Ασυνεννοησίας το… ανάγνωσμα στην Εκκλησία

Νταμάρια Πεντέλης. Ανήκουν στην Εκκλησία. Είναι μία από τις «επιχειρήσεις» που παλιότερα απέδιδαν. Πάντως, στην περιοχή, πολλές είναι οι εκτάσεις για τις οποίες το καθεστώς δεν είναι ξεκάθαρο

Η αποδοχή του πολιτικού γάμου ήταν ίσως η μοναδική σημαντική απόφαση της
Εκκλησίας της Ελλάδος τα τελευταία χρόνια. Από εκεί και μετά οι όποιες
πρωτοβουλίες της δεν ανταποκρίνονται στα κελεύσματα των καιρών.

ΠΟΛΛΟΙ μητροπολίτες μίλησαν για τέλμα αποδίδοντας όμως την ευθύνη στον
Αρχιεπίσκοπο. Όμως αυτό το αντικρούουν οι περί των Σεραφείμ, επικαλούμενοι
τους ιερούς κανόνες σύμφωνα με τους οποίους η Εκκλησία διοικείται με τον δικό
της τρόπο «απόλυτα δημοκρατικό». Όλοι είναι ίσοι μεταξύ ίσων. Όλοι έχουν τις
ίδιες ευθύνες και τις ίδιες υποχρεώσεις.

Σύμφωνα με τους κανόνες ανώτατο όργανο είναι η Ιερά Σύνοδος, στην οποία
παίρνουν μέρος οι 80 μητροπολίτες που έχουν δικαίωμα ψήφου και η οποία
συνεδριάζει μία φορά το έτος, το φθινόπωρο, και έκτακτα όταν προκύπτουν σοβαρά
προβλήματα. Για την καθημερινή λειτουργία της Εκκλησίας ορίζεται η Διαρκής
Ιερά Σύνοδος στην οποία συμμετέχουν 12 μητροπολίτες με θητεία ενός έτους και
οι οποίοι χειρίζονται διάφορα καθημερινά ζητήματα.

ΕΠΙΤΡΟΠΕΣ

Παράλληλα με την συμμετοχή μητροπολιτών συγκροτούνται διάφορες επιτροπές που
ασχολούνται με σημαντικά θέματα, όπως αυτά των οικονομικών, των σχέσεων με τις
άλλες Εκκλησίες, την νεολαία. Οι επιτροπές αυτές έχουν απόλυτη ελευθερία
κινήσεων και χειρίζονται την όποια υπόθεση με βάση τις αποφάσεις τις Ιεράς Συνόδου.

Οι επιτροπές αυτές ασχολούνται με τα γενικότερα θέματα. Καθε μητρόπολη
λειτουργεί ως αυτόνομο σώμα. Αναλαμβάνει πρωτοβουλίες, διαχειρίζεται τα
οικονομικά της, λειτουργεί χωρίς να ελέγχεται με βάση τις ανάγκες κάθε
περιοχής. Με τον ίδιο τρόπο λειτουργούν και οι μονές, που απλώς έχουν την
υποχρέωση να ενημερώνουν τους μητροπολίτες. Από εκεί και μετά όλα εξαρτώνται
από το πνεύμα συνεργασίας.

Έτσι σήμερα βρισκόμαστε μπροστά στο φαινόμενο άλλες μητροπόλεις έχουν να
παρουσιάσουν πλούσιο έργο και άλλες όχι. Σε γενικές γραμμές όμως το έργο τους
κινείται στα συνηθισμένα πλαίσια: ανέγερση εκκλησιών, ιδρυμάτων (κυρίως
γηροκομεία και πνευματικά κέντρα) και παροχή βοήθειας σε πάσχοντα άτομα.

