ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Οι σύγχρονοι ήρωες έχουν αδυναμίες

Νταϊάνα – Τερέζα. Να βρίσκεται άραγε σε κανένα κοντινό συννεφάκι και ο Ντόντι Αλ Φαγιέντ; (του Πλαντύ, από τη «Μοντ»)

Ούτε ο ρόλος των παπαράτσι ούτε το μέλλον της βασιλικής οικογένειας. Το βασικό
ερώτημα που έθεσε το «τέλος του παραμυθιού» είναι: γιατί τόσοι πολλοί
λυπήθηκαν τόσο πολύ;

ΤΗ ΣΥΝΕΚΡΙΝΑΝ με τη Μητέρα Τερέζα και αναρωτήθηκαν γιατί ο θάνατος της «Αγίας
των Φτωχών» δεν προκάλεσε ανάλογη συγκίνηση. Μα ας μην ξεχνάμε ότι όσο
συμπαθής κι αν ήταν, όσο κι αν συμπαραστάθηκε για πολλές δεκαετίες στους
φτωχούς και τους κολασμένους, η Ινδή ιεραπόστολος μετέδιδε στις εξαθλιωμένες
μάζες του Τρίτου Κόσμου ένα μήνυμα αναχρονιστικό και επικίνδυνο: όχι στην
αντισύλληψη, όχι στον έλεγχο των γεννήσεων, όχι στις αμβλώσεις.

Έγραψαν πως δεκάδες νέες γυναίκες πεθαίνουν κάθε εβδομάδα στην Αλγερία, θύματα
του θρησκευτικού και κρατικού φανατισμού, χωρίς κανένα μάτι να δακρύσει ­ κι
ας άξιζαν περισσότερο κι από την Νταϊάνα αυτές οι γυναίκες να είναι
πριγκίπισσες. Την απάντηση την έδωσε ο Εντγκάρ Μορέν: «Μια μαζική σφαγή είναι
φοβερή, αλλά ανώνυμη. Δεν μας συγκινούν οι ανώνυμοι θάνατοι…».

Γιατί όμως μας συγκίνησε τόσο πολύ ο θάνατος της συγκεκριμένης επώνυμης; Αν η
αντίδραση των Βρετανών είναι κατανοητή, πώς εξηγείται ότι ένας στους δύο
ανθρώπους επί της Γης (!) στήθηκε το Σάββατο το πρωί μπροστά στην τηλεόραση
για να παρακολουθήσει τη συγκεκριμένη κηδεία; Για τον θάνατο του Στάλιν,
σημειώνει η «Λιμπερασιόν», έκλαψαν μόνο οι κομμουνιστές. Για τον Κέννεντυ
μόνοι οι Δυτικοί, για τον Πάπα Παύλο τον ΣΤ’ οι καθολικοί, για τον Νάσερ και
την Ουμ Καλσούμ οι Άραβες. Τι είχε η Νταϊάνα και την έκλαψαν άνθρωποι όλων των
φυλών, θρησκειών, τάξεων και ιδεολογιών ­ ακόμη και οι Κινέζοι, που ποτέ δεν
τους επισκέφθηκε και ελάχιστα πράγματα μάθαιναν γι’ αυτήν από τα μέσα ενημέρωσης;

Η ανάγκη της κοινωνίας για ήρωες, που ενισχύεται και μεγεθύνεται από τη
διάδοση των μέσων ενημέρωσης, δεν είναι κάτι καινούργιο. Αυτό που άλλαξε,
γράφει ο «Εκόνομιστ», είναι η φύση αυτών των ηρώων. Όσο οι άνθρωποι γίνονται
πιο κυνικοί, όσο η πληροφόρησή τους γίνεται καλύτερη και όσο μεγαλύτερη
σημασία δίνουν στην κοινωνική εξίσωση, τόσο οι πολιτικοί, οι στρατιωτικοί και
οι άγιοι θα χάνουν το φωτοστέφανό τους. Ο Κόλιν Πάουελ ίσως να έχασε τη
μοναδική ευκαιρία να γίνει πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών και ο Νέλσον
Μαντέλα δεν αποδείχθηκε αρκετός για να πείσει τους «αθάνατους» να δώσουν στη
χώρα του τους Ολυμπιακούς του 2004. Ένα νέο μοντέλο ήρωα κυριαρχεί σήμερα στην
αγορά. Είναι φωτογενής, προσεγγίζεται εύκολα και ­ πάνω απ’ όλα ­ έχει
αδυναμίες. Οι αδυναμίες «πουλάνε». Και η «πριγκίπισσα του λαού» είχε πολλές.

Σ’ έναν κόσμο που έκαψε τα παλιά του είδωλα χωρίς να τα αντικαταστήσει, η
Νταϊάνα αποτελεί έτσι τον ιδανικό ήρωα. Το ερώτημα που μένει είναι: η
«οικουμενική ενότητα» που σχηματίστηκε με την ευκαιρία του τραγικού της
θανάτου σε ποιες αξίες στηρίχθηκε; Τι προοπτικές έχει; Και το σπουδαιότερο:
ποιος θα αντικαταστήσει την πριγκίπισσα;