ΑΥΤΟΙ

… έχει σημειωθεί τα τελευταία χρόνια στον Τύπο και στο κοινό του, και αφορά
κυρίως τη στάση τους απέναντι στην αλήθεια, λέει ο Ρύσαρντ Καπουσίνσκι, από
τους εξέχοντες Ευρωπαίους δημοσιογράφους. Λευκορώσος την καταγωγή, ο Κ.
διακρίθηκε για τα διεθνή ρεπορτάζ του στο «Τάιμ», στο «Σπήγκελ» και στη «Μοντ
Ντιπλοματίκ». Παλαιότερα, λέει στη «Στάμπα», ο αρχισυντάκτης σε ρωτούσε:
«Συνέβη τίποτα; Έχεις κάτι καινούργιο;». Σήμερα σε ρωτά: «Έχεις τίποτα
ενδιαφέρον; Διασκεδαστικό;». Όταν μιά είδηση δεν είναι «ενδιαφέρουσα»,
απλούστατα δεν δημοσιεύεται. «Πρόκειται, από καθαρά ηθική άποψη, για μια
τελείως διαφορετική κατάσταση. Όπως έλεγε και ο Νηλ Πόστμαν, θα πεθάνουμε
ανάμεσα σε αστειάκια».

… κατανοεί τη νευρικότητα και την αγωνία που κρύβεται πίσω απ’ όλα αυτά.
«Παραείναι γρήγορες οι αλλαγές. Αλλάζουν τα σύμβολα, αλλάζουν οι έννοιες.
Ακόμη και τα σημεία του ορίζοντα. Όλα μετατοπίζονται. Πατάς σ’ ένα χαλί, και
αμέσως φεύγει κάτω απ’ τα πόδια σου». Πώς να ηρεμήσει και ο δημοσιογράφος;
Εκατό χιλιάδες περιοδικά, όλα άυλα, πάλλουν μέσα στο Ιντερνέτ. Τα περισσότερα
είναι αηδίες, λέει ο Κ., αλλά και την αηδία πρέπει να την ανταγωνιστείς.
«Είμαστε σε μια φάση μεταμοντέρνα όπου δεν υπάρχει κέντρο, παρά μόνο κινητή
άμμος». Φταίει άραγε κάποιος για όλα αυτά; Ε, μάλλον! λέει ο Κ. «Για να κάνεις
σήμερα ρεπορτάζ, πρέπει να είσαι διαβασμένος, να έχεις εμβαθύνει. Βλέπω
συναδέλφους που υπήρξαν ρεπόρτερ πριν από τριάντα χρόνια να έχουν βουβαθεί.
Δεν πρόσεξαν τον εαυτό τους, έμειναν ακαλλιέργητοι. Τότε, έγραφαν ό,τι
έβλεπαν, περιέγραφαν. Ήρθε η τηλεόραση και τους σκότωσε».

… να κάνεις τώρα; λέει ο Κ. Η εικόνα σ’ έχει προλάβει. Μέσα σε δευτερόλεπτα,
έχει πει όσα εσύ ­ γράφοντας ­ θα χρειαζόσουν ατέλειωτες σελίδες για να
εξιστορήσεις. «Το παραδοσιακό ρεπορτάζ έχει τελειώσει. Δουλειά της εφημερίδας
είναι πλέον να μεταφέρει σκέψεις και ιδέες, να φωτίσει σε βάθος. Αυτό άλλωστε
περιμένουν και οι αναγνώστες». Και δεν βοηθεί τον Τύπο η πληθωρικότητα που
έχει αποκτήσει, λέει ο 67χρονος Κ. «Υπήρξε μια περίοδος που ο δημοσιογράφος
ήταν ειδικός. Η εφημερίδα είχε λίγους τίτλους και πολλά να πει.
Δημοσιογραφούσαν ακόμη και πολιτικοί, όπως ο Τσώρτσιλ και ο Ντε Γκωλ. Η έννοια
όμως του «δημιουργικού» δημοσιογράφου σιγά σιγά έσβησε. Πλήθος άνθρωποι
δουλεύουν σήμερα στα μήντια. Οι δημοσιογράφοι αποτελούν τάξη. Η Μαδρίτη, μαζί
με τους μαθητευόμενους, έχει 35.000 δημοσιογράφους. Στις ΗΠΑ, χρησιμοποιούν
ήδη τον όρο media worker».

… δεν σημαίνουν τίποτα πια. «Το όνομα κατάντησε σύμβολο ανωνυμίας». Στην
τηλεόραση ιδίως και στο ραδιόφωνο, κάθε ενημερωτική εκπομπή συνοδεύεται από
βροχή ονομάτων. «Σου υπενθυμίζουν διαρκώς ότι η παραμικρή είδηση, πριν βγει
στον αέρα, έχει περάσει από δεκάδες χέρια, έχει κοσκινιστεί, έχει μαγειρευτεί,
και τελικά σερβιρίστηκε έτσι ώστε να έχει αποσυνδεθεί από κάθε συγκεκριμένο
πρόσωπο. Ο γράψας έχει χαθεί. Ο δημοσιογράφος, ως άτομο, έχει σβήσει. Και αυτό
δεν είναι διόλου ασήμαντο. Διότι έτσι κανένας πια δεν είναι υπεύθυνος για την
είδηση. Εύλογα στις σχολές δημοσιογραφίας οι νέοι βλέπουν το μέλλον τους
ρευστό. “Θα κάνω δημοσιογραφία ­ λένε. ­ Αλλά ίσως και διαφήμιση. Ίσως και
δημόσιες σχέσεις…. “. Δεν υπάρχει καμμιά αίσθηση αποστολής».