Ο… τρίτος είναι και ο καλύτερος!

Η σταθερά υψηλή δημοτικότητα του Πρωθυπουργού ­ οι θετικές κρίσεις για τον
οποίο κυμάνθηκαν από 48% έως 58% στη διάρκεια του τελευταίου χρόνου ­ καθώς
και το γεγονός ότι έχει κατορθώσει να εμπεδώσει την εικόνα όχι μόνον ενός
συμπαθούς πολιτικού αλλά και ενός ικανού πρωθυπουργού προσφέρουν στην
κυβέρνηση και το ΠΑΣΟΚ ένα κρίσιμης σημασίας συγκριτικό πλεονέκτημα.

ΜΕ ΒΑΣΗ τα στοιχεία της παρούσας έρευνας οι θετικές κρίσεις για τον Κ. Σημίτη
βρίσκονται στο 53,8%, παρουσιάζοντας αξιοσημείωτη άνοδο σε σύγκριση με τις
μετρήσεις του τελευταίου εξαμήνου (47,7% στην αντίστοιχη πανελλαδική έρευνα
τον περασμένο Μάρτιο). Η παρουσία του Κ. Σημίτη αξιολογείται μάλιστα με
ανεπιφύλακτα θετικό τρόπο από το 27,4% των ερωτηθέντων (έναντι μόλις 17,7% τον
περασμένο Ιούλιο), δείχνοντας έτσι ότι ανακτά πλήρως και την εσωτερική
δυναμική που διέθετε στο παρελθόν και η οποία είχε εμφανίσει κάποια σημεία
κάμψης τούς τελευταίους μήνες (βλ. «ΤΑ ΝΕΑ», 15.7.1997). Ο Πρωθυπουργός
κυριαρχεί απόλυτα στον χώρο του ΠΑΣΟΚ (δημοτικότητα 84,3%) αλλά εξασφαλίζει
επίσης και σημαντικότατα ποσοστά αποδοχής σε όλους ανεξαιρέτως τους υπόλοιπους
πολιτικούς χώρους, τα οποία κυμαίνονται από 28% (για τους ψηφοφόρους του ΚΚΕ)
έως 52% (για τους ψηφοφόρους του ΔΗΚΚΙ).

ΠΟΙΟΙ ΤΟΝ ΨΗΦΙΖΟΥΝ

Τα υψηλότερα ποσοστά αποδοχής εμφανίζει ο Κ. Σημίτης στους άνδρες (55,5%),
στις κατ’ εξοχήν παραγωγικές ηλικίες (με ποσοστά από 53,4% έως 60,1% για τις
ηλικιακές κατηγορίες από 25 έως 55 ετών) και κυρίως στα άτομα με ανώτερη ή
ανώτατη μόρφωση (60,2%) όπου η δημοτικότητά του υπερέχει της αντίστοιχης του
Κ. Καραμανλή κατά επτά ποσοστιαίες μονάδες. Κύριος χώρος σχετικής αδυναμίας τα
στρώματα με χαμηλό μορφωτικό επίπεδο (έως και απόφοιτοι Δημοτικού) όπου οι
αρνητικές κρίσεις ξεπερνούν ελαφρώς τις θετικές (49,4% έναντι 47,8%
αντίστοιχα). Για τους πολίτες της κατηγορίας αυτής συμπαθέστερος πολιτικός
είναι ο Κ. Καραμανλής (56,5%) και ακολουθούν ο Ν. Κωνσταντόπουλος (55,3%) και
ο Δ. Τσοβόλας (49,1%).

Εκτός από τα υψηλά ποσοστά γενικής δημοτικότητας, το κρισιμότερο στοιχείο για
τον Κ. Σημίτη είναι ότι έχει κατορθώσει να διαμορφώσει, στο επίπεδο της κοινής
γνώμης, την εικόνα ενός ικανού πρωθυπουργού, με σημαντική μάλιστα απόσταση από
τους υπόλοιπους πολιτικούς. Στο σημείο αυτό εντοπίζεται άλλωστε και η
ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στη δημοτικότητα του Κ. Σημίτη και την αντίστοιχη
υψηλή δημοτικότητα του Κ. Καραμανλή (θετικές κρίσεις 54,1% και αρνητικές
37,1%), την ευρύτατη αποδοχή του οποίου ουδέποτε είχε προσεγγίσει αρχηγός της
Ν.Δ. τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια.

