκεφθεί κάποιος,
λόγου χάρη, το Κέντρο Τέχνης στην Καρλσρούη; Ο έφορός του, Μπέρνχαρτ Σερέζε,
ανησυχεί για το μέλλον του παραδοσιακού μουσειοφύλακα και επόπτη. Αλλά και για
την αλλοίωση της έννοιας της επαφής τού κοινού με το έργο τέχνης:

«Στα πολυμέσα, το καλλιτεχνικό αντικείμενο μοιάζει φτιασιδωμένο,
χολιγουντιανό», είπε.

Πολλοί, ίσως, θα μάθουν να το προτιμούν έτσι. Το γνήσιο, αν κάποτε το δουν από
κοντά, θα τους φανεί χλωμό, ασήμαντο, απογοητευτικό.

Η επαφή με την τέχνη ­ όπως και η επαφή με πλευρές της ζωής ­ περνά μοιραία
πια, εν μέρει, μέσα απ’ το γυαλί μιας οθόνης.

Για τις επιπτώσεις τού υπολογιστή σ’ έναν άλλο τομέα, στην εκπαίδευση,
γίνονται συζητήσεις στη Γαλλία, με αφορμή και την απόφαση του Ζοσπέν να
εισαγάγει κομπιούτερ σε όλα τα σχολεία, αλλά και την κυκλοφορία μερικών
θαυμάσιων διδακτικών CD-ROM. Μια καινούργια ιστορία της ανθρωπότητας, με τίτλο
«Ανακαλύψεις, από το Μπιγκ Μπανγκ έως τον 21ο αιώνα», που εξέδωσαν από κοινού
οι οίκοι Λαρούς, Γκαλιμάρ και Λιρίς, κάνει ξαφνικά όλες τις αφηγήσεις και τις
περιγραφές του άμοιρου καθηγητή της Ιστορίας στα Λύκεια, από την πρωτεύουσα
έως το τελευταίο χωριό, να ηχούν φτωχικές, αγκυλωμένες, αν όχι ελλιπείς.

Η μικρή παρηγοριά του, αν το σχολείο του συρρικνωθεί και μία ημέρα κλείσει από
την επίθεση της τεχνολογίας, θα είναι ίσως ν’ αποθαυμάζει κι αυτός στο δικό
του κομπιούτερ τις «Ανακαλύψεις» και τ’ άλλα θαύματα, μια που θα ‘χει και
άφθονο χρόνο, στους ήχους ενός Μπιγκ Μπανγκ πάνω στην ίδια του τη ζωή.

«ΟΠΩΣ ΣΤΗ ΣΠΗΛΙΑ ΤΟΥ ΠΛΑΤΩΝΑ»

Η προσχώρηση στον εχθρό μοιάζει να είναι για πολλούς η μόνη δυνατή απάντηση
απέναντι στην επέλαση της πληροφορικής. Ο πρόεδρος των Γαλλικών Ταχυδρομείων,
Κλοντ Μπουρμό, ανακοίνωσε ότι η υπηρεσία του εισέρχεται στη διαδικασία τού
e-mail, προσφέροντας τη δυνατότητα αποστολής και λήψης ηλεκτρονικών μηνυμάτων,
μέσω των ταχυδρομικών γραφείων, ακόμη και σε όποιον δεν έχει υπολογιστή ή
πρόσβαση στο Ίντερνετ.

«Το Ταχυδρομείο ­ είπε ­ ξέρει καλύτερα από τον καθένα τι σημαίνει
επικοινωνία. Θα αναλάβουμε λοιπόν εμείς τη διαχείριση του e-mail για όποιον το
χρειάζεται. Θα απλουστεύσουμε τις διαδικασίες και θα καθιερώσουμε ηλεκτρονική
μετάδοση των μηνυμάτων και στο σπίτι, ή επίδοση με διανομέα. Και φυσικά, θα
διατηρήσουμε τις κλασικές μας υπηρεσίες ­ με γρήγορη και άψογη ταξινόμηση των
μηνυμάτων, με ειδικές εκδόσεις και με νέους ετήσιους κατάλογους, και με τις
ηλεκτρονικές διευθύνσεις πλέον».

Σε μία άλλη γραμμή Μαζινό, συσπειρώθηκαν στις αρχές Σεπτεμβρίου οι άνθρωποι
των μουσείων. Στο διεθνές Συνέδριο Υπερμέσων και Μουσείων, που συνήλθε στο
Λούβρο, ορκίστηκαν, περίπου, να περισώσουν τα ιδρύματά τους αναβαθμίζοντας
όλες τις υπηρεσίες και εισβάλλοντας και οι ίδιοι στην πληροφορική.

«Ο γάμος του κομπιούτερ με την κουλτούρα θα είναι επεισοδιακός», είπε ο
καθηγητής Ιστορίας της Τέχνης Ζακ Τιιγιέ.

Η Σούζαν Χαζάμπ, έφορος του Ισραηλινού Μουσείου στην Ιερουσαλήμ, αναρωτήθηκε
«αν σε μερικά χρόνια θα υπάρχουν μουσεία».

Ο διευθυντής πολυμέσων του Λούβρου, Πιερ Κουράλ, τους παρηγόρησε: «Η θέα έργου
τέχνης σε κομπιούτερ είναι όπως οι σκιές στη σπηλιά που περιγράφει ο Πλάτων.
Εγώ πιστεύω ότι το κοινό των μουσείων θα αυξηθεί, γιατί κάποτε θέλει κανείς να
δει και το πρωτότυπο».