ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Ο λύκος γίνεται αρνί;

Μετά τα «άμυαλα κτήνη» (και τη «συγγνώμη») και μετά την εκτόνωση κατά του
Νεμπιόλο με υπονοούμενα περί «ιταλικής Μαφίας» (που πιθανώς να συνέβαλαν στην
αλλαγή της ιταλικής θέσης στο Κυπριακό), δεν έχουμε ασφαλώς την πολυτέλεια
ούτε για «νέα συγγνώμη» αλλά ούτε για σπασμωδική αντιμετώπιση της μεγαλύτερης
εξωτερικής απειλής που αντιμετωπίζει η χώρα μας.

Είθισται, αντί να ταλαιπωρείται ή να ταπεινώνεται η χώρα, κάποιος να
αναλαμβάνει τις προσωπικές και πολιτικές του ευθύνες. Μας δίνεται η ευκαιρία,
πάντως, να συγκεφαλαιώσουμε ορισμένα κρίσιμα ζητήματα που αφορούν την εθνική
μας στρατηγική.

Πρώτον, η ταλάντωση μεταξύ «πνεύματος της Μαδρίτης» ή «η Τουρκία είναι
ευρωπαϊκή» και δηλώσεων περί «κλεφτών, δολοφόνων και βιαστών» υποδηλώνει την
ύπαρξη κάποιου σοβαρού λάθους. Εάν η Τουρκία όντως μας απειλεί, αυτό που
χρειάζεται είναι στρατιωτική και διπλωματική αποτροπή και όχι ιεραποστολική
εκστρατεία πολιτειακής και κοινωνικής αναδιαμόρφωσής της. Εάν υφίσταται
απειλή, απορρίπτουμε τον κατευνασμό και τον διάλογο, αλλά είμαστε υποχρεωμένοι
να τηρούμε γραπτούς και άγραφους κώδικες διακρατικής και διπλωματικής
συμπεριφοράς. Σκοπός κάθε δήλωσης ή ενέργειας δεν είναι να ανταγωνιστούμε
οποιονδήποτε ή να εκτονώσουμε το θυμικό μας, αλλά να καλλιεργήσουμε τον
ορθολογισμό του με το να δημιουργήσουμε παραστάσεις που εξυπηρετούν τις
τακτικές και στρατηγικές μας κινήσεις.

Δεύτερον, για όσους γνωρίζουν τον ρόλο της «πολιτικής ουτοπίας» στην ανθρώπινη
ιστορία, ουδόλως αμφιβάλλουν πως αυτοί που θέλουν «να αλλάξουν τον κόσμο και
να τον κάνουν καλύτερο», η απογοήτευση τους οδηγούσε πάντοτε στον
ανορθολογισμό, τον σοβινισμό, τον υπερεθνικισμό, την υπερβολή, την
επιθετικότητα και λανθασμένες ή μοιραίες στάσεις και ενέργειες. Είναι ένα
πράγμα, με σύνεση και ψυχραιμία, να στηρίζεις το εθνικό συμφέρον που πηγάζει
από υγιή πατριωτισμό (απόρριψη του Μακεδονικού αλυτρωτισμού, κόστος σ’ όποιον
δεν σέβεται τα ζωτικά συμφέροντα της Ελλάδας, απόρριψη μη βιώσιμης λύσης του
Κυπριακού, αποτροπή της τουρκικής απειλής) και άλλο πράγμα, με παλινδρομήσεις,
αντιφάσεις, αφέλειες και ψευδαισθήσεις να προσδιορίζεις τον χαρακτήρα του
αντιπάλου σύμφωνα με τις δικές σου ποθητές προκαταλήψεις (η Τουρκία είναι ή
πρέπει να γίνει «ευρωπαϊκή χώρα», η τουρκική κοινωνία δεν απειλεί την Ελλάδα
εάν δεν χειραφετείται από τους ηγέτες της, η FYROM δεν θα αποτελεί κίνδυνο εάν
κάνουμε τα Σκόπια «ελληνικό σούπερ μάρκετ»). Τα πράγματα είναι πιο απλά απ’
ό,τι η συμβατική σοφία της ελληνικής πολιτικής ουτοπίας θέλει να τα
παρουσιάζει τα τελευταία χρόνια. Κάθε δική μας προσπάθεια ή σκέψη να
μετατρέψουμε τον μουσουλμανικό χαρακτήρα της Τουρκίας επειδή δήθεν μας
συμφέρει, είναι αφελής, επικίνδυνη και ίσως σοβινιστική, επειδή δεν σέβεται το
δικαίωμα εσωτερικής αυτοδιάθεσης των άλλων κοινωνιών. Πρόβλημα για την Ελλάδα
ανακύπτει εάν οι τουρκικές επιλογές συγκρούονται με δικά μας ζωτικά
συμφέροντα. Στην περίπτωση αυτή, πληρώνουμε ακριβό τίμημα εάν, αντί ελέγχου
του αναθεωρητισμού με διπλωματικά και στρατιωτικά μέσα, αφεθούμε έρμαια
πολιτικής ουτοπίας και ποθητών προκαταλήψεων.

Τρίτον και συναφές, στη διπλωματία αντιδιαστέλλονται οι διακρατικές σχέσεις
από τις προσωπικές απόψεις, το θυμικό, τον ψυχισμό, τον συναισθηματισμό και
τον ατομικό ηρωισμό. Για όσους θέλουν να είναι «ιεραπόστολοι της ειρήνης» τα
σύνορα είναι ελεύθερα για συναυλίες, επαφές «κάθε τύπου» ή συλλογές βραβείων
που αφειδώς προσφέρονται στην αντίπερα όχθη του Αιγαίου σε όσους, αφελώς ή για
άλλους λόγους, υποβαθμίσουν τον κίνδυνο που δημιουργούν οι τουρκικές
αναθεωρητικές επιδιώξεις κατά της Ελλάδας. Ουσιαστικά, οι Τούρκοι σε τίποτα
δεν φταίνε. Τη δουλειά τους κάνουν. Τέλος, όσοι άλλοι επιθυμούν να γίνουν Τσε
Γκουεβάρα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της αυτοδιάθεσης των λαών, τα βουνά
στο Κουρδιστάν είναι δύσβατα, αλλά τα περιθώρια για ηρωισμό απέραντα (και
μπράβο τους).

Ποιοι είναι, λοιπόν, οι «γραφικοί» και οι «ανησυχούντες»; Αυτοί που η
εθελόδουλη προπαγάνδα τους λοιδορεί επειδή εκτιμούν ορθά την τουρκική απειλή
και που καλούν για μαχρόχρονη εθνική στρατηγική που την αποτρέπει; Ή αυτοί που
τους χειροκροτούν οι ξένοι επειδή προσπαθούν να μετατρέψουν σε μια νύκτα την
Τουρκία από «λύκο» σε «αρνάκι» και οι οποίοι επιλέγουν την απονεύρωση του
πατριωτισμού μας και τον κατευνασμό των στρατοκρατών της Άγκυρας ως μέθοδο
αντιμετώπισης του τουρκικού επεκτατισμού;

Ο Παναγιώτης Ήφαιστος είναι αναπληρωτής καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και
Στρατηγικών Σπουδών στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.