ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Εκείνοι, τουλάχιστον, προσπαθούν

Λαϊκή σοφία. «Φαίνεται πως η μοναδική πραγματικά ανεξάρτητη εξουσία είναι η εξουσία των ηλιθίων» (του Αλτάν από το Εσπρέσσο)

Τι σχέση μπορεί να έχουν η πολιτική ή η οικονομία με την ηθική; Καμία, λένε οι
ρεαλιστές. Άλλοι προσπαθούν να τους διαψεύσουν.

ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ πρώτη: Ρόμπιν Κουκ. Ο νέος υπουργός Εξωτερικών της Βρετανίας
ξεχωρίζει από τους άλλους, όχι βέβαια επειδή εγκατέλειψε τη σύζυγό του για τη
γραμματέα του ­ ουδεμία πρωτοτυπία ­ αλλά γιατί εμφανίζεται να περιβάλλει την
πολιτική του με έναν ηθικό μανδύα. Επισημαίνοντας ότι οι προηγούμενες
κυβερνήσεις ακολουθούσαν μια απολύτως κυνική εξωτερική πολιτική αδιαφορώντας
για τα ανθρώπινα δικαιώματα, ο συμπαθής κοκκινομάλλης χρησιμοποίησε την
πρόσφατη επίσκεψή του στην πρώην Γιουγκοσλαβία για να δώσει δείγματα μιας
άλλης πολιτικής. Στους Σέρβους είπε ότι πρέπει να παραδώσουν τους εγκληματίες
πολέμου. Στους Κροάτες, ότι το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο θα «παγώσει» το
δάνειο που τους έχει υποσχεθεί αν δεν βελτιώσουν τη δημοκρατία τους. Και στους
Μουσουλμάνους, ότι πρέπει να διερευνήσουν το σκάνδαλο διασπάθισης της ξένης βοήθειας.

Περίπτωση δεύτερη: Τζωρτζ Σόρος. Ο γνωστός χρηματιστής εξαπέλυσε πρόσφατα
εκστρατεία εναντίον της ένταξης της Βιρμανίας στην Ένωση Κρατών της
Νοτιοανατολικής Ασίας (ASEAN). Υπενθυμίζοντας ότι η χώρα αυτή εξακολουθεί να
κρατά φυλακισμένη την ηγέτιδα της αντιπολίτευσης και να προστατεύει τους
εμπόρους ναρκωτικών, ο ουγγρικής καταγωγής δισεκατομμυριούχος ζήτησε από την
Ταϊλάνδη και τη Μαλαισία να μην τη δεχθούν στους κόλπους του οργανισμού. Δεν
τα κατάφερε να τις πείσει. Και τότε, τελείως συμπτωματικά, τα ασιατικά
νομίσματα άρχισαν να πέφτουν: το μπαχτ της Ταϊλάνδης κατά 17%, το πέσο των
Φιλιππίνων κατά 7%. Ο πρωθυπουργός της Μαλαισίας επέρριψε ακέραιη την ευθύνη
για την κρίση στον Σόρος, αλλά ο τελευταίος το διέψευσε κατηγορηματικά και
κάλεσε τον Μαχατίρ Μοχάμαντ σε δημόσια συζήτηση…

Να βρισκόμαστε λοιπόν μπροστά στην επιστροφή της ηθικής στο πολιτικό
προσκήνιο, στην αποκατάστασή της; Τίποτα δεν είναι λιγότερο βέβαιο. Ο Ρόμπιν
Κουκ μπορεί να υπήρξε άτεγκτος απέναντι στους βαλκάνιους δικτατορίσκους, αλλά
δύσκολα θα μιλήσει με τον ίδιο τόνο στον πρόεδρο της Κίνας για το Θιβέτ ή στον
πρόεδρο της Ρωσίας για τη διαφθορά. Πριν αναχωρήσει άλλωστε για τη
Γιουγκοσλαβία, υποχρεώθηκε να υπογράψει την πώληση πολεμικού εξοπλισμού στην
Ινδονησία παρά τις διαμαρτυρίες 100 βουλευτών του κόμματός του για την
κατάσταση στο ανατολικό Τιμόρ. Επρόκειτο για παραγγελία των Τόρυς,
δικαιολογήθηκε, και δεν ήταν δυνατόν να ακυρωθεί. Την επόμενη φορά θα
δυσκολευτεί περισσότερο να βρει επιχειρήματα.

Όσο για τον Σόρος, αποτελεί πράγματι μια ξεχωριστή περίπτωση. Το γεγονός ότι
κερδίζει κάπου 75 δισεκατομμύρια δρχ. το χρόνο του επιτρέπει να διαθέτει ένα
μέρος τους για την προώθηση της δημοκρατίας σε διάφορες χώρες και ταυτόχρονα
να καταγγέλλει τις ακρότητες του… καπιταλισμού. Η προσπάθειά του όμως να
επεκτείνει τις δραστηριότητές του και στην Ασία ίσως να αποδειχθεί δυσκολότερη
του αναμενομένου.

Όπως λέει και ο Κουκ: «Το σημαντικό είναι να πετυχαίνεις. Το αμέσως λιγότερο
σημαντικό είναι να έχεις προσπαθήσει».