ΟΙ 4 ΣΤΟΥΣ 10

Πράγματι, στην απευθείας διλημματική ερώτηση «ποιον θεωρείτε ως καταλληλότερο
για πρωθυπουργό, τον Κ. Σημίτη ή τον Κ. Καραμανλή;» το 41,4% εκφράζει την
προτίμησή του για τον σημερινό Πρωθυπουργό και μόνον το 25,6% για τον αρχηγό
της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

Συγκρίνοντας τις απαντήσεις στην ερώτηση αυτή, που αφορά την επιλογή
πρωθυπουργού, με τις αντίστοιχες απαντήσεις στις ερωτήσεις που αφορούν τη
γενική δημοτικότητα, διαπιστώνεται ότι οι αρχηγοί των δύο μεγάλων κομμάτων
διαθέτουν ο καθένας από ένα σκληρό πυρήνα οπαδών, οι οποίοι λειτουργούν με την
κλασική και πολωτική λογική της αποδοχής / απόρριψης. Έτσι, οι περίπου μισοί
ψηφοφόροι του ΠΑΣΟΚ έχουν θετική γνώμη για τον Κ. Σημίτη, τον θεωρούν ως
καταλληλότερο για πρωθυπουργό και ταυτόχρονα αξιολογούν αρνητικά τον Κ. Καραμανλή.

Αντίστοιχα υπάρχει ένα, σχεδόν ίσου μεγέθους, τμήμα του εκλογικού σώματος ­
περίπου οι μισοί ψηφοφόροι της Ν.Δ. ­ που εκφράζονται θετικά για τον Κ.
Καραμανλή, τον οποίο και θεωρούν ως καταλληλότερο για πρωθυπουργό, ενώ
ταυτόχρονα αξιολογούν αρνητικά τον Κ. Σημίτη.

Όμως οι δύο αυτοί σκληροί πυρήνες παραδοσιακών οπαδών δεν αντιπροσωπεύουν
σήμερα παρά μόνον το 40% έως 45% του συνολικού εκλογικού σώματος, και μόνον
στις μεγάλες ηλικίες (άνω των 65 ετών) και στα χαμηλότερα μορφωτικά στρώματα
(το πολύ απόφοιτοι Δημοτικού) διαμορφώνουν την κυρίαρχη μορφή του πολιτικού
ανταγωνισμού. Αντίθετα, για τα υπόλοιπα στρώματα του πληθυσμού η αξιολόγηση
του Κ. Σημίτη και του Κ. Καραμανλή δεν υπακούει αναγκαστικά σε πολωτικά
κριτήρια, γεγονός που αποτυπώνεται και στην αρκετά υψηλή αποδοχή που
εμφανίζουν και οι δύο σε αντίπαλους πολιτικούς χώρους.

Είναι χαρακτηριστικό ότι περίπου το 30% των ερωτηθέντων εκφράζεται ταυτοχρόνως
θετικά και για τους δύο πολιτικούς αρχηγούς, τους αντιμετωπίζει δηλαδή ως ένα
ομόρροπο δίδυμο, το οποίο αντιπροσωπεύει την ανανέωση του πολιτικού προσωπικού
και την απομάκρυνση από τα στερεότυπα του παρελθόντος. Στο κρίσιμο και
ευρύτατο αυτό τμήμα του εκλογικού σώματος ­ που σχηματικά θα μπορούσε να
χαρακτηριστεί ως ο υπό διαμόρφωση χώρος της πολιτικής συναίνεσης ­ εντοπίζεται
όμως και η υπεροχή του Κ. Σημίτη σε σύγκριση με τον Κ. Καραμανλή. Πράγματι,
στη μεγάλη τους πλειοψηφία (περίπου 3 στους 5) οι ψηφοφόροι αυτοί, διατηρώντας
θετική γνώμη για τον Κ. Καραμανλή, θεωρούν τον Κ. Σημίτη ως καταλληλότερο για
πρωθυπουργό και μόνον 1 στους 5 κάνει την αντίθετη επιλογή. Το εντυπωσιακότερο
μάλιστα στοιχείο είναι ότι τη συγκριτική αυτή υπεροχή του Κ. Σημίτη
αναγνωρίζει και μια σημαντική μερίδα οπαδών της Ν.Δ. (περίπου 1 στους 6),
ανεξάρτητα από τη θετική εκτίμηση που ταυτοχρόνως εκφράζουν για τον Κ. Καραμανλή.