Τα μεγάλα όμως θέματα που πρέπει άμεσα να αντιμετωπίσει η ελληνική Εκκλησία
είναι: οι σχέσεις της με τις άλλες ορθόδοξες Εκκλησίες στα Βαλκάνια, αλλά και
τις πρώην σοσιαλιστικές χώρες. Οι σχέσεις της με το Βατικανό αλλά και οι
αντιδράσεις της στην προσπάθεια του Πάπα να έχει λόγο παντού και φυσικά στις
χώρες που γειτονεύουν με την Ελλάδα. Οι σχέσεις με το ίδιο το κράτος για
θέματα κυρίως της περιουσίας.

«Το γεγονός ότι τα τελευταία πέντε χρόνια δεν έχει συνταχθεί ισολογισμός για
τα οικονομικά πεπραγμένα στον χώρο της Εκκλησίας, δείχνει κατά τον καλύτερο
τρόπο την κατάσταση που επικρατεί στη διαχείριση της περιουσίας. Αυτό τα λέει
όλα. Χάος και ομίχλη». Με την φράση αυτή απάντησε γνωστός μητροπολίτης, όταν
του ζητήθηκε να δώσει την πραγματική εικόνα της Εκκλησίας της Ελλάδος σήμερα.

Και όσον αφορά την περιουσία, η λέξη «χάος» από τους περισσότερους ιεράρχες
κρίνεται ως επιεικής. Κι αυτό, γιατί σήμερα κανείς δεν είναι σε θέση να σου
πει ποια ακριβώς και πού είναι. Κι αυτό οφείλεται σε δύο παράγοντες: στον
τρόπο διαχείρισης και στον τρόπο διοίκησης.

Καθε μονή, κάθε ενορία, κάθε μητρόπολη έχει την δική της περιουσία, που την
διαθέτει και την αξιοποιεί χωρίς να ελέγχεται από κανέναν. Αυτό σημαίνει ότι
δεν υπάρχουν συγκεντρωτικά στοιχεία, δεν υπάρχει καταγραφή και, φυσικά, δεν
υπάρχουν περιθώρια για μια συνολική εκτίμηση. Και χρειάστηκε η έκθεση
οικονομικού ελέγχου, για να μάθουμε ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία της Ελλάδος
διαθέτει δάση, οικόπεδα, ξενοδοχεία, πολυκατοικίες, μετοχές, ιχθυοτροφεία,
λίμνες, καταστήματα, χωρίς καν να γνωρίζει την αξία τους. Χωρίς σε όλα αυτά να
προστεθούν οι εισπράξεις των ναών και των διαφόρων ιδρυμάτων, που ανέρχονται
ετησίως σε δισεκατομμύρια δραχμές.

ΟΙΚΟΠΕΔΑ

Σήμερα, αν και τα περισσότερα έχουν πουληθεί, οικόπεδα ιδιαίτερης αξίας στην
Αττική υπάρχουν στη Βουλιαγμένη, την Κηφισιά, το Παλαιό Φαληρο, την Πεντέλη,
την Γλυφάδα, άγνωστης συνολικής έκτασης. Μικρότερης αξίας οικόπεδα υπάρχουν σε
όλο τον Νομό. Κάθε μητρόπολη έχει τα δικά της, πολλά από τα οποία (Πέραμα,
Σχιστό) έχουν δοθεί για αποκατάσταση αστέγων. Υπάρχουν, όμως, και δεκάδες άλλα
μικρότερα ή μεγαλύτερα, που είτε είναι ελεύθερα προς αξιοποίηση είτε έχουν
δεσμευτεί από τους δήμους για χώρους αναψυχής.

Εκεί που κανείς δεν μπορεί να βγάλει άκρη, είναι τα κτίρια. Σε όλη την Αττική
υπάρχουν εκατοντάδες (ξενοδοχεία, γραφεία, καταστήματα, σπίτια), σε όλες τις
περιοχέςς. Το ξενοδοχείο «Ηλέκτρα». Τα κτίρια που στεγάζονται τα υπουργεία
Εσωτερικών και Παιδείας ανήκουν στην Εκκλησία. Και αυτά είναι τα πλέον
χαρακτηριστικά. Τα υπόλοιπα μοιρασμένα ανά μονή και μητρόπολη είναι παρά
πολλά, για τα οποία εικόνα δεν έχουν ούτε οι ίδιοι οι υπεύθυνοι των οικονομικών.

