ΑΥΤΟΙ

… δεν χάνεται τελικά στη φύση (ούτε οι ιδέες ίσως, ούτε οι τάσεις), πού έχει
πάει ο εξτρεμισμός; Οι εξτρέμ που γνωρίζαμε, της δεξιάς και της αριστεράς,
ανήκουν, θαρρείς, στο παρελθόν. Μήπως λοιπόν οι ακραίοι, οι ασυγκράτητοι, οι
διαρκώς οργισμένοι, βρίσκονται, σήμερα, στο Κέντρο; Ηχεί οξύμωρο, «ακραίο
Κέντρο». Και όμως, αυτό ακριβώς συμβαίνει, κατά τον Ιταλό ιστορικό Τζιοβάννι
Ντε Λούνα. Ο εξτρεμισμός είναι πλέον κεντρώος. «Στη δεκαετία του ’70 ακόμα, η
πολιτική γεωγραφία του “αριστερά-δεξιά” ήταν ξεκάθαρη ­ λέει ο Ντε Λ. στην
«Ουνιτά». ­ Τώρα οι χώροι έχουν αναμιχθεί, επήλθε ένρηξη, σύντηξη».

… εξτρεμιστές αντλούν τις αναφορές τους από τη δεκαετία του ’80. Ήταν τα
ένδοξα χρόνια της «επανάστασης του Κέντρου». Το Κέντρο έφτιαχνε ήρωες, το
Κέντρο γεννούσε ιδέες και ενέπνεε δράση. Αυτό είχε και τη βάση: τους
ταλαίπωρους μικρομεσαίους, τον εμποροϋπάλληλο, τον φτωχογιάππι, όλους εκείνους
τους επιβάτες του ασανσέρ, με την τσάντα του επιτυχημένου, που ξαφνικά
ένοιωσαν «ακτιβιστές». Σ’ αυτούς απευθύνθηκαν οι ηγέτες της εποχής. Η δική
τους «ιδεολογία» πέρασε. Οι δικές τους αξίες έγιναν πλέον τα σημεία αναφοράς.
«Θυμάστε να γίνονταν τέτοια πράγματα, ας πούμε, το ’46; Όχι, βέβαια. Τότε
είχαμε άλλα, τους “διανοούμενους”, την “εργατιά” κ.λπ.». Νοείται όμως ­ λογικά
­ Κέντρο εξτρεμιστικό;

… νοείται, λέει ο Ντε Λ. «Όταν όλη η δυναμική μιας κοινωνίας εδράζεται στο
Κέντρο, όταν αυτό είναι το μοναδικό πεδίο τριβών και ρήξεων που απόμεινε, τότε
το Κέντρο αναγκαία καταλήγει να είναι και ο μοναδικός αγωγός για την
επιθετικότητα και την έλλειψη ανοχής». Αλλά οι αξίες; Για ποιες αξίες
επιτέλους γίνεται βίαιος ο κεντρώος; Οι εξτρεμιστές του Κέντρου, παρατηρεί ο
Ιταλός ιστορικός, έχουν αναπτύξει μια αξιοπρόσεκτη ικανότητα. «Είναι ειδικοί
στο να μετατρέπουν σε αξίες τα συμφέροντα». Αξίες μάλιστα σοβαρότατες γι’
αυτούς, υπερασπισιμότατες. Άρα, συγκρουσιογόνες. Ο κεντρώος εξτρέμ, με την
ίδια ευκολία που κάνει το συμφέρον του αξία, κάνει και τον γείτονά του εχθρό.
Για να προχωρήσει σε κάτι, έχει ανάγκη αντιπάλου.

… λοιπόν και τούτο το παράδοξο, λέει ο ιστορικός. Να αναπτύσσονται στο
επίπεδο της βάσης ισχυρές δυνάμεις κοινωνικού ανταγωνισμού τη στιγμή που σε
επίπεδο πολιτικών ηγεσιών οι διαφορές λειαίνονται ή παραμερίζονται και
εγκαθίσταται η συναίνεση. Ένα μόνο πρόβλημα έχει ο κεντρώος «εξτρεμιστής» μας,
παρατηρεί ο Ντε Λούνα. Πού να ενταχθεί. Δεν είναι εύκολο, έτσι «χλιαρά» που
έχουν γίνει τα κόμματα, να βρει κάποιο να τον εκφράζει. Οι παραδοσιακοί
πολιτικοί σχηματισμοί τον ενοχλούν. Υποτίθεται ότι βρίσκονται εκατέρωθεν, κι
αυτός είναι στη μέση, κεντρώος ­ και όμως, ο ίδιος θα ήθελε πιο ακραίες
θέσεις, και βλέπει τους «παραδοσιακούς», συλλήβδην, ως Κέντρο. Τα ίδια αυτά
μεγάλα κόμματα, που υιοθετούν πράγματι κεντρώες συμπεριφορές, δεν βλέπουν με
συμπάθεια τον κεντρο-εξτρεμιστή. Έχουν βέβαια ανάγκη οπαδών, αλλά θα
προτιμούσαν να μην καλλιεργήσουν μια νοοτροπία που θα τα εμπλέξει σε σκληρές
συγκρούσεις ή θα τα εκθέσει σε δεοντολογικά διλήμματα. Στον κεντρο-εξτρέμ δεν
μένουν λοιπόν παρά κάποια περιθωριακά ή «ιδιόρρυθμα» κόμματα ­ όπως η Λέγκα
λ.χ. στην Ιταλία ­ τα οποία δεν έχουν πάντως έντονη ιδεολογική χροιά, αριστερή
ή δεξιά.