ΟΙ «ΨΗΦΟΙ» ΣΤΟΝ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗ

Στο σημείο αυτό εντοπίζεται επομένως και το βασικότερο πρόβλημα το οποίο
καλείται να αντιμετωπίσει ο Κ. Καραμανλής: πώς θα μπορέσει, σταδιακά, να
μετασχηματίσει την υψηλή δημοτικότητα την οποία διαθέτει σε αποδοχή της
ικανότητάς του να αποτελέσει αξιόπιστη εναλλακτική επιλογή για τη θέση του
πρωθυπουργού. Προς το παρόν ο μετασχηματισμός αυτός φαίνεται να συντελείται
μόνο για τα παραδοσιακότερα στρώματα της κοινωνίας: είναι χαρακτηριστικό ότι
ενώ η δημοτικότητα του Κ. Καραμανλή βρίσκεται περίπου στο ίδιο επίπεδο τόσο
για τα κατώτερα όσο και για τα ανώτερα μορφωτικά στρώματα (μεταξύ 53% και
56%), οι πρώτοι τον θεωρούν ως καταλληλότερο για πρωθυπουργό σε ποσοστό 37,4%
(έναντι 36,4% για τον Κ. Σημίτη) ενώ οι δεύτεροι μόλις σε ποσοστό 17,3%
(έναντι 50,0%) για τον Κ. Σημίτη.

ΟΙ ΑΛΛΟΙ ΑΡΧΗΓΟΙ

Από τους υπόλοιπους πολιτικούς αρχηγούς ο Ν. Κωνσταντόπουλος διατηρεί σταθερά,
στη διάρκεια του τελευταίου χρόνου, την πρώτη θέση σε δημοτικότητα με ποσοστό
θετικών κρίσεων από 58% έως 67% (σήμερα 60,1%). Η αποδοχή του Ν.
Κωνσταντόπουλου εκτείνεται σχεδόν ομοιόμορφα σε όλους τους πολιτικούς χώρους,
με ποσοστά από 53% (για το ΚΚΕ και το ΔΗΚΚΙ) έως 64% (για τους ψηφοφόρους της
Ν.Δ.) και κορυφώνεται στο εσωτερικό του ΣΥΝ, όπου η αποδοχή του είναι σχεδόν
καθολική (θετικές κρίσεις 95%).

Υψηλή δημοτικότητα διατηρεί επίσης και ο Δ. Τσοβόλας, με ποσοστά από 41% έως
50% στη διάρκεια του τελευταίου χρόνου (σήμερα οι θετικές κρίσεις βρίσκονται
στο 44,8% και οι αρνητικές στο 49,3%). Ο Δ. Τσοβόλας, εκτός από τους
ψηφοφόρους του ΔΗΚΚΙ, εξακολουθεί επίσης να διατηρεί σημαντικές συμπάθειες
μεταξύ των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ (θετικές κρίσεις 56,2% και αρνητικές 40,3%),
αλλά και στους υπόλοιπους πολιτικούς χώρους, με σχεδόν ομοιόμορφα ποσοστά που
κυμαίνονται από 37% έως 40%.

Σε σχετικώς χαμηλούς δείκτες δημοτικότητας βρίσκονται από τους πολιτικούς
αρχηγούς ο Α. Σαμαράς και η Αλ. Παπαρήγα. Ο πρώτος, ύστερα από μια παροδική
άνοδο στο «πολιτικό βαρόμετρο» του Νοεμβρίου 1996 ­ μάλλον ως ανέξοδη
μεταμέλεια για τον αποκλεισμό του από τη Βουλή ­, κυμαίνει σταθερά από τις
αρχές του 1997 σε ποσοστά δημοτικότητας μεταξύ 21% και 26% (σήμερα 24,7%).
Όσον αφορά την Αλ. Παπαρήγα, που η συνολική της δημοτικότητα κυμαίνεται στα
περίπου ίδια επίπεδα (σήμερα 21,0%), το κυριότερο στοιχείο που πρέπει να
σημειωθεί είναι ότι η αποδοχή της βρίσκεται περιχαρακωμένη στο αριστερό άκρο
της ιδεολογικής κλίμακας (θετικές κρίσεις 60,3%), χωρίς ουσιαστικές προσβάσεις
ούτε στον χώρο της Κεντροαριστεράς (θετικές κρίσεις 26,1% και αρνητικές 70,3%)