ΜΥΣΤΗΡΙΟ

Η Πεντέλη, ο Υμηττός, ο Κοκκιναράς, το Σούνιο, είναι επίσης χαρακτηριστικές
περιπτώσεις εκκλησιαστικής περιουσίας που ουδείς γνωρίζει την τύχη της, αφού η
αξιοποίησή της δεν είναι άμεσα εφικτή, καθώς σε πολλές περιπτώσεις έχουν
εμπλακεί ιδιώτες, φορείς, συνεταιρισμοί, Δημόσιο, με αποτέλεσμα τίποτα να μην
είναι ξεκάθαρο. Όπως ξεκάθαρη δεν είναι η κατάσταση για τις καταθέσεις. Κάθε
μητρόπολη, κάθε μονή, έχεις τις δικές της. Σήμερα, η Εκκλησία φαίνεται να έχει
καταθέσεις όψεως στις τράπεζες Εθνική, Μακεδονίας – Θράκης και Πειραιώς,
συνολικού ύψους 1 δισ. δραχμών. Ενώ, στην κατοχή της Εκκλησίας υπάρχουν
300.000 μετοχές της Εθνικής Τράπεζας.

Ό,τι συμβαίνει κεντρικά, συμβαίνει και στην επαρχία και κυρίως στις μεγάλες
πόλεις, όπου μονές και μητροπόλεις διαθέτουν τεράστια περιουσία. Κτίρια,
δασικές εκτάσεις, οικόπεδα, αλλά και χιλιάδες στρέμματα αγροτικών εκτάσεων
ενοικιάζονται ή πωλούνται, με βάση τις ανάγκες που προκύπτουν. Και, σίγουρα, η
περιουσία θα ήταν απείρως μεγαλύτερη εάν, με την άνοδο του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία
και τον νόμο Τρίτση, μοναστήρια και μητροπόλεις δεν έσπευδαν να εκποιήσουν
πολλά από τα ακίνητα επενδύοντας αλλού. Είναι χαρακτηριστική η περίπτωση ιεράς
μονής, που μέσα σε ελάχιστο χρόνο πούλησε εκατοντάδες στρέμματα και αγόρασε
σπίτια και καταστήματα.

Με αφορμή τον έλεγχο που έγινε για την διαχείριση, πολλοί είναι αυτοί οι
μητροπολίτες που πιστεύουν ότι είναι ευκαιρία να αρχίσει, επιτέλους, η
καταγραφή της περιουσίας και παράλληλα, ύστερα από μελέτη, να προχωρήσει η
αξιοποίησή της με σύγχρονα κριτήρια και, προπάντων, με διαφανείς διαδικασίες.

Άνθιμος Αλεξανδρουπόλεως, Ιερώνυμος Θηβών και Λεβαδείας, Χριστόδουλος Δημητριάδος, Χριστόδουλος Δημητριάδος

ΠΡΙΝ ΑΚΟΜΗ γίνει γνωστό το πρόβλημα υγείας του Αρχιεπισκόπου, η μάχη για τη
διαδοχή είχε αρχίσει. Στην αρχή, οι φερόμενοι ως ικανοί διάδοχοι ήταν αρκετοί.
Οι Μητροπολίτες Θηβών, Αλεξανδρουπόλεως, Δημητριάδος, Ζακύνθου φέρονταν ως οι
επικρατέστεροι. Στην πορεία άλλαξαν πολλά. Στο παιχνίδι της διαδοχής μπήκαν
και άλλοι, όπως ο Θεόκλητος Ιωαννίνων, ο Μεσσηνίας, ως εναλλακτική λύση, ο
Ηλείας, υπέρ του οποίου παραιτήθηκε ο Χρυσόστομος.

Σιγά σιγά τα δεδομένα άλλαξαν. Οι σχέσεις αγάπης που είχε ο Σεραφείμ με
μητροπολίτες άλλαξαν εν μιά νυκτί. Στην αρχή, ο Ιερώνυμος απομακρύνθηκε από το
περιβάλλον του Αρχιεπισκόπου. Τον τελευταίο καιρό, άλλαξε και η στάση του
Σεραφείμ απέναντι στον Άνθιμο, κυρίως μετά τις δηλώσεις του μητροπολίτη για
παραίτηση. Ήρθε, όμως, ο έλεγχος και οι όποιες συμμαχίες διαταράχτηκαν μέσα σε
λίγες ώρες, ενώ για πρώτη φορά αποδοκιμάστηκε πρόταση του Αρχιεπισκόπου.
Άνθιμος, Ιερώνυμος, Χρυσόστομος συνεργάστηκαν, ώστε να μην επικυρωθεί ο
διορισμός του Θεόκλητου ως προέδρου της Επιτροπής για τα οικονομικά.

Με την πρόταση του Αρχιεπισκόπου συντάχθηκαν οι Δημητριάδος, Αιγιαλείας και
Καλαβρύτων, αλλά και ο νέος ισχυρός παράγοντας της Ιεραρχίας, Μητροπολίτης
Καβάλας Προκόπιος. Αν και οι ίδιοι υποστηρίζουν ότι η συμφωνία τους δεν έχει
καμία σχέση με σενάρια διαδοχής, εν τούτοις φαίνεται ότι με αφορμή τα
οικονομικά, η πρόσκαιρη συμμαχία Θεόκλητου, Προκόπιου, Δημητριάδος θα έχει
συνέχεια, καθώς ο έλεγχος θα προχωρήσει και θα πρέπει να αποδοθούν, εάν
διαπιστωθούν, ευθύνες, με ό,τι αυτό συνεπάγεται.

Η ΤΡΙΤΗ ΛΥΣΗ

Μ’ αυτά τα δεδομένα, μεγάλος αριθμός μητροπολιτών έχει ταχθεί υπέρ μιας τρίτης
λύσης. «Θα είναι πρόσωπο που δεν έχει απασχολήσει μέχρι σήμερα την κοινή
γνώμη», έλεγε μητροπολίτης που, όπως εξηγούσε, έχει κουραστεί με τη
διαδοχολογία. Μάλιστα υποστήριζε, όπως και πολλοί άλλοι, ότι ο έλεγχος
ζητήθηκε με σκοπό να φανεί ότι ο Σεραφείμ δεν είναι σε θέση να λειτουργεί. Ο
αριθμός των αρχιερέων που είναι υπέρ τρίτου προσώπου αυξάνει, αλλά κανείς δεν
γνωρίζει αν αυτό είναι αντίδραση της στιγμής.

Ιερώνυμος και Άνθιμος είναι δύσκολο να συνεργαστούν στον μέλλον, αφού και οι
δύο θα διεκδικήσουν τον αρχιεπισκοπικό θρόνο και το έχουν δηλώσει. Ιερώνυμος
και Γερμανός είναι υποχρεωμένοι να συνεργαστούν, αφού και οι δύο συμμετείχαν
στη διοικούσα επιτροπή. Κάποιος πρέπει να παραιτηθεί υπέρ κάποιου. Και,
φυσικά, υπάρχει και ο Ιωαννίνων Θεόκλητος, ο μόνος ίσως που βρίσκεται κοντά
στον Σεραφείμ. Πολλοί πιστεύουν ότι δεν έχει συμπάθειες στους μητροπολίτες που
τον κατηγορούν ότι έχει συμπεριφορά κοσμικού. Η ουσία είναι ότι δεν τον
συμπαθούν, γιατί είναι κοντά στον Αρχιεπίσκοπο και φοβούνται ότι τον
επηρεάζει. Ειδικά μετά την απόρριψή του από 38 μητροπολίτες, είναι γεγονός ότι
θα στραφεί προς τους 27 που τον ψήφισαν. «Γελάει καλύτερα, όποιος γελάει
τελευταίος», είχε πει πρόσφατα…