ΑΥΤΟΙ

… μόνο η Ασία. Έχει και η Αμερική τους «σοφούς» της, με τις ιδέες τους και
τις θεωρίες, που κάποτε γίνονται ρεύματα για να κυλήσουν (όσο αντέξουν) προς
το 2000. Από τα πλέον συζητούμενα ονόματα και ιδιαίτερα επίκαιρος είναι ο
Λέστερ Θέροου. Είναι ο «αντι-παγκοσμιακός». Φοβάται τη διεθνοποίηση της
οικονομίας. «Θα φτωχύνουμε όλοι ­ λέει. ­ Τα χαμηλά μεροκάματα του Τρίτου
Κόσμου φέρνουν την ανεργία στον Πρώτο». Ο Θέροου διδάσκει στο ΜΙΤ, όπως και ο
Πωλ Κρούγκμαν. Αυτός είναι «αντι-τεχνολογικός». Τους ανέργους, λέει ο
Κρούγκμαν, τους γεννά η αλόγιστη διάδοση της πληροφορικής. Η οποία απαιτεί όλο
και μεγαλύτερη εξειδίκευση, ώσπου καταντά ένας χωρίς νόημα αυτοσκοπός.

… (communitarism) είναι μια άλλη «νέα ιδέα», που την έχουν ήδη ασπασθεί ο
Κλίντον, ο Μπλαιρ και άλλοι. (Ο Κλίντον μάλιστα έλεγε ότι μετά τη Διακήρυξη
της Ανεξαρτησίας χρειάζεται και μια «Διακήρυξη Αλληλεξάρτησης»). Ο γκουρού του
κοινοτισμού είναι ο κοινωνιολόγος Αμιτάι Ετσιόνι. Η σύγχρονη
πραγματικότητα, λέει, είναι αβάσταχτη. Για ν’ αντέξουμε, απαιτείται αλληλεγγύη
σε όλα τα επίπεδα, τοπικό, εθνικό, διεθνές. «Να ζούμε σαν να είμαστε μέλη μιας
και μόνης οικογένειας, ενός νοικοκυριού». Με τον κοινοτισμό συγγενεύει κάπως
και η (νέα) θεωρία του γνωστού μας από το «Τέλος της Ιστορίας» (1992) Φράνσις
Φουκουγιάμα. (φωτ.). Θεωρητικός μιας νέας διεθνούς τάξης με βάση τον
καπιταλισμό και τη δημοκρατία, ο Φουκουγιάμα αναπτύσσει στο τελευταίο βιβλίο
του, το «Trust», την «αρχή της εμπιστοσύνης». Εντιμότητα και ήθος μέσα στο
τρέχον καθεστώς του ανταγωνισμού, λέει, μόνα αυτά θα μας σώσουν.

… ή ελευθερισμός (libertarianism) διατηρεί υψηλή δημοτικότητα. Το θεωρητικό
κέντρο του ­ όπως γράφει το «Εσπρέσσο» σε μια έρευνα για τα ρεύματα αυτά ­
είναι το Ίδρυμα Κέητο της Ουάσιγκτον. Κύριος εκφραστής του, ο Έντουαρντ
Κρέην: Θέλει «λιγότερο κράτος, λιγότερη κυβέρνηση, λιγότερη πολιτική».
Αυτονομία του πολίτη, αυτενέργεια, ευθύνη. Ο ελευθερισμός, «ιδεολογία» για
στελέχη και των δύο μεγάλων κομμάτων στις ΗΠΑ, αποτελεί ένα τρίτο, «εγκάρσιο»
κόμμα. Χειραφετημένα άτομα βλέπει και ο Νίκολας Νεγκροπόντε, θεωρητικός
όμως ­ κυρίως ­ της «δικτυακής» κοινωνίας: Ο κομπιούτερ μας οδηγεί. Εργαλείο
έρευνας, καταντά στο τέλος πρότυπο συμπεριφοράς: μας υποδεικνύει τη βραχύτητα,
την ακρίβεια, την αμεσότητα. «Μας λυτρώνει και απ’ το γραφείο», προσθέτει ο
Τζέρεμυ Ρίφκιν («Το Τέλος της Εργασίας»). Η «τηλεργασία», λέει ­ μέσω φαξ,
υπολογιστή κ.λπ. ­ θ’ αλλάξει τις σχέσεις μας με τον χώρο, με την κοινωνία,
ακόμη και με τον/τη σύντροφό μας (στο μέτρο που μπορεί να μας ανεχθεί όλη μέρα
στο σπίτι).

… τέλος ­ να ένας ακόμη «ισμός» ­ εκπροσωπείται από τον Χάρολντ
Μπλουμ. Ο θεός, η πίστη σε κάτι «πέρα από μας», αποτελεί για τον
άνθρωπο ακατανίκητη ανάγκη, λέει ο Μπλουμ. Ανάγκη που έγινε μάλιστα
εμφανέστερη μετά την πτώση των ιδεολογιών (ή ακριβέστερα, του κομμουνισμού).
Αν τώρα οι υπάρχουσες θρησκείες δεν μας καλύπτουν, διόλου δεν βλάπτει να
εφεύρουμε νέες. Προφήτες και απόστολοι άλλωστε αφθονούν. Το ίδιο και «ναοί»
και εντευκτήρια για το κήρυγμα και για υμνωδίες. Κάθε κοινότητα, κάθε
κοινωνική ομάδα, μπορεί να έχει πια τη θρησκεία της, λέει ο Μπλουμ. «Η
θρησκεία καταπολεμά και τη μοναξιά».