ΑΥΤΟΙ

… την ημέρα, περίπου, υπολογίσθηκε ότι αφιερώνει στην Νταϊάνα ο αγγλικός
Τύπος. Μερικές χιλιάδες ο παγκόσμιος. Κανένας ίσως, ως τώρα, δεν είχε
υποψιαστεί πόσο η γυναίκα αυτή «μίλησε» στους συγχρόνους της, ή πόση είναι η
ανάγκη στις μέρες μας για κάτι που να μπορεί απλά, άδολα, να λατρευθεί. Μετά
τις θρησκείες και τις ιδεολογίες, τι μένει ­ αν όχι τα Πρόσωπα; (Και είναι
τόσο λίγα!). Αλλά αυτός ο τρελός, ο άμετρος θάνατος ­ που είχε κάτι από
αυτοκτονία ή από κακό μάτι ­ έγινε αφορμή να προσεχθούν και κάποιες άλλες
πλευρές. «Στον Μεσαίωνα ­ λέει ο ιστορικός Ρόντνυ Μπάρκερ του Λόντον Σκουλ οβ
Εκονόμικς ­ οι άρρωστοι πίστευαν πως θα γιατρεύονταν αν απλώς τους άγγιζε ο βασιλιάς».

… πιστεύει ο Μπάρκερ, «έγινε ενσάρκωση τέτοιων προσδοκιών στον σημερινό
βιομηχανικό κόσμο». Οι Άγγλοι έβλεπαν επάνω της ένα είδος αθωότητας μέσα σε
ναρκοπέδιο (τυχαία άραγε η Νταϊάνα τα είχε βάλει με τις νάρκες;). Και είναι
αποκαλυπτική η συρροή μαθητών στον Άγιο Ιάκωβο και στο Κένσινγκτον, και η
αντίδραση γενικά των παιδιών. Όπως και το ότι έκλεισαν όλες οι ντισκοτέκ της
Αγγλίας, λες και επρόκειτο για βασίλισσα του ροκ ή για καμμιά σπουδαία ρέηβερ.
Ενδιαφέρον έχει και μια παρατήρηση του Τζόναθαν Ώλτερ, στο «Νιουσγουήκ». «Οι
ιστορικοί θα πουν πιθανότατα ότι η βασιλεία της Νταϊάνας ­ γιατί βασιλεία ήταν
­ όφειλε την αίγλη της και στην ηρεμία των καιρών. Δεν είχαμε παγκόσμιους
πολέμους ή κατακλυσμούς ούτε Χίτλερ ή Τσώρτσιλ να κυριαρχούν στη ζωή μας.
Μπορούσαμε να αφεθούμε ευχάριστα σε ονειροπολήσεις. Άλλωστε η εικόνα, το
θέαμα, έχει αποκτήσει στις μέρες μας το βάρος που κάποτε είχε η (ξεχασμένη
σήμερα) ουσία των πραγμάτων». Αν και η Νταϊάνα δεν ήταν μόνο ονειροπόληση,
παραδέχεται ο Ώλτερ.

… ζωή της, γράφει, κέρδισε φήμη που έμπειροι πολιτικοί και μονάρχες
αγωνίζονται χρόνια να αποκτήσουν, και δεν τα καταφέρνουν. «Το σοκ από τον
θάνατό της παραβάλλεται με τη δολοφονία του Κέννεντυ το 1963. Σύγκριση ίσως
υπερβολική. Ωστόσο, όπως ο Κέννεντυ μνημονεύεται πάντα για τον νόμο του περί
πολιτικών δικαιωμάτων, έτσι και η Νταϊάνα άφησε τη σφραγίδα της στη νομοθεσία
κατά των ναρκών. Πέρα από την εικόνα ενός στυλ, κέρδισε και τον τίτλο
ανθρωπίστριας πρώτου μεγέθους». Και στο μέλλον, λέει ο Ώλτερ, ο κόσμος δεν θα
θυμάται «τον καιρό της Ελισάβετ», της στυφής αυτής εστεμμένης, αλλά «τον καιρό
της Νταϊάνας». Είναι η εκδίκηση της πριγκήπισσας.

… Αγγλίας λατρεία της Νταϊάνας, που και αυτή μόνο με την περίπτωση Κέννεντυ
μπορεί να συγκριθεί, μια δηκτική παρατήρηση έκανε ­ στη Γαλλία ­ ο Ζαν Ντ’
Ορμεσσόν. «Κανένας άλλος λαός ­ είπε ­ δεν τρέφει περισσότερο από μας κρυφή
νοσταλγία για εστεμμένους. Αλλά μια που καρατομήσαμε τους δικούς μας,
καταλήξαμε να υιοθετήσουμε τους μονάρχες των γειτόνων μας, από την Αγγλία
μέχρι το Μονακό….». Στην περίπτωση όμως της Νταϊάνας, υπάρχουν και άλλα
στοιχεία, όχι μόνο η δίψα για τη θέα του μεγαλείου, ή η εκτίμηση για το
αλτρουιστικό της έργο κ.λπ. Η κοπέλα αυτή απέπνεε μια μορφή ελευθερίας.
Εκινείτο ανάμεσα στο κατεστημένο και την άρνηση του κατεστημένου, λέει ο Ντ’
Ορμεσσόν. «Είχες διαρκώς την αίσθηση ότι έπαιζε ανάμεσα στην παράδοση και την
παράβαση». Μια «υπέρβαση» από κάθε πλευρά, ένα πολύχρωμο φτερούγισμα σε γκρίζο ουρανό…