Τι έγιναν οι ηγέτες των ΚΚ

Ζίβκοφ, Γιαρουζέλσκι. Ο πρώτος βρίσκεται σε κατ’ οίκον περιορισμό. Ο δεύτερος δεν δικάστηκε (η δίκη του αναβλήθηκε επ’ αόριστον λόγω της κακής του υγείας)

Ο τελευταίος κομμουνιστής ηγέτης της Γερμανικής Λαοκρατικής Δημοκρατίας, ο
Έγκον Κρεντς, καταδικάσθηκε τη Δευτέρα σε ποινή κάθειρξης εξήμισι ετών για
τους θανάτους πολιτών που προσπάθησαν να διαφύγουν στη Δύση.

ΟΙ ΚΑΤΗΓΟΡΟΙ του θεώρησαν πως έτσι αποδίδεται δικαιοσύνη για τους
αδικοχαμένους· οι υποστηρικτές του μίλησαν για υποκρισία και για «δικαιοσύνη
των νικητών». Σύμφωνα πάντως με το πρακτορείο Ρώυτερ, ελάχιστοι από τους πρώην
κομμουνιστές ηγέτες της Ευρώπης βρίσκονται στη φυλακή μετά την κατάρρευση των
καθεστώτων τους.

Οι μοναδικοί εξέχοντες Ρώσοι κομμουνιστές που μπήκαν φυλακή ήταν μια ομάδα
σκληροπυρηνικών που, τον Αύγουστο του 1991, ηγήθηκε του πραξικοπήματος
εναντίον τού τότε σοβιετικού προέδρου Μιχαήλ Γκορμπατσώφ. Το πραξικόπημα
άνοιξε τον δρόμο για την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης τέσσερις μήνες
αργότερα. Οι συνωμότες πέρασαν 18 μήνες στα σίδερα, αλλά το 1994 αμνηστεύθηκαν
από το κοινοβούλιο στο οποίο πλειοψηφούν οι κομμουνιστές.

Ο σταλινικός προκάτοχος του Έγκον Κρεντς, ο Έριχ Χόνεκερ, ο οποίος διέταξε το
1961 την κατασκευή του Τείχους του Βερολίνου, πέρασε για λίγο από δίκη, αλλά η
υπόθεση έκλεισε το 1993 λόγω της κακής κατάστασης της υγείας του. Πέθανε
εξόριστος το 1994.

Ο πρώην επικεφαλής της περιβόητης ανατολικογερμανικής Ασφάλειας (Στάζι), ο
Έριχ Μίλκε, αφέθηκε ελεύθερος το 1995 αφού εξέτισε τα δύο τρίτα μιας εξαετούς
ποινής που του επιβλήθηκε τον Οκτώβριο του 1993 για τον φόνο δύο αστυνομικών.
Τον Μάιο, γερμανικό δικαστήριο επέβαλε στον Ανατολικογερμανό αρχικατάσκοπο
Μάρκους Βολφ ποινή δύο ετών φυλάκισης με αναστολή για απαγωγές, καταναγκασμό
και σωματικές βλάβες κατά τον Ψυχρό Πόλεμο.

Ο πρώην υπουργός Αμυνας της ΓΛΔ Χάιντς Κέσλερ και ο πρώην υφυπουργός του, ο
Φριτς Στρέλετς, βρίσκονται στη φυλακή αφού καταδικάσθηκαν πέρυσι σε ποινές
φυλάκισης επτάμισι και πεντέμισι ετών αντιστοίχως για τους φόνους
Ανατολικογερμανών που προσπαθούσαν να διαφύγουν.

Οι σοβαρότερες υποθέσεις αφορούν τρία πρώην μέλη του Πολιτικού Γραφείου που
κατηγορούνται για προδοσία, για τον ρόλο τους στην εισβολή στρατευμάτων του
Συμφώνου της Βαρσοβίας στην Τσεχοσλοβακία, το 1968. Πρόκειται για τον Μίλος
Γιάκες, αρχηγό του Κομμουνιστικού Κόμματος που ανατράπηκε κατά τη «Βελούδινη
Επανάσταση» του 1989, τον πρώην πρωθυπουργό Γιόζεφ Λέναρτ και τον Κάρελ
Χόφμαν, πρώην μέλος της Κεντρικής Επιτροπής.

Από το 1989 μόνον ένας ανώτερος αξιωματούχος του κομμουνιστικού καθεστώτος, ο
αρχηγός του κόμματος στην Πράγα Μίροσλαβ Στεπάν, είχε μπει στη φυλακή.
Καταδικάσθηκε σε τέσσερα χρόνια για «κατάχρηση εξουσίας», αλλά το εφετείο τού
έδωσε αναστολή.

