ΑΥΤΟΙ

… μπορεί ν’ αποτελεί δήλωση; Μορφή λόγου; Για τον Λέναρντ Κοέν («First We
Take Manhattan») είναι μια ακόμη επιλογή. Διαδρομή μάλλον παρά παύση. Ο
ποιητής-τραγουδιστής, άλλη μια φορά, προχωρεί αποσυρόμενος. Σαν να φοβάται ότι
είπε πολλά, ότι υπερεκτέθηκε (αυτός ο σοβαρός, ο αληθινός), χάθηκε ξαφνικά από
τη σκηνή της ποίησης και της μουσικής, και οι φίλοι του ρωτούσαν ο ένας τον
άλλο πού να βρίσκεται. Τον ανακάλυψαν, άκρως σιωπηλό και αγνώριστο, με
πορτοκαλί ράσο, στα 63 του χρόνια, σ’ ένα βουδδιστικό μοναστήρι στην
Καλιφόρνια. Ο Καναδοεβραίος δημιουργός, της γενιάς του ’60, δεν μιλά πια για
νέους δίσκους ή βιβλία. Δεν σχεδιάζει συναυλίες. Βρίσκει ότι πολύ μίλησε, από
την εποχή της «Suzanne» ως το πρόσφατο «Μέλλον» του: «The future, brother, it
is murder»….

… λοιπόν απωλέσθη. Αλλά προηγουμένως εξιστόρησε αμέτρητες απώλειες ­ από τον
έρωτα και την επανάσταση ως τις ρίζες των συγχρόνων του και τους δαιμονικούς
θεούς τους. («Give me back the Berlin Wall, give me Stalin and Saint Paul»).
Γνήσιος περιπλανώμενος Ιουδαίος, με σπίτι και στην Ελλάδα, ο Κοέν και η
μυθολογία του της αέναης αναζήτησης ­ ύστερα από πολλούς δίσκους και 11 τόμους
ποιημάτων και αφηγήσεων ­ συνοψίζεται τώρα σε μια ανθολογία 500 σελίδων, το
«Stranger Music» (ιταλική εκδ. Baldini & Castoldi). Παλιά και νέα πεζά
κείμενα, άφθονοι στίχοι και σελίδες από ένα Ημερολόγιο που τηρούσε ανελλιπώς
τα τελευταία τριάντα χρόνια.

… οι χασιάρηδες, είναι η δεύτερη έμμονη ιδέα του Κοέν, έπειτα από αυτήν της
περιπλάνησης. Losers: Όχι οι χαμένοι, αλλά αυτοί που βαδίζουν σταθερά, και
σχεδόν ξένοιαστα, κατ’ ευθείαν στον χαμό. Είσαι loser πριν ακόμα χάσεις. Και
μάλιστα, συχνά, όσο πιο άξιος σωτηρίας, τόσο και πιο loser. Περιττά λοιπόν τα
λόγια. Νέος Τραππιστής, ο Κοέν θα ήταν ευτυχής αν μπορούσε να τραγουδά χωρίς
ήχο. «Ποια είναι η έκφραση που αρμόζει στην εποχή μας; Η εποχή δεν θέλει
καμμιά έκφραση ­ γράφει. ­ Είδαμε όλοι τον τρόμο, τις Ασιάτισσες που χάνουν τα
παιδιά τους. Μη μας λες ότι πονάς. Δεν μας χρειάζονται οι μορφασμοί της λύπης
στο πρόσωπό σου. Περίγραψέ μας μόνο την καταστροφή, δώσε τα στοιχεία, τα
γεγονότα και πήγαινε στην άκρη. Μην προσβάλλεις άλλο τα θύματα» («Stranger Music»).

… είναι τέτοιας έκτασης που σαρώνει και τη δική σου σκηνή, λέει ο Λέναρντ.
«Νόμιζες πως μόνο τα δέντρα και τα χωριά θα καίγονταν;». Λάθος. «Μείνε λοιπόν
στην άκρη ­ επαναλαμβάνει. ­ Μην πιάνεις χώρο. Πες τα λόγια, τους αριθμούς
σου, μετά σιώπα. Τραβήξου, να μη φαίνεσαι». Σχήματα λιτότητας θέλει πια ο
ποιητής. «Και τι είναι η ποίηση άλλο από πληροφορία; Ένα Σύνταγμα του
Ενδοχώρου. Μη φωνάζεις δυνατά στ’ αυτιά μας, μη γίνεσαι
τραγουδιστής-πολιτικάντης. Ένας απλός ομιλητής είσαι στη Γεωγραφική Εταιρία.
Μη μιλάς για τους κινδύνους της ορειβασίας, τους ξέρουν όλοι, μην τους
θίγεις…. Άσε τις φιοριτούρες. Και μη ντρέπεσαι που δείχνεις αδύναμος,
κατάκοπος. Ίσα ίσα, έτσι θα πουν ότι μπορεί να πας και μακρύτερα». Αλλά πού;
Υπάρχει σωτηρία, δρόμος, Τάο; Ο Κοέν δεν ξέρει. Είναι δεμένος πάνω στο
τραπέζι, στον Πύργο του Τραγουδιού. «Ακούω τον Χανκ Γουίλιαμς που βήχει, εκατό
ορόφους πάνω από μένα. “Πόσο μόνος μπορεί να καταντήσει κανείς;” τον ρωτάω,
και δεν έρχεται καμμιά απάντηση».