ΑΥΤΟΙ

… ρεπόρτερ Νέητ Θαίγιερ του περιοδικού «Φαρ Ήστερν Ριβιού» είναι ο μόνος
Δυτικός που αντίκρυσε τον Πολ Ποτ τα τελευταία 18 χρόνια. Χάρη στις σχέσεις
του με κάποιους Κόκκινους Χμερ, εξασφάλισε μια ­ όπως πίστευε ­ «συνέντευξη»
με τον περιβόητο ηγέτη τους. Δεν περίμενε ότι μόλις θα τον οδηγούσαν στο
αρχηγείο τους στο Άνλονγκ Βενγκ, στη βορινή ζούγκλα της Καμπότζης, θα έπεφτε
πάνω σε δίκη και θα έβρισκε τον Πολ Ποτ να κάθεται στο σκαμνί. Στις 12.12 της
25/7/97, βρέθηκε σ’ ένα ξέφωτο όπου και παρακολούθησε το ιστορικό γεγονός.
Κάπου 500 άτομα κάθονταν καταγής: αντάρτες, χωρικοί ­ πολλοί απ αυτούς χωρίς
χέρια, πόδια ή μάτια ­ και αρκετές γυναίκες με τα παιδιά τους. Μπροστά τους,
σε μια ξύλινη καρέκλα, με το βλέμμα διαρκώς χαμηλωμένο, ήταν ο 73χρονος Πολ
Ποτ. Κρατούσε ένα ραβδί από μπαμπού και μια βεντάλια. Πλάι του, δεμένοι με
χειροπέδες, κάθονταν τρεις οπλαρχηγοί του.

… δεχόταν σιωπηλός μια βροχή από βρισιές και κατάρες. Ένας ένας οι πρώην
πιστοί του σηκώνονταν ορθοί και του φώναζαν ότι είναι ανάξιος ή ύπουλος και
ότι τους κατέστρεψε τη ζωή. Και όμως, γράφει με έμφαση ο Θ., ο χασάπης της
Καμπότζης δεν δικαζόταν στην πραγματικότητα ούτε για τις σφαγές που έκανε επί
δύο δεκαετίες ούτε για το ένα ή τα δύο εκατομμύρια των νεκρών του 1975-78.
«Πλήρωνε απλούστατα για την απόπειρά του να εκκαθαρίσει ορισμένους επιτελείς
του. Αυτή ήταν η ουσία, αυτό του καταμαρτυρούσαν οι κατήγοροί του, με
επικεφαλής τον στρατηγό Τα Μοκ».

… αυτή άρχισε πέρυσι τον Ιούλιο. Οι Κόκκινοι Χμερ της Ανατολικής Καμπότζης
αποσχίσθηκαν από τις κεντρικές δυνάμεις (του Βορρά) και αποτέλεσαν φράξια υπό
τον Χενγκ Σάρι, κουνιάδο και πρώην υπασπιστή του Πολ Ποτ. Θεωρώντας τον Τα Μοκ
και άλλους δέκα στρατηγούς του υπεύθυνους για την απώλεια των ανατολικών
επαρχιών, ο Πολ Ποτ ανέθεσε σε ένα πρωτοπαλλήκαρό του, ονόματι Μάο, να τους
σκοτώσει. Αλλά ο καλός Μάο, για μια φορά, απείθησε. Αντί να εκτελέσει τη
διαταγή, την αποκάλυψε στους ενδιαφερομένους. Απομονωμένος και απειλούμενος,
πλέον, ο Πολ Ποτ ­ που δεν κατόρθωσε να ξεκάνει τον Τα Μοκ ­ ξεθύμανε κάπως με
μια τελευταία «επαναστατική» ενέργεια: Στις 9 Ιουνίου ’97, διέταξε τον πιστό
του στρατηγό Σαρουέν να σκοτώσει επιτέλους κάποιον άλλο σοβαρό αντίπαλο. Ο
Σαρουέν γέμισε δύο φορτηγάκια Τογιότα με καμμιά τριανταριά στρατιώτες και
όρμησαν, καταμεσήμερο, στο σπίτι του πάλαι ποτέ υπουργού Άμυνας Σον Σεν. Τον
γάζωσαν με τα αυτόματα. Πάνω στη βράση, σκότωσαν και 14 συγγενείς του, ανάμεσά
τους κι ένα παιδί 5 ετών.

…. είχε πια όλα τα επιχειρήματα με το μέρος του ­ και όλους σχεδόν τους
αντάρτες του Βορρά: στον Πολ Ποτ δεν απέμεναν παρά μόνο 300. Έτσι, πήρε το
θάρρος και οργάνωσε το «λαϊκό δικαστήριο», που τελικά καταδίκασε τον πρώην
δικτάτορα σε «καταναγκαστικά έργα». Ο Θ. συγκράτησε ιδιαίτερα μια εικόνα: Πώς
οι παλιοί αντάρτες σηκώνονταν, εκεί στο ξέφωτο, και «έβριζαν με σεβασμό». Πώς
κοίταζαν με δέος, ακόμη τώρα, με την άκρη του ματιού τον άνθρωπο που από
παιδιά είχαν υπηρετήσει και ταυτόχρονα του έριχναν το ανάθεμα. Ο θεός τους, ο
ηγέτης που έκανε γι’ αυτούς τη σφαγή χαρά, είχε εξουδετερωθεί, είχε σβήσει.
Ανέτελλε, πλέον, το άστρο του Τα Μοκ, που το χαϊδευτικό του είναι, επίσης, «χασάπης».