ΑΥΤΟΙ

… με σκάνδαλα και χρέη, με ανεργία ρεκόρ και με τις εκλογές σ’ ένα χρόνο, η
υπόθεση της «ευγονικής» μεγάλωσε την ταραχή. Μόλις το ’76, λένε τώρα, κατάφερε
ο Πάλμε να πείσει το κόμμα του ότι o ευνουχισμός πολιτών ήταν έγκλημα. Αλλά οι
στειρώσεις συνεχίστηκαν, ακόμη και εν αγνοία των θυμάτων ­ συνήθως γυναικών
στη διάρκεια τοκετού. Στα κρατικά αρχεία, 60.000 φάκελοι μιλούν πολύ εύγλωττα.
«Κορίτσι 16 ετών. Νευρική, συμφύρεται με αγόρια. Μύωψ. Στείρωση, 1944».
«Άντρας 30 ετών. Ισχνός. Άνεργος. Απαντά εύστροφα στα τεστ. Ευγενικός αλλά με
ψυχρό χαμόγελο. Αδιαφορεί για γονείς και σύζυγο. Ευνουχισμός, 1950». «Γυναίκα
34 ετών. Έγκυος. Ζει σε τρώγλη. Ο σύζυγος μέθυσος. Εννιά παιδιά. Δόντια
απαίσια. Στειρώθηκε προς το κοινωνικό συμφέρον, 1960». Άλλες στειρώσεις: η
κοπέλα που «έβαφε τα νύχια της κατακόκκινα», ο μαθητής που «διαρκώς
αντιμιλούσε» κ.λπ.

… διαμαρτυρήθηκαν όλοι αυτοί; Μερικοί απλούστατα είχαν τόσο εσωτερικεύσει
την «κατωτερότητά» τους ώστε ένοιωθαν ένοχοι και που ζούσαν. Πολλοί δέχονταν
τη στείρωση με ευγνωμοσύνη, αφού το κράτος θα τους φρόντιζε κατόπιν πατρικά:
«Τι να κάνουμε; Μπορείς να τα έχεις όλα;». Ένα τέλειο κράτος πρόνοιας δεν
πρέπει να το βαραίνεις γεννώντας παλιόπαιδα… «Η κυρίαρχη λογική ήταν ότι
έπρεπε να σκέφτεται κανείς το “κοινό καλό” ­ γράφει η “Ντάγκενς Νυχέτερ”. ­
Δεν ήταν ρατσιστές οι Σουηδοί, δεν ήθελαν Υπεράνθρωπο, όπως οι Ναζί». Ήταν,
υποτίθεται, αλτρουϊστές. Εξ ου και το ενδιαφέρον της αριστεράς, τότε, να
προωθήσει το σχετικό πρόγραμμα. Από τους στυλοβάτες του ήταν ο αριστερός
καθηγητής Χανς Φόρσμαν, του Ινστιτούτου Ψυχολογίας της Ουψάλας. Εξέδιδε
μάλιστα αντιναζιστική εφημερίδα στο Γιαίτεμποργ. Αλλά το Ινστιτούτο
μετακαλούσε και ναζιστές «θεωρητικούς» για διαλέξεις…

… ο ρεπόρτερ της «Νυχέτερ» που έφερε στο φως τις στειρώσεις, είπε στο
«Νουβέλ Ομπσερβατέρ» ­ που δημοσιεύει φωτογραφίες φακέλων ως το 1988 ­ ότι
τώρα πολλοί τον χτυπούν. «Τους ενοχλεί ότι, καίτοι αριστερός, μιλώ εναντίον
αυτών των εγκλημάτων, που αποτελούσαν υποτίθεται φωτισμένη πολιτική, πράξεις
που έγιναν στο όνομα της προόδου… Δεν είναι φοβερό να βρίσκεις πίσω από
τέτοιες θεωρίες τη σοσιαλδημοκρατία;». Ένας άλλος γνωστός δημοσιογράφος, ο
αρχισυντάκτης της «Αφτονμπλάντετ», Ρολφ Άλσινγκ, απάντησε στον Ζαρέμπα: «Εκεί
φτάσαμε, να κατηγορούνται οι σοσιαλδημοκράτες ως κρυπτοναζί! Η πολιτική των
στειρώσεων εξέφραζε ουσιαστικά τον φόβο του μέσου αστού μήπως η ψήφος των
φτωχών υπονομεύσει το κοινωνικό οικοδόμημα. Η στείρωση των φτωχών ήταν μιά
πράξη άμυνας της κοινωνίας».

… σοσιαλδημοκράτες τονίζουν τώρα ότι οι στειρώσεις δεν ήταν επιλογή του
κόμματος αλλά ολόκληρης της σουηδικής κοινωνίας, αναγκαίο συστατικό του
«κοινωνικού κράτους». Αυτό είναι το πιο τραγικό, λέει ο Ζαρέμπα. «Να εντάσσεις
και τις δύο αυτές πρακτικές στην ίδια αρχή της “προόδου”. Να βοηθάς τους
αδύναμους υπό τον όρο να ευνουχισθούν. Όπου, η κοινωνική αλληλεγγύη
αναπτύσσεται παράλληλα προς ένα βαθύτερο αίσθημα περιφρόνησης γι’ αυτόν που
βοηθάς. Κάποιον διαφορετικό τρόπο σκέψης θα ‘πρεπε, ίσως, να βρουν οι
προοδευτικοί μας». Και ας εξεταστεί επιτέλους ­ προτείνει ο Σουηδός
δημοσιογράφος ­ μήπως η «προστατευτικότητα» του κράτους τείνει, πέρα από
κάποια όρια, να εξελιχθεί σε διαστροφή.