Ο δικτάτορας Νικολάε Τσαουσέσκου δικάσθηκε με συνοπτικές διαδικασίες από
στρατοδικείο και εκτελέσθηκε μαζί με τη σύζυγό του, την Έλενα, με κατηγορίες
για γενοκτονία κατά την αντικομμουνιστική εξέγερση του 1989.Οι
μετακομμουνιστικές αρχές κατήργησαν τη θανατική ποινή και δίκασαν 87
αξιωματούχους του καθεστώτος και της μυστικής αστυνομίας με κατηγορίες για την
καταστολή της εξέγερσης του 1989 που είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο τουλάχιστον
1.000 ανθρώπων. Και οι 87 αφέθηκαν ελεύθεροι είτε για λόγους υγείας είτε γιατί
έλαβαν αναστολή ή χάρη από τον πρώην κομμουνιστή τότε πρόεδρο Ίον Ιλιέσκου.

Η Ουγγαρία είχε το πιο φιλελεύθερο απ’ όλα τα κομμουνιστικά καθεστώτα. Έπειτα
από μία δεκαετία σκληρής καταστολής, μετά την αντισταλινική εξέγερση του 1956,
στις δεκαετίες του 1970 και του 1980 οι διαφωνούντες φοβούνταν μήπως απολυθούν
από τη δουλειά τους και τις παρενοχλήσεις της αστυνομίας μάλλον, παρά τις
φυλακές και τα στρατόπεδα εργασίας. Κατά συνέπεια δεν υπήρξε έντονο αίτημα για
δίκες. Ο νόμος που ψήφισε η Ουγγαρία το 1994 αφορά τους πρώην συνεργάτες της
μυστικής αστυνομίας και των παραστρατιωτικών μονάδων που βοήθησαν στην
καταστολή μετά τη συντριβή της εξέγερσης του 1956 από τα σοβιετικά τανκς.

Ο 86χρονος Τοντόρ Ζίβκοφ είναι ένας από τους τελευταίους επιζώντες
κομμουνιστές ηγέτες. Καταδικάσθηκε το 1992 για κατάχρηση 21,5 εκατομμυρίων
λέβα (γύρω στα 7 δισεκατομμύρια δραχμές) από τα δημόσια ταμεία. Το Ανώτατο
Δικαστήριο ακύρωσε την ποινή τον Ιανουάριο, αλλά παραμένει υπό κράτησιν κατ’
οίκον, κατηγορούμενος για την πολιτική τής αφομοίωσης που άσκησε στη δεκαετία
του 1980 έναντι των Τούρκων της Βουλγαρίας. Ο τελευταίος κομμουνιστής αρχηγός
των βουλγαρικών υπηρεσιών πληροφοριών, ο στρατηγός Βλαντιμίρ Τοντόροφ,
κατηγορήθηκε ότι κατέστρεψε απόρρητους φακέλους που αφορούσαν τον δολοφονημένο
διαφωνούντα Γκεόργκι Μάρκοφ. Ο Τοντόροφ φυλακίσθηκε για να αφεθεί ελεύθερος
δέκα μήνες αργότερα, τον Φεβρουάριο του 1993.

Κανείς πρώην ανώτερος αξιωματούχος του κομμουνιστικού καθεστώτος δεν κατέληξε
στη φυλακή. Η δίκη του στρατηγού Βόιτσεχ Γιαρουζέλσκι για τους φόνους
διαδηλωτών από τις δυνάμεις ασφαλείας το 1970 (44 νεκροί και 200 τραυματίες)
αναβλήθηκε επ’ αόριστον λόγω της κακής υγείας του. Αρκετοί άλλοι ανώτεροι
αξιωματούχοι που είχαν κατηγορηθεί μαζί με τον 74χρονο Γιαρουζέλσκι είναι
επίσης άρρωστοι, αλλά επτά εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν την προοπτική μιας
δίκης η οποία έχει επανειλημμένα αναβληθεί.

Η Αλβανία φυλάκισε τον τελευταίο κομμουνιστή πρόεδρο Ραμίζ Αλία και τη σύζυγο
του πρώην δικτάτορα Εμβέρ Χότζα, τη Νετζμιγιέ, αλλά τους απελευθέρωσε έπειτα
από τέσσερα χρόνια. Πέρυσι ο Αλία συνελήφθη και πάλι και κατηγορήθηκε για
εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Ο 72χρονος Αλία ήταν ανάμεσα στους 1.309
κατάδικους που δραπέτευσαν από τις αλβανικές φυλακές στη διάρκεια της
εξέγερσης του Μαρτίου. Εξακολουθεί να διαφεύγει. Τρεις πρώην κομμουνιστές
αξιωματούχοι καταδικάσθηκαν πέρυσι σε θάνατο για εγκλήματα εναντίον της
ανθρωπότητας επειδή είχαν διατάξει τον εκτοπισμό αντικομμουνιστών
διαφωνούντων. Το εφετείο μετέτρεψε τις θανατικές καταδίκες σε ποινές φυλάκισης.