ΑΥΤΟΙ

… θεωρούσαν πάντοτε ότι δεν είναι απλό κράτος, αλλά μάλλον κράτος –
πολιτισμός. Δεν έχουν και άδικο, αν κρίνει κανείς από την επιρροή που ασκούν
οι ιδέες τους. Αλλά οι δεξιοτέχνες αυτοί της ομφαλοσκοπίας, με το σύνδρομο ­
όπως και η Κίνα ­ του «κεντρικού βασιλείου», πίστεψαν τόσο βαθειά πως έχουν
μόνο να δώσουν και όχι να πάρουν, που κάποια στιγμή έφτασαν σε καταστάσεις
τέλειας καθήλωσης. Οι Ευρωπαίοι είχαν προσέξει από παλιά αυτή την ινδική
ιδιομορφία, που αναφέρεται και σε αφηγήσεις περιηγητών. Κατά καιρούς, μάλιστα,
πείθονταν και οι ίδιοι ότι μπορείς να πάρεις φωτισμό από την Ινδία ­ όχι μόνο
το κάρυ της ή τα μεταξωτά. Αλλά η διάθεση αυτή, μη συναντώντας κάτι αντίστοιχο
στην άλλη πλευρά, όλο ξέπεφτε σε μόδα παροδική, σε μια μορφή περιέργειας, που
απλώς ανανεωνόταν για λίγο σε κάθε γενιά.

… των ίδιων των Ινδών, περιστασιακά, να σπάσουν το κέλυφός τους είχαν
πενιχρά αν όχι τραυματικά αποτελέσματα. Η πιο σπουδαία άρχισε το ’55, στη
διάσκεψη του Μπαντούνγκ, τότε που ο Νεχρού έγινε ο πρώτος ηγέτης των
Αδεσμεύτων. Ήταν η ώρα, πίστευαν πολλοί, ν’ αρχίσει και η εξαγωγή,
συστηματικά, των μεγάλων αξιών της Ινδίας: της θεωρίας της μη βίας, των αρχών
της κοινωνικής αρμονίας κ.λπ. Συνέβησαν όμως δύο ατυχίες: Πρώτον, πήρε το
προβάδισμα η Κίνα. Μετά την εισβολή της στο Θιβέτ το ’50, και ιδίως μετά τον
σινοϊνδικό πόλεμο του ’62, οι λαοί πολλών χωρών της Ασίας άρχισαν να βλέπουν
αυτήν ως τη μείζονα δύναμη, και οι δεσμοί τους με το Δελχί χαλάρωσαν.
Δεύτερον, οι Αδέσμευτοι εξελίχθηκαν βαθμιαία σε όργανα της Μόσχας.

… αντιαμερικανισμός απλώθηκε στο κίνημα, και προπάντων στην Ινδία, που επί
χρόνια διαχώριζε τη θέση της από τη Δύση, αλλά και από τις υπόλοιπες χώρες της
Νότιας και Ανατολικής Ασίας (Άσεαν). Το ’71, παραμερίζοντας τις «αδέσμευτες»
επιλογές της, η Ινδία υπέγραφε και το «ιστορικό» σύμφωνο Φιλίας και
Συνεργασίας με την ΕΣΣΔ. Βαθειά επηρεαζόμενη από το Κρεμλίνο, και με το 61%
των συναλλαγών της υπό τον έλεγχο των Σοβιετικών, έγινε η μόνη δημοκρατική
χώρα την οποία η πτώση της ΕΣΣΔ έπληξε σαν να ήταν κομμουνιστική. Ο Γάλλος
ινδολόγος Κριστόφ Ζαφρελό κάνει τις παρατηρήσεις αυτές σ’ ένα τόμο 750 σελίδων
που μόλις κυκλοφόρησε ­ πάνω στην 50ετηρίδα της ινδικής ανεξαρτησίας. (C.
Jaffrelot, «L’ Inde contemporaine de 1950 à nos jours», Fayard).

… απέναντι στις ΗΠΑ και τη σημερινή Ρωσία, και συνάμα ο φόβος απέναντι στην
Κίνα, οδηγούν τώρα τα βήματα της Ινδίας σε νέους δρόμους. Το καινούργιο, λέει
ο Ζ., είναι ο υπό κατασκευή «άξονας Ινδίας – Ιαπωνίας». Είναι η πρώτη
αξιόλογη, μετά το Μπαντούνγκ, απόπειρα της Ινδίας να «βγει έξω», να υπάρξει
πέρα από τον αποκλειστικό χώρο της Υποηπείρου της οποίας αποτελεί τον κορμό. Η
Ιαπωνία, για τους Ινδούς, είναι δημοκρατική χωρίς να είναι Αμερική.
Αναπτυγμένη χωρίς να είναι Κίνα. Ισχυρή χωρίς να φοβίζει όπως η Ρωσία. Έτσι,
οι σχέσεις, οικονομικές και πολιτικές, συσφίγγονται. Αλλά η «έξοδος»
περιλαμβάνει, ήδη, και ολίγη Αμερική: χιλιάδες Ινδοί σπουδάζουν και ευδοκιμούν
στις ΗΠΑ. Χωρίς, πάντως, η χώρα τους ν’ απαρνιέται κάποιες παλιές ιδέες
μεγαλείου. Μόνη αυτή, η υπέρμαχος της «μη βίας», εξακολουθεί ν’ αρνείται να
υπογράψει τη συνθήκη κατά της διασποράς των πυρηνικών όπλων.