ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Μπόρχες εναντίον Γκέιτς

Μπιλ Γκέιτς. Ο πλουσιότερος άνθρωπος του κόσμου θα ήθελε να είναι φιλόσοφος, αλλά δεν είναι παρά ένας τεχνοκράτης. (Το σκίτσο από τη «Στάμπα»)

Ο Μπιλ Γκέιτς δεν έχει καμιά αμφιβολία: το μέλλον θα είναι ψηφιακό. Μήπως θα
έπρεπε να διαβάσει λίγο Μπόρχες;

ΟΙ ΜΕΓΑΛΟΙ εφευρέτες διαπιστώνουν κάποια στιγμή ότι έχουν κάνει λάθος.
Ο Γκράχαμ Μπελ, για παράδειγμα, ήθελε να κατασκευάσει ένα μηχάνημα που θα
βοηθούσε τους ανθρώπους να ακούνε τις συναυλίες από το σπίτι τους. Εφηύρε το
τηλέφωνο, αλλά προτιμούσε να έχει εφεύρει το ραδιόφωνο. Με τον Μαρκόνι έγινε
ακριβώς το αντίθετο. Ο εφευρέτης του ραδιοφώνου ήταν δυσαρεστημένος που
μπορούσαν όλοι να έχουν πρόσβαση στα ραδιοκύματα και δεν εξασφαλιζόταν έτσι το
απόρρητο των μηνυμάτων ­ στην πραγματικότητα ήθελε να έχει εφεύρει το τηλέφωνο.

Απογοητευμένος από την εξέλιξη που είχε το δημιούργημά του είναι και ο Ρομπέρ
Καγιώ. Ο βέλγος μηχανικός, που μαζί με τον Τιμ Μπέρνερς-Λη επινόησαν και το
1991 παρέδωσαν στην παγκόσμια αγορά το περίφημο «Διαδίκτυο» (World Wide Web,
γνωστό ως www), είχε φανταστεί το Internet ως ένα μέσο επικοινωνίας όπου θα
ανταλλάσσονταν κείμενα και πληροφορίες. Σήμερα, αντίθετα, οι περισσότεροι
χρήστες αντιμετωπίζουν το Δίκτυο ως εφημερίδα ή τηλεόραση, χωρίς να ελέγχουν
το περιεχόμενο των πληροφοριών που λαμβάνουν. Η ελεύθερη κυκλοφορία και
ανταλλαγή ιδεών μεταξύ ανθρώπων που ανήκουν σε διαφορετικούς πολιτισμούς έχουν
περάσει στο περιθώριο.

Ο Μπιλ Γκέιτς είναι φυσικά ενθουσιασμένος μ’ αυτή την εξέλιξη, για την οποία
άλλωστε φέρει σημαντική ευθύνη. Κατά τον αμερικανό πολυεκατομμυριούχο, σε
10-15 χρόνια θα είμαστε όλοι εφοδιασμένοι με έναν προσωπικό υπολογιστή
μεγέθους πορτοφολιού, με τη βοήθεια του οποίου θα κάνουμε τα πάντα: θα
επικοινωνούμε με τους άλλους, θα πληρώνουμε και θα πληρωνόμαστε, θα
χειριζόμαστε το ηλεκτρονικό μας ταχυδρομείο, θα παρακολουθούμε την υγεία μας,
θα εργαζόμαστε, θα ψηφίζουμε, θα παίζουμε και θα μελετάμε. Η κουλτούρα του
μέλλοντος θα είναι ψηφιακή, αναφωνεί ο ιδρυτής της Microsoft. Κι όποιος δεν το
καταλάβει σύντομα, τόσο το χειρότερο γι’ αυτόν.

Ο Γκέιτς μπορεί να έχει χρήματα, μπορεί να έχει φαντασία, αλλά το μυαλό του
λειτουργεί προς μια μόνο κατεύθυνση, απαντούν οι «ρομαντικοί». Ο ιταλός
φιλόσοφος Πιέρο Μπιανούτσι παραπέμπει στον Μπόρχες, ο οποίος στο βιβλίο του «Η
Βιβλιοθήκη της Βαβέλ» φαντάζεται μια βιβλιοθήκη που θα περιέχει όλα τα βιβλία
που μπορούν να γραφτούν με όλους τους δυνατούς συνδυασμούς των γραμμάτων της
αλφαβήτου. Το καθένα απ’ αυτά τα βιβλία θα έχει 410 σελίδες, κάθε σελίδα θα
έχει 40 σειρές και κάθε σειρά 40 χαρακτήρες. Ποιος είναι ο αριθμός αυτών των
συνδυασμών; Τεράστιος, απαντά ο αργεντινός συγγραφέας, αλλά πάντως
πεπερασμένος. Η λογοτεχνία, αντίθετα, περιέχει τη διάσταση του απείρου. Αυτό
που μετράει σε κάθε βιβλίο είναι ο διάλογος του συγγραφέα με τον αναγνώστη ­
κι αυτός ο διάλογος είναι άπειρος.

Δύσκολα όμως μπορεί να το καταλάβει αυτό ο Γκέιτς. Για έναν απλό λόγο: το
πρόβλημα της κατεύθυνσης που θα ακολουθήσει ο κόσμος μας δεν είναι
τεχνολογικό, αλλά φιλοσοφικό.