ΑΥΤΟΙ

… μουσική τα πράγματα δεν είναι όπως άλλοτε. Μουσική βέβαια γράφεται,
παίζεται, αγοράζεται, ακούεται. Και τέρπει ή όχι ­ αναλόγως. Όλα αυτά είναι
γνωστά. Το καινούργιο, όμως, είναι ότι μουσική δεν «ζητείται». Δεν
παραγγέλλεται πια μουσική, παρά σπανιότατα. Μονάζουν οι συνθέτες, κλείνονται,
κρύβονται. Κάθε επαφή τους με το κοινό είναι πολύτιμη, αλλά δεν εξελίσσεται σε
διάλογο. «Τον καιρό του Μπαχ και του Μότσαρτ ­ λέει ο Πιερ Μπουλέζ ­ ο κόσμος
είχε τι να κάνει τους μουσικούς του. Ζητούσε απ’ αυτούς έργα. Σήμερα όχι. Δεν
έχει τη χρεία τους». Το κλίμα είναι γενικά αρνητικό για τον καλλιτέχνη,
πιστεύει ο Μπ. Αλλά ειδικά για τους συνθέτες, θαρρείς και δεν υπάρχει ρόλος.

… έχουν καταντήσει. «Στις ΗΠΑ, κουρνιάζουν στα πανεπιστήμια για να μην
εκτίθενται πολύ στους κινδύνους του επαγγέλματος. Στη Γαλλία και στην Ιταλία,
λίγοι είναι ορατοί. Οι άλλοι έχουν γίνει υπάλληλοι ωδείων. Και ούτε υπάρχουν
σήμερα συνθέτες – δημοσιογράφοι, όπως ήταν κάποτε ο Μπερλιόζ, που σ’ όλη του
τη ζωή έγραφε κριτικές. Στη Γερμανία, οι συνθέτες βρίσκουν κάποια βοήθεια από
τους κρατικούς ραδιοσταθμούς ή καταφεύγουν σε καμμιά ορχήστρα ως διευθυντές,
σολίστες ή απλοί ερμηνευτές. Μόνο στην Ολλανδία προσέχουν ακόμη τους μουσικούς
τους. Αλλά είναι πολύ μικρή χώρα».

… συνθέτης, διευθυντής ορχήστρας, θεωρητικός, παραμένει στα 72 του φαινόμενο
ζωτικότητας. Τον προβληματίζουν ωστόσο όλες αυτές οι αλλαγές στην εξέλιξη της
μουσικής, και των ίδιων των μουσικών. «Σήμερα η επικοινωνία είναι το
ευκολότερο πράγμα. Και όμως, η γενιά μου ήταν πιο “διεθνής” απ’ ό,τι είναι οι
νεώτεροι. Ίσως η ευκολία ακριβώς της επικοινωνίας να σε κάνει πιο διστακτικό
να διαβείς σύνορα. Φοβάσαι μήπως μείνεις χωρίς ταυτότητα». Και φτάσαμε εκεί,
λέει ο Γάλλος μουσικός: Να είναι όλος ο κόσμος ανοιχτός και η κάθε χώρα
κλειστή. Ο Μπ. δεν μπορεί να βγάλει απ’ τον νου του τις περασμένες δεκαετίες,
με την πανηγυρική ατμόσφαιρα στα μουσικά φεστιβάλ, πότε στη μια πόλη πότε στην
άλλη. Και να συρρέουν οι μεγάλοι συνθέτες και μαέστροι, όλοι, για να παίξουν
συνεπαρμένοι, ένθεοι, σ’ ένα κοινό που παρακολουθούσε εκστατικό, με άκρα συμμετοχή.

… η τηλεόραση; Τα κομπιούτερ, που έκαναν τη σύνθεση θέμα μηχανικό; Η ποπ, το
ροκ; Η τηλεόραση, λέει ο Μπ., επισκίασε εν μέρει το ραδιόφωνο, που ήταν θεός,
μέγα όχημα της κλασικής μουσικής. Οι υπολογιστές υπογράμμισαν το τεχνικό
μέρος, λες και ήταν αυτό το πρόβλημα. Η ποπ και το ροκ έκλεψαν μέρος της
προσοχής μας. Αλλά το δικαιούνται, σπεύδει να διευκρινίσει ο Μπ. «Είναι η
μουσική του “τώρα”, εκφράζουν το παρόν. Αυτή είναι και η δύναμή τους απέναντι
στην κλασική μουσική. Η ποπ είναι δεμένη με συγκεκριμένες στιγμές. Ακούς
Μπητλς και λες “να, βρισκόμαστε στο ’60”. Ακούς Φρανκ Ζάππα και λες, “τώρα
είμαστε στο ’70″». Όμως, για την άλλη, τη μεγάλη μουσική, τη χαλαρότερα
βιδωμένη στον χρόνο, αυτήν που υπάρχει και στον 20ό αιώνα, όπως υπήρχε και
στους προηγούμενους ­ και που δεν «ζητείται» όσο θα της άξιζε ­ χρειάζεται,
κατά τον Μπ., παιδεία, καρδιά και ικανότητα διάκρισης. Που πρέπει και αυτές να
ζητηθούν. Και ακόμη, λέει, όχι παρελθοντομανία. «Δεν είναι όλο το μπαρόκ
υπέροχο. Ας δούμε και το παρόν».