ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ «Αν είχαμε μείνει ενωμένοι…»

Σαλί Μπερίσα. Σύντομα θα μας απαλλάξει από την παρουσία του. (Το σκίτσο, από την εφημερίδα «Zeri i Populliti»)

Επιτέλους, κύριε Μπερίσα, καταλάβατε τη θέση σας. Μπορείτε τώρα να αποχωρήσετε
ησύχως. Δεν θα μας λείψετε καθόλου. Ούτε βέβαια στους συμπατριώτες σας.

Η ΣΥΓΚΛΗΣΗ του αλβανικού Κοινοβουλίου για αύριο το απόγευμα είναι η τελευταία
πράξη του προέδρου Μπερίσα. Στη συνέχεια θα παραιτηθεί, όπως έχει
επανειλημμένα δεσμευτεί. Και θα μείνει στην Ιστορία, όπως γράφει η εφημερίδα
των Τιράνων «Ιντιπέντεντ», ως ο πιο κακός και πιο μισητός πολιτικός της
μετα-ψυχροπολεμικής Αλβανίας. Ο ηγέτης αυτός δεν σεβάστηκε καμιά από τις
θεμελιώδεις αρχές της δημοκρατίας, του πολιτικού πλουραλισμού και των
ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Την περίοδο 1992-1996, που ο ίδιος ονόμασε «χρυσή
εποχή» της αλβανικής οικονομίας, οι Αλβανοί έχασαν ένα δισεκατομμύριο δολάρια,
τρεις φορές τον κρατικό προϋπολογισμό. Μεταξύ του Φεβρουαρίου και του Ιουλίου
1997, το χάος που επικράτησε στη χώρα είχε ως αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους
τουλάχιστον 2.000 άνθρωποι, ενώ χιλιάδες ακόμη τραυματίστηκαν ή έγιναν πρόσφυγες.

«Σήμερα βρισκόμαστε στο σημείο μηδέν», καταλήγει η αλβανική εφημερίδα. «Κι
έχουμε πολλή δουλειά για να κτίσουμε το μέλλον».

Βασικό ρόλο σ’ αυτή τη φάση θα παίξει ­ θα πρέπει να παίξει ­ η νεολαία. Απ’
αυτήν ξεκίνησε η εξέγερση τον περασμένο Φεβρουάριο, όσο κι αν στη συνέχεια
ανέλαβαν τον έλεγχο οι μαφιόζοι. Οι φοιτητές του Αυλώνα είχαν σοβαρό λόγο να
διαμαρτυρηθούν για την κατάρρευση των πυραμίδων. «Ο μόνος τρόπος να πάμε στο
Πανεπιστήμιο και να πληρώσουμε τα βιβλία μας ήταν με τους τόκους που έδιναν οι
πυραμίδες», λέει στον απεσταλμένο του ιταλικού «Μανιφέστο» ο Έρβιν, τριτοετής
φοιτητής στο Πανεπιστήμιο της πόλης. «Πληρώναμε 30.000 λεκ για ένα υγρό
δωμάτιο στην πανεπιστημιούπολη και ένα γεύμα που απετελείτο από ένα πιάτο
φασόλια και ένα φλιτζάνι τσάι. Με τους τόκους των πυραμίδων μπορούσαμε να
τρώμε στο εστιατόριο…».

Στις 8 Φεβρουαρίου οι φοιτητές έκαναν την πρώτη τους συνέλευση και διατύπωσαν
τα αιτήματά τους: βελτίωση των συνθηκών σπουδών και διαφάνεια στα οικονομικά.
Μια μέρα μετά κατέβηκαν μαζί με τους υπόλοιπους πολίτες στην κεντρική πλατεία
του Αυλώνα. Μπροστά στο κτίριο της αστυνομίας έγιναν οι πρώτες συγκρούσεις.
Τρεις νεκροί. Τα αιτήματα των φοιτητών άρχισαν να παίρνουν πολιτικό χαρακτήρα:
παραίτηση της κυβέρνησης, διεξαγωγή νέων εκλογών, αποκομματικοποίηση του
κρατικού μηχανισμού. Στις 19 Φεβρουαρίου συναντήθηκαν με τον πρόεδρο της
Βουλής και μια μέρα μετά με τον Μπερίσα. Πλήρης αποτυχία. Η απεργία πείνας
ήταν αναπόφευκτη. «Ο πληθυσμός μάς έδινε τη δύναμη να συνεχίσουμε τη θυσία
μας», θυμάται η Ντιάνα, φοιτήτρια Οικονομίας.

Κι έπειτα η εξέγερση γενικεύτηκε και ξέφυγε από τον έλεγχο των φοιτητών. Άλλοι
κρύφτηκαν κι άλλοι έφυγαν για την Ελλάδα ή την Ιταλία. «Το κίνημα διαλύθηκε»,
λέει ο Γκόγκα, ηγέτης των φοιτητών στα Τίρανα. «Αν δεν είχαμε διασπαστεί, τα
πράγματα ίσως να είχαν εξελιχθεί διαφορετικά. Πολύ αίμα, πολλές καταστροφές.
Αν είχαμε μείνει ενωμένοι, ίσως να μην είχε ακολουθήσει όλη αυτή η